amir temur

DOCX 10 pages 3.1 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

amir temur ibn amir taragay 1336-yil 8-aprelda kesh (shaxrisabz) vilatiniroval xo’dja ilg’or kishlogida dunoga kelgan. uning otasi amir muxammad taragay barlos ulusiga mansub beklardan, baxodir djangchi, ulamoyu fuzaloga ishlosmand, ilm axliga xomiy va ishtiyokmand kishi bulgan. amir temuning yoshligi xakida ma’lumotlar kam uchrasa-da, ayrim manbalarga karaganda, u yoshligida xat-savod chikarib, oz davrining tibbiyot, riyoziyot, falakiyot, memmorchilik va tariks ilmlarini organgan. amir temur bilan suxbatlashish sharafiga muyassar bolgan buyuk arab faylasufi ibn xaldun djaxongir tyurk, arab, fors xalklari tariksini, diniy, duneviy va falsafiy bilimlarning murakkab djixatlarigacha yakshi o’zlashtirganini takidlaydi. amir temur siyosat maydoniga kirib kelgan paytda, movarunnaxr mogullar istibdodi ostida bo'lib, chingizxon va botukson bosib o'tgan shaxar va kishloklar vayronaga aylangan, suv inshullari buzib tashlangan yoki ishga yaroksiz xolga keltirilgan, chingizxon movarounnahrni o'zining ikkinchi o'g'li chig'atoyxonga suyurg'ol sifatida in'om qilgan edi. amir temuning xayoti va faoliyatida ikki davr yakkol ko’zga tashlanadi. birinchi davri (1360–1385) movarounnaxrni mogul xonligidan ozod kilib, yagona markazlashgan …

2 / 10

ksurosonda yirik markazlashgan davlat vuyudga keldi. soxibkiron so’nggi yillarda eron, irok, kavkazorti mamlakatlari, xindiston, oltin orda va turtsiya bilan bo’lgan djanglarda g’olib chikib, saltanat xududini sharkda sitoy devoriga kadar, garbda – orta yer dengi, djanubda isa xindiston chegaralariga kadar kengaytirdi. temur faoliyatida muayyan siyosiy yol – mayda feodal xukmronligini tugatish, muxim xalkaro karvon yollarida ustunlik kilib turgan oltin orda, eron va boshka mamlakatlarning rakobatini yengib, movarounnaxrnning siyosiy-iktisodiy kuvvatini ta’minlay oladigan markazlashgan davlat tashkil etish edi. amir temur avvalambor mamlakatda davlat tizimini mustaxkamlash, boshkarishdagi tartib-intizom, konunchilikni kuchaytirish, savdo-sotik, xunarmandchilikni kengaytirishga imkoniyat yaratish, soliklarni tartibga solish, mamlakat ximoyasini taminlash yolida qo’shining qudratini oshiris kabilarga katta e’tibor berdi. amir temuning xar bir xarbiy yurishiga turtki bo’larlik sabab bor edi. bu sabablar – o’z davlatining chegaralarini mustakamlash, tashki dushmanlardan ximoyalanish, karvon y’llarini turli yo’lto’sarlardan tozalash, ksiyonatchi, sotkin, addamchilarni yazolash, bo’ysunmaganlarni itoat ettirish, o’zining siyosiy ta’sirini kengaytirish kabilardan iborat bolganligini tariksiy manbalardan bilib olish mumkin. …

3 / 10

tin ordadek kudratli mogul imperiyasining asosini yemirishdek ulkan vazifani koygan ekan, soxibkiron bu vazifani xam buyuk djasorat bilan ado etib, rus knyazliklari va sharki ovro'po xalklarini mogullar asoratidan ksalos bo’lishlariga yo’l ochib berdi. yirik rus olimi a.yu. yakubovskiy: «temurning to’xtamish ustidan kozongan bu g’alabasi nafakat markaziy osiyo va sharkiy ovro’po, balki rusiya uchun xam katta axamiyatga molik boldi», deb yozdi. temur davlatni boshkarishga katta e’tibor berib, yangi davlat tizimi bo’yicha devoni buzrudan tashkari, xar bir viloyatda devon deb ataluvchi boshkarma tuzib, bu boshkarmalar solik yig’ish, tartib saklash, idjtimoy binolar – bozorlar, xammomlar, yo'llar, saxarish tarmoklariga karab turish va xolining xulkiy-ashlokiy xarakatlarini nazorat ostiga olish kabi ishlar bilan shug'ullangan. xar bir devonda kirim va chikimlarni xisobga olish, kayd etish turk-uzbek va fors-todjik tillarida olib borilgan. temur tarikshilar tasviricha, o'rt timur[b] (1320-e godi – 17/18 fevralya 1405 g.), takje izvestniy kak tamerlan[c], bil tyurko-mongolskim zavoevatelem, osnovavshim imperiyu timuridov na territorii sovremennix afganistana, …

4 / 10

uyushuyusya osmanskuyu imperiyu, a takje deliyskiy sultanat v indii, stav samim mogushestvennim pravitelem v musulmanskom mire[13]. v rezultate etix zavoevaniy on osnoval imperiyu timuridov, kotoraya raspalas vskore posle ego smerti. on govoril na neskolkix yazikax, vklyuchaya chagatayskiy, predok sovremennogo uzbekskogo, a takje na mongolskom i persidskom, na kotorix vyol diplomaticheskuyu perepisku. timur bil poslednim iz krupnix kochevix zavoevateley evraziyskoy stepi, i ego imperiya podgotovila pochvu dlya vozniknoveniya bolee strukturirovannix i prochnix islamskix poroxovix imperiy v xvi i xvii vekax.[14][15][16] timur imel tyurko-mongolskoe proisxojdenie i, xotya, veroyatno, ne bil pryamim potomkom ni po odnoy iz liniy, u nego bil obshiy predok s chingisxanom po ottsovskoy linii[17][18][19], xotya nekotorie avtori predpolagayut, chto ego mat mogla bit potomkom xana[20][21]. pri jizni on yavno stremilsya obratitsya k naslediyu zavoevaniy chingisxana[22]. timur mechtal o vosstanovlenii mongolskoy imperii i, po slovam jerara shalyana, schital sebya naslednikom chingisxana[23]. chtobi legitimirovat svoi zavoevaniya, timur opiralsya na islamskie simvoli …

5 / 10

ulugbeka, pravivshego tsentralnoy aziey s 1411 po 1449 god, i praprapradedom babura (1483–1530), osnovatelya imperii velikix mogolov.[29][30] proisxojdenie genealogicheskaya svyaz timura i chingisxana po linii ottsa timur utverjdal, chto yavlyaetsya potomkom tumbinay-xana, obshego predka po mujskoy linii s chingisxanom.[19] prapravnuk tumbinay-xana, karachar-noyon, bil ministrom imperatora i pozje pomogal ego sinu chagatayu v upravlenii maverannaxromom.[31][32] xotya v zapisyax xiii i xiv vekov karachar upominaetsya nechasto, bolee pozdnie istochniki, otnosyashiesya k epoxe timuridov, osobenno podcherkivayut ego rol v ranney istorii mongolskoy imperii.[33][34] v etix istochnikax takje utverjdaetsya, chto chingisxan vposledstvii ustanovil «uzi ottsovstva i sinovstva», vidav doch chagataya zamuj za karachara.[35] predpolagaemoe proisxojdenie ot etogo braka timur pretendoval na rodstvo s chagatayskimi xanami.[36] proisxojdenie materi timura, tekini-xatun, menee yasno. v «zafarname» upominaetsya lish eyo imya, bez kakoy-libo informatsii o eyo proisxojdenii. v 1403 godu ioann iii, arxiepiskop sultanii, utverjdal, chto ona bila nizkogo proisxojdeniya.[31] v «muizz al-ansab», napisannom desyatiletiya spustya, govoritsya, chto …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur"

amir temur ibn amir taragay 1336-yil 8-aprelda kesh (shaxrisabz) vilatiniroval xo’dja ilg’or kishlogida dunoga kelgan. uning otasi amir muxammad taragay barlos ulusiga mansub beklardan, baxodir djangchi, ulamoyu fuzaloga ishlosmand, ilm axliga xomiy va ishtiyokmand kishi bulgan. amir temuning yoshligi xakida ma’lumotlar kam uchrasa-da, ayrim manbalarga karaganda, u yoshligida xat-savod chikarib, oz davrining tibbiyot, riyoziyot, falakiyot, memmorchilik va tariks ilmlarini organgan. amir temur bilan suxbatlashish sharafiga muyassar bolgan buyuk arab faylasufi ibn xaldun djaxongir tyurk, arab, fors xalklari tariksini, diniy, duneviy va falsafiy bilimlarning murakkab djixatlarigacha yakshi o’zlashtirganini takidlaydi. amir temur siyosat maydoniga kirib kelgan paytda, movarunnaxr mogullar isti...

This file contains 10 pages in DOCX format (3.1 MB). To download "amir temur", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur DOCX 10 pages Free download Telegram