ma’naviyat va axloq

DOC 10 pages 89.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ma’naviyat va axloq boshlang’ich ta’limda fanlami o’qitishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish reja: 1. ma’naviyat haqida umumiy tushuncha. 2. axloqning boshqa ijtimoiy-ma’naviy xodisalar bilan uzaro alokalari: axloq va din, axloq va huquq, axloq va siyosat, axloq va san’at, axloq va fan, axloq va mafkura. 3. axloqning ma’naviyat tizimidagi birlashtiruvchilik ahamiyati. 4. bugungi kunda ma’naviyat va axloq muammolari 5. xulosa 6. adabiyotlar ro’yxati mamlakatimiz mustaqillikka erishganidan keyin dastlabki urtaga tashlangan eng dolzarb muammolardan biri-ma’naviyat buldi. xozir xam bu muammo jamiyatimizning dikkat markazida. zero ma’naviyatsizlikning xar kanday jamiyatni tanazzulga olib borishi shak-shubxasizdir. shu munosabat bilan, ma’naviyat uzi nima-yu, u kanday kelib chiqqan, degan masalaga tuxtalib utmoq urinli. bu masala esa bizni yana odamning paydo bulishi muammosiga murojaat etishimizni taqozo qiladi. tangri insonning jismini loydan – moddiy materialdan yaratgach, unga jon, rux ato etdi. endi inson rux va vujudning yaxlitligi sifatida fakat ruxdangina iborat farishtalardan ulugrok makomga ega buldi. ruxning vazifasi – vujudni boshqarish. demak, …

2 / 10

n badbuylikni ajratishda kerak. xar ikkala toifadagi sezgilar orkali xam inson roxatlanadi. jismoniy mexnatdan olinadigan roxat va gastrologik lazzat –bir tomondan, guzallikdan, yokimli tovushdan, xushbuylikdan olinadigan lazzat – ikkinchi tomondan. xar ikkala toifa sezgilar «xizmat»ini fikr tarozusiga solib kuradigan bulsak, buning ustiga «oltinchi sezgi» – aklning mavjudligini xisobga olsak, «ma’naviy sezgilar» tosh bosib ketadi. zero bu «korin tuydirmaydigan» sezgilar insonning oliy mavjudot ekanini anglatuvchi belgilardir. tugri, inson korin tuydirishi kerak, lekin u korin tuydirish uchun yashamaydi, balki yashash uchun korin tuydiradi. insoniy xayotning xayvoniy xayotdan farki xam shunda. aytilganlardan xulosa chikaradigan bulsak, uch «ma’naviy sezgi» orkali olinadigan lazzat, inson xayotining mazmuni-maqsad, ikki «moddiy sezgi» esa ana shu maqsadni amalga oshirish yulida vosita. haqikiy ma’naviy lazzatga erishish, tom ma’noda ma’naviyatli yashash uchun, tabiiyki, «vosita-sezgilar» xam pokiza, xaromdan yirok bulishi lozim. zero nopok vositalar bilan erishilgan lazzat – ma’naviyat emas, u xuddi bir uyum gung ustida usgan atirgul kabi kishida afsus xissini …

3 / 10

a e’tiborni karataylik. bu borada xozirgi paytda turli xil karashlar, fikrlar mavjud. zero ma’naviyat kamroviga kiradigan soxalar juda kup va xilma-xil. shu bois fakat ularning eng asosiylari, ya’ni ma’naviyatning shoxtomirlari bulmish unsur-soxalar haqidagina gapirish mumkin. ulardan biri va birinchisi – ezgulik; ikkinchisi – guzallik; uchinchisi – e’tikod, ya’ni ana shu ezgulik va guzallikning tom ma’nodagi timsoli bulmish yaratganga e’tikod. mutlak ezgulik egasi bulmish yaratgan insonni ezgu ishlar kilish, ezgulikka ezgulik bilan javob berish uchun yaratdi. zero tangri insonni yaratib, buyuk ezgulik namunasini kursatgan ekan, uning bandasi bulmish odamzot xam ezgulikka ezgulik bilan javob berishi kerak: olloxni sevishi, fakat ezgu a’mollarga, yaxshilikka kamarbasta turishi, uz kavmdoshlariga xam, atrof-muxitga xam ezgulik nuktai nazaridan munosabatda bulishi shart. ezgulik esa, bizga ma’lumki, axloqning, okilona xatti-xarakatlarning asosi, axloqshunoslikning mushtarak tushunchasidir. demak, axloqiylik inson ma’naviyatining asosiy ustuni. mutlak guzallik soxibi bulmish yaratgan insonni guzal mavjudot, uzidan keyingi ikkinchi guzallik yaratuvchi zot kilib bunyod etdi. ayni paytda …

4 / 10

uning eng mukammal kurinishi uzini din shaklida namoyon etadi. dinlar xar xil bulishiga karamay, mukaddas kitoblarning moxiyati bir: inson mutlak ezgulik va mutlak guzallik soxibiga e’tikod orkali komillikka erishadi. zero, barcha dinlarning maqsadi komil insonni tarbiyalash. shu bois xam kur’oni karimda haqikiy mumin barcha nozil kilingan kitoblarning mukaddasligini tan olishi shart, deya kayta-kayta ta’kidlanadi. demak, xar bir inson uz xayotini ana shu uch asosga kursagina, ma’naviyatli xisoblanadi. axloq, – ma’naviyat tizimida eng salmokli urinni egallaydi va undagi boshqa soxalar bilan mustaxkam alokada ish kuradi. endi ana shu alokalarning eng muximlariga kiskacha tuxtalib utamiz. 2. avvalo, axloq bilan din masalasini olib karaylik. bu borada yana, yukoridagi fikrlarga kushimcha kilib, shuni aytish mumkinki, moxiyatan din inson xayotining axloqiyligini takozo kiladi. shu bois diniy-shar’iy tamoyillar va meyorlar, xadisi sharifdagi ugitlar axloq-odob koidalari bilan chambarchas boglik. chunonchi, inson eng oliy kadriyat sifatida kat’iy muxofaza etiladi. odam uldirish mumkin emas, odam uldirish eng ulkan axloqsizlik …

5 / 10

fatida namoyon buladi. bu-botiniy kurinish; zoxiriy kurinish esa shar’iy xukmlar va huquqiy konunlarda uz aksini topadi. axloqiy talab huquqiy konun-koidalarda uz aksini topadi, deyish bilan biz axloq va huquqning mustaxkam alokaga ega ekanini tasdiklab turibmiz. zero aslida xam shunday. muayyan jamiyatdagi huquqiy konun-koidalar usha mintaka xalki tomonidan asrlar mobaynida ishlab chikilgan axloqiy akidalar, tamoyillar, meyorlar, shuningdek, nisbatan umumiylik xususiyatiga ega bulgan urf-odatlar zamirida vujudga keladi. lekin ba’zi bir urf-odatlar, an’analar huquqiy meyorlar darajasiga kutarila olmasligi xam mumkin. buning sababi, ularning, avvalo, nisbatan xususiy tabiatga ega bulganida, kolaversa, axloqiy va huquqiy tarakkiyot talablariga javob bera olmasligida. masalan, joxiliyat davrida arablarda kiz tugilsa, uni tiriklay kumib tashlash odati bulgan. keyinchalik, musulmonlik yoyilganda, bu odat gayri muslimlik odati sifatida rad etildi. xozirga kelib, unday xodisa huquqiy konunlar asosida jinoyat deb karaladi. yoki bizning mintakada kadimda mavjud bulgan xun olish odati xam xozirda jinoyat sifatida jazoga loyik xisoblanadi. bunday misollarni kuplab keltirish mumkin. kurinib …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’naviyat va axloq"

ma’naviyat va axloq boshlang’ich ta’limda fanlami o’qitishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish reja: 1. ma’naviyat haqida umumiy tushuncha. 2. axloqning boshqa ijtimoiy-ma’naviy xodisalar bilan uzaro alokalari: axloq va din, axloq va huquq, axloq va siyosat, axloq va san’at, axloq va fan, axloq va mafkura. 3. axloqning ma’naviyat tizimidagi birlashtiruvchilik ahamiyati. 4. bugungi kunda ma’naviyat va axloq muammolari 5. xulosa 6. adabiyotlar ro’yxati mamlakatimiz mustaqillikka erishganidan keyin dastlabki urtaga tashlangan eng dolzarb muammolardan biri-ma’naviyat buldi. xozir xam bu muammo jamiyatimizning dikkat markazida. zero ma’naviyatsizlikning xar kanday jamiyatni tanazzulga olib borishi shak-shubxasizdir. shu munosabat bilan, ma’naviyat uzi nima-yu, u kanday kelib...

This file contains 10 pages in DOC format (89.5 KB). To download "ma’naviyat va axloq", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’naviyat va axloq DOC 10 pages Free download Telegram