fosforli o'g'itlar

DOCX 14 pages 45.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.9 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

2 / 14

dagi biokimyoviy jarayonlarda katalizator vazifasini o'taydi. har qanday o'simlik xujayrasida fosfolipidlar mavjud. fosfolipidlar oqsil-lipid membralarini hosil qiladi,shu boisdan muhim biologik ahamiyatga ega. 27-jadvalda turli o'simliklar tarkibidagi fosfolipidlar miqdori keltirilgan. 27. ayrim ekinlar tarkibidagi fosfolipidlar miqdori (quruq massaga nisbatan %). ekin turi fosfolipid miqdori ekin turi fosfolipid miqdori soya 2,0 kungaboqar 0,8 lyupin 2,0 bug'doy 0,6 zig'ir 0,8 makkajo'xori 0,3 o'simliklarda fosforning asosiy qismi fitin (6 atomli spirt -inozitning hosilasi) ko'rinishda uchraydi. fitin o'simliklarning yosh a'zo va to'qimalarida, ayniqsa, urug'larida ko'p bo'ladi. dukakli-don va moyli ekinlar urug'ining 1-2, g'alla ekinlari urug'ining 0,5-1,0 % ini fitin tashkil qiladi. fitin urug'larning unish jarayonida murtak tomonidan o'zlashtiriladi. o'simliklardagi fosfort-organik birikmalarning yana bir vakili shakarlarning fosforli iforlaridir.ular fotosintez, nafas olish, murakkab uglevodlarning sintezida faol ishtirok etadi. bunday moddalarning o'ndan ortiqroq birikmasi aniqlangan bo'lib, ular o'simliklardagi modda almashinuvi jarayonida katta ahamiyatga ega. riboza 5-fosfat ni fosforli iforlarning vakili sifatida keltirish mumkin. bulardan tashqari o'simliklarda ketadigan oqsil, …

3 / 14

okisiz sodir bo'lmaydi. uglevod almashinuvida fosfor katta rol o'ynaganligi sababli fosforli o'g'itlar qandlavlagida shakar,kartoshka tuganaklarida kraxmal to'planishiga ijobiy ta'sir etadi. fosfor o'simliklarda azotli moddalarning almashinuvida ham muhim ahamiyatga ega. nitratlarning ammoniyga qadar qaytarilishi, aminokislotalarning hosil bo'lishi ularning dezaminlanishi va qayta aminlanishi faqat fosfor ishtirokida sodir bo'ladi. oziqlanish muhitida fosfor juda kam bo'lganda, o'simlikning poya va barglari o'sishdan to'xtaydi, urug'larning mahsuldorligi pasayadi. tashqi belgilar sifatida esa barg chekkalarining buralishi va binafsha tusga o'tishini ko'rsatish mumkin(12 va 13-rasmlar). tabiiy sharoitlarda o'simliklarning oziqlanish manbai bo'lib ortofosfor kislota tuzlari xizmat qiladi. shu bilan bir qatorda metafosfatlarning ham to'g'ridan-to'g'ri, piro-va polifosfatlar esa gidrolizga uchragandan keyin o'simliklar tomonidan o'zlashtirilishi aniqlangan. uch negizli (asosli) ortofosfat kislota uch xil anionga (n2ro,nro4 va ro3-4 ) dissotsilanadi. kuchsiz nordon sharotlarda n2ro-4 ko'proq nro va rolar kamro¢ uchraydi (28-jadval). 28. eritma rni turlicha bo'lganda, n3ro4 ning dissotsilangan molekulalari va anionlari o'rtasidagi munosabat (p. m. smirnov, 1991) kislota va rn anionlar 5 …

4 / 14

nini ham ikki valentli kation egallashidan hosil bo'laidgan tuzlar sa3(ro4)2 kislotalar ta'sirida ham juda kam miqdorda eriydi, tabiiyki, bunday tuzlar o'simliklar tomonidan juda qiyinchilik bilan o'zlashtiriladi. lekin lyupin, grechixa, xantal kabi o'simliklar tuproqdagi qiyin eriydigan fosfatlarni ham o'zlashtira olish qobiliyatiga egaligi aniqlangan. mazkur o'simliklarning bunday xususiyatga ega ekanligi 20-asrning boshlarida akademik d.n.pryanishnikov tomonidan e'tirof etilgan, keyinroq bunday o'simliklar jumlasiga espartset, qashqar beda,o'ris no'xat, ekinbop nashalar ham kiritilgan. o'simliklardagi bunday qobiliyatni birinchidan, ularning ildiz tizimidan ko'p miqdorda nordon suyuqlik ajralishi (ularning ildiz tizimi atrofidagi rn 5-6 ga teng, boshqa o'simliklarda esa 7-8 atrofida), ikkinchidan, bu o'simliklarni gullash davridagi kuli tarkibidagi sao va r2o5 o'rtasidagi nisbat 1,3 dan katta bo'lishi bilan izohlash mumkin. ma'lumki, tashqi (tuproq) eritmadan ko'p miqdorda saoning o'simlik tanasiga o'tishi fosforning o'zlashtirilishini ham tezlashtiradi (ionlar sinergizmi). ortofosfor kislotaning tuproqdagi uch valentli kationlar bilan hosil qiladigan tuzlari o'simliklar tomonidan juda kam miqdorda o'zlashtiriladi. mineral fosfatlar bilan bir qatorda o'simliklar kam …

5 / 14

gan tuproqlar tarkibidagi fosfor miqdori 0,14 % dan oshmaydi. har qanday tuproq tipida fosfat kislota birikmalari mineral va organik holatda uchrab, odatda mineral shakldagi fosfor miqdori ustunlik qiladi (29-jadval). 29. turli tuproq tiplari tarkibidagi mineral va organik shakldagi fosfor miqdori, t/ga (b. a. yagodin, 1989) tuproq yalpi shu jumladan tipi miqdori organik mineral chimli podzol 2,3 0,7 106 sur tusli o'rmon tuproqlari 2,6 0,7 1,9 qora tuproq 4,4 1,6 2,8 kashtan tuproq 3,6 0,9 2,7 bo'z tuproqlar 4,2 0,6 3,6 tuproqdagi yalpi fosfor miqdorini 100 % deb olsak, podzol tuproqlarning haydalma qatlamida 70, sur tusli o'rmon tuproq larda 56, qora tuproqlarda 65, bo'z tuproqlarda 86 % i mineral holattadir . muhiti mo''tadil va mo''tadilga yaqin tuproqlarda mineral holatdagi fosfatlarning asosini mayda apatit zarrachalari tashkil qiladi. nordon tuproqlar tarkibida ko'proq temir va alyuminiy fosfatlar tarqalgan bo'lib, ularning o'simliklarga layoqatliligi apatitlar tarkibidagi fosforga nisbatan ancha past. lekin bu tuproqlar ohaklansa, bir yarim …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fosforli o'g'itlar"

fosforli o'g'itlar fosforning o'simliklar oziqlanishidagi ahamiyati. fosforni 1669 yilda gamburglik dorishunos brand siydik tarkibidan ajratib oldi. uning o'simliklar hayotida muhim o'rin tutishi ( dendonald, 1795 ) barcha o'simlik kullari tarkibida kaltsiy fosfat mavjudligi bilan isbotlandi ( t.sossyur, 1804). o'simliklar tarkibida fosfor mineral va organik holatda uchraydi. mineral holatdagi fosfor asosan ortofosfat kislotaning kaltsiyli, magniyli va kaliyli tuzlari ko'rinishida bo'lib, miqdoran juda kamdir. organik birikmalar shaklidagi fosfor o'simliklarda nuklein kislotalar, fosfoproteidlar, fosfolipidlar, fitin, shakarning fosforli iforlari ko'rinishda uchrab, nuklein kislotalar (rnk va dnk) alohida o'rin tutadi. ular oqsil sintezi, o'sish va rivoj lanish, nasl tashish kabi muhim hay...

This file contains 14 pages in DOCX format (45.9 KB). To download "fosforli o'g'itlar", click the Telegram button on the left.

Tags: fosforli o'g'itlar DOCX 14 pages Free download Telegram