pirson kriteriyasi

DOCX 14 pages 1.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al – xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona filiali “dasturiy injiniring va raqamli texnalogiyalar” fakulteti “dasturiy injiniring” yo`nalishi “ehtimollik va statistika” fanidan mustaqil ish mavzu: pirson kriteriyasi bajardi: 652-21 guruh talabasi shokarimov murodjon qabul qilingan: saidov m.i mavzu: pirson kriteriyasi reja: 1) statistik gipotezalar. statistik kriteriy 2) pirsonning moslik kriteriysi (-kriteriy) statistik gipotezalar. statistik kriteriy amaliyotda, texnikada va iqtisodiyotda ko‘pincha tasodifiylik bilan bog‘liq bo‘lgan biror faktni aniqlashtirish uchun statistik usul bilan tekshirish mumkin bo‘lgan gipotezalarga tayanib ish ko‘riladi. ma’lumki, har qanday ilmiy asoslangan farazni gipoteza deb aytishimiz mumkin, ammo har qanday gipotezani stastistik gipoteza deb ayta olmaymiz, chunki uning alohida ajralib turadigan xususiyatlari bor, bu xususiyatlarni alohida ta’kidlash uchun biz quyidagi ta’rifni keltiramiz. 1-ta’rif. statistik gipoteza deb, kuzatilayotgan tasodifiy miqdor- ning taqsimot qonuni, yoki agar tasodifiy miqdor bo‘ysinadigan taqsi- mot qonunning ko‘rinishi ma’lum bo‘lsa, u holda bu taqsimot qonunning noma’lum …

2 / 14

ot qonunining ko‘rinishi haqida, na uning parametrlari haqida so‘z boradi. oldinga surilgan gipoteza tanlanma natijalarga asoslanib tekshiriladi va natijada yoki qabul qilinishi yoki rad qilinishi mumkin. asosiy (yoki nolinchi) gipoteza deb ilgari surilgan - gipotezaga, konkurent (yoki alternativ) gipoteza deb, asosiy gipotezaga zid bo‘lgan - gipotezaga aytiladi. masalan, «x tasodifiy miqdor puasson taqsimot qonuniga bo‘ysunadi» gipotezasi surilgan bo‘lsin. bu holda: faqat bitta da’voni o‘z ichiga olgan gipoteza oddiy gipoteza; bitta- dan ortiq sondagi da’volarni o‘z ichiga olgan gipoteza esa murakkab gipoteza deyiladi. masalan, agar x tasodifiy miqdor ko‘rsatkichli taqsimot: qonuniga bo‘ysinib, uning parametri noma’lum bo‘lsin. u holda h0 : 2,5 gipoteza oddiy gipoteza; h1 : 2,5 gipoteza esa murakkab gipotezadir. ilgari surilgan gipoteza to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lishi mumkin, shu sababli uni tekshirib ko‘riladi va so‘ngra xulosa chiqariladi. gipotezani tekshirish natijasida ikki turdagi xatolikka yo‘l qo‘yilishi mumkin. agar to‘g‘ri gipoteza rad etilsa, qilingan xatolikni i tur xatolik, agar noto‘g‘ri gipoteza qabul …

3 / 14

a haqiqatan ham to‘g‘ri bo‘lsa, gipoteza qabul qilinadi; 2) agar ilgari surilgan gipoteza haqiqatan ham noto‘g‘ri bo‘lsa, gipoteza qabul qilinmaydi. i tur xatolikka yo‘l qo‘yish ehtimoli bilan belgilanadi; u muhimlilik (qiymatdorlik) darajasi deb ataladi. ko‘p hollarda α = 0,05; α =0,01 deb olinadi. biz ma’lum taqsimot qonuniga bo‘ysinuvchi belgining noma’lum parametrlari haqida ilgari surilgan gipoteza statistik usulda qanday tekshirilishini ko‘rib chiqamiz. asosiy gipoteza ilgari surilgandan so‘ng, uning to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanligini tekshirib ko‘rish kerak bo‘ladi. shu maqsadda maxsus tanlangan, aniq, yoki taxminiy taqsimoti ma’lum bo‘lgan tasodifiy miqdor ishlatiladi. bu tasodifiy miqdorni k bilan belgilaymiz. 2-ta’rif. statistik kriteriy (yoki oddiygina kriteriy) deb, asosiy gipotezani tekshirish uchun xizmat qiladigan k -tasodifiy miqdorga aytiladi. masalan, agar normal taqsimot qonuniga ega x va y bosh to‘plamlarning dispersiyalari tengligi haqidagi gipoteza tekshirilayotgan bo‘lsa, u holda k kriteriy sifatida «tuzatilgan» tanlanma dispersiyalar nisbati olinadi: (1) turli tajribalarda dispersiyalar har xil, oldindan ma’lum bo‘lmagan qiymatlar qabul qilganligi …

4 / 14

gipotezaning qabul qilinish sohasi deb, kriteriyning asosiy gipotezani qabul qiladigan qiymatlar to‘plamiga aytiladi. statistik gipotezalarni tekshirishning asosiy printsiplari e. neyman, k. pirson va boshqa matematiklar tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, bu printsipni quyidagicha ta’riflash mumkin: agar kriteriyning kuzatiladigan qiymati kritik sohaga tegishli bo‘lsa, asosiy gipoteza rad qilinadi, agar kriteriyning kuzatilayotgan qiymati gipotezaning qabul qilinish sohasiga tegishli bo‘lsa, asosiy gipoteza qabul qilinadi. kriteriy bir o‘lchovli tasodifiy miqdor bo‘lgani uchun uning mumkin bo‘lgan barcha qiymatlari to‘plami biror intervaldan iborat bo‘ladi. shu sababli, kritik soha va gipotezaning qabul qilinish sohasi ham intervaldan iborat bo‘ladi, demak, ularni ajratib turuvchi nuqtalar to‘g‘risida gapirish mumkin. 5-ta’rif. kritik nuqtalar deb, kritik sohani gipotezaning qabul qilinish sohasidan ajratib turuvchi nuqtalarga aytiladi. agar kritik soha tengsizlik bilan aniqlansa, u holda uni o‘ng tomonli kritik soha, tengsizlik aksincha bo‘lsa chap tomonli kritik soha deyiladi. agar kritik soha , tengsizliklar bilan aniqlansa, u holda uni ikki tomonli kritik soha deyiladi. chap tomonli …

5 / 14

gipotezani rad qilishga asos yo‘q deyiladi. 1-eslatma. h0 gipoteza qabul qilingan bo‘lsin. shu bilan bu gipoteza isbotlandi deyish xato bo‘ladi. aslida «kuzatish natijalari h0 gipotezaga mos keladi va demak, uni rad qilishga asos yo‘q» deyish to‘g‘riroq bo‘ladi. amalda gipotezani katta ishonch bilan qabul qilish uchun boshqa statistik usullar bilan tekshiriladi yoki tanlanma hajmi orttirilib tajriba takrorlanadi. gipotezani qabul qilishdan ko‘ra ko‘proq uni rad qilishga harakat qilinadi. haqiqatan, ma’lumki biror umumiy da’voni rad qilish bu uchun bu da’voga zid bo‘lgan bitta misolni keltirish kifoya. shu sababli kriteriy quvvati tushunchasi kritiladi. 6-ta’rif. konkurent gipoteza to‘g‘ri bo‘lganda kriteriyning kritik sohada bo‘lish ehtimoli kriteriy quvvati deb ataladi. agar ii tur xatolikka yo‘l qo‘yish ehtimoli bo‘lsa, u holda kriteriy quvvati 1ga teng bo‘ladi. bundan ko‘rinadiki, quvvat qancha katta bo‘lsa ii tur xatolikka yo‘l qo‘yish ehtimoli shuncha kam bo‘ladi. yuqoridagi ta’riflardan ko‘rinib turibdiki, ning kamayishi ning o‘sishiga olib keladi va aksincha. masalan, 0 bo‘lsa, u holda …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pirson kriteriyasi"

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al – xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona filiali “dasturiy injiniring va raqamli texnalogiyalar” fakulteti “dasturiy injiniring” yo`nalishi “ehtimollik va statistika” fanidan mustaqil ish mavzu: pirson kriteriyasi bajardi: 652-21 guruh talabasi shokarimov murodjon qabul qilingan: saidov m.i mavzu: pirson kriteriyasi reja: 1) statistik gipotezalar. statistik kriteriy 2) pirsonning moslik kriteriysi (-kriteriy) statistik gipotezalar. statistik kriteriy amaliyotda, texnikada va iqtisodiyotda ko‘pincha tasodifiylik bilan bog‘liq bo‘lgan biror faktni aniqlashtirish uchun statistik usul bilan tekshirish mumkin bo‘lgan gipotezalarga tayanib ish ko‘riladi....

This file contains 14 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "pirson kriteriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pirson kriteriyasi DOCX 14 pages Free download Telegram