eritmalar

DOCX 1 page 24.6 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.6 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

mavzu № 3 eritmalar. turli konsentrasiyali eritmalar tayyorlash. eritma tayorlashdagi hisoblar. reja: 1. eritmalar 2. turli konsentrasiyali eritmalar tayyorlash. 3. eritma tayorlashdagi hisoblar tabiatda, texnikada, qishloq xo‘jaligida, tibbiyotda va sanoatda eritmalarning ahamiyati juda kattadir. o‘simliklar oziqa moddalarni eritma holida o‘zlashtiradi. odam va hayvonlarning ovqat hazm qilishi ham oziq-ovqat mahsulotlarini eritmaga o‘tishi orqali amalga oshadi. eritmalar deb, ikki yoki bir nechta komponent va ularning o‘zaro ta’sir mahsulotlaridan iborat gomogen (bir jinsli) sistemalarga aytiladi. masalan, sulfat kislota eritmasida erituvchi — suv (birinchi komponent), erigan modda — kislota (ikkinchi komponent) va ularning o‘zaro ta’sir mahsulotlari gidratlangan h+, hso4- va so4-2 ionlaridan iboratdir. eritmalar ba’zan dispers sistemalar, erituvchi dispersion muhit, erigan modda esa dispers faza ham deyiladi. dispers sistema (eritma)lar dispers faza zarrachalarining o‘lchamlariga ko‘ra 3 turga: chin eritmalar, kolloid eritmalar va dag‘al dispers sistemalarga bo‘linadi. chin yoki molekular eritmalar. chin eritmalarda dispers faza zarrachalari molekulalarga yoki ionlarga qadar bo‘lingan bo‘ladi. bunday sistemalarda dispers …

2 / 1

pers sistemalar suspenziyalar deyiladi. dispers fazasi ham, dispersion muhiti ham suyuq bo‘lgan dag‘al dispers sistemalar emulsiyalar deb ataladi. analitik kimyo amaliyotida asosiy ish eritmalar bilan o‘tkaziladi. ayniqsa, elektrolitlar bilan bo‘ladigan reaksiyalarning ko‘pchiligi eritmalarda boradi. boshqa sharoitlarni o‘zgartirmay turib, eritmaning konsentratsiyasini oshira borib, biz vaqt birligi ichida cho‘kmadan qancha modda eritmaga o‘tsa, eritmadan xuddi shuncha miqdordagi modda molekulalarining ajralib cho‘kmaga tushish holatiga erishamiz. bunday eritma, ya’ni erigan moddaning mo‘l miqdori bilan dinamik muvozanatda turgan eritma to‘yingan eritma deb ataladi. agar to‘yingan eritmaga juda oz miqdorda erigan modda qo‘shilsa ham, u erimasdan cho‘kmaga tushadi. to‘yingan eritma tayyorlash uchun berilgan haroratda suvda moddani aralashtirib turgan holda cho‘kma hosil bo‘lguncha, ya’ni moddaning mo‘l miqdori erimay qolguncha undan qo‘shish kerak. bu holda eritma bilan erigan moddaning mo‘l miqdori orasida dinamik muvozanat qaror topadi, ya’ni vaqt birligi ichida moddaning nechta zarrachasi eritmaga o‘tsa, xuddi shu vaqt birligi ichida ularning xuddi shunchasi eritmadan cho‘kmaga tushadi (kristallanadi). to‘yingan …

3 / 1

eritma turgan idishni salgina chayqatish yoki eritmaga erigan modda kristallarini qo‘shish mo‘l miqdordagi erigan moddaning cho‘kmaga tushishiga sabab bo‘ladi. na2so4 ·10h2o, na2s2o3 ·5h2o, ch3coona, na2b4o7 ·10h2o, cuso4 ·5h2o, saxaroza kabi moddalar o‘ta to‘yingan eritmalarni hosil qiladi. to‘yingan eritmadagi modda miqdori ushbu sharoitda moddaning eruvchanligini aniqlaydi. har xil moddalarning u yoki bu erituvchilardagi eruvchanligi turlicha bo‘ladi. har bir erituvchining ma’lum miqdorida ushbu moddaning ma’lum bir miqdoridan ortiqroq eritish mumkin emas. eruvchanlik ayni haroratda 100 g erituvchida eng ko‘p erishi mumkin bo‘lgan moddaning grammlar hisobidagi massasi bilan ifodalanadi. har bir eritma erigan moddaning konsentratsiyasi, ya’ni hajm yoki massa birligidagi eritmada erigan moddaning massasi yoki modda miqdori bilan xarakterlanadi. eritmalar konsentratsiyasini ifodalashning har xil usullari bor, chunonchi: erigan moddaning massa ulushi (foizli konsentratsiya), molyar konsentratsiya, normal konsentratsiya, titr va boshqalar. 1. erigan moddaning massa ulushi bu o‘lchamsiz fizikaviy kattalik bo‘lib, erigan modda massasining eritma massasiga bo‘lgan nisbatiga teng bo‘ladi, ya’ni: w(x)= m (x) …

4 / 1

mol modda bo‘lsa, santimolyar, 0,001 mol modda bo‘lsa, millimolyar eritma deyiladi. masalan, 1m koh eritmasining 1 litrida 1 mol, ya’ni 56 g koh bo‘ladi, 0,1m koh eritmasida 0,1 mol, ya’ni 0,1·56=5,6 g koh bo‘ladi, 0,01m koh eritmasida 0,01 mol, ya’ni 0,01·56=0,56 g koh bo‘ladi va hokazo. kaliy gidroksidning detsimolyar, ya’ni 0,1 m eritmasini tayyorlash uchun undan tarozida 5,6 g tortib olinadi, 1litrli o‘lchov kolbasiga solinadi va uning ustidan o‘lchov kolbasining belgisigacha, ya’ni eritma hajmi 1 litr bo‘lgunga qadar distillangan suv qo‘shiladi. molyar konsentratsiya m harfi bilan belgilanadi, m harfi oldidagi son esa 1 litr eritmadagi erigan moddaning mollar sonini, ya’ni eritmaning necha molyarligini ko‘rsatadi. molyar konsentratsiya mol/l da ifodalanadi. masalan, cm(hcl)=0,1 mol/l, cm(h2so4) = 0,5 mol/l, cm(nh4-)=10 mol/l, cm(h+) = 1,0·10-4 mol/l va hokazo. molyar konsentratsiya quyidagi formula bilan aniqlanadi: cm(x)=v(x)/ v (3) bu yerda: cm(x) — x moddaning molyar konsentratsiyasi; v(x)— x ning modda miqdori; v —eritmaning litrda ifodalangan …

5 / 1

od (1g) bilan birikadigan yoki 1 mol atomar vodorodning o‘rnini oladigan miqdoriga aytiladi. har xil birikmalar uchun ekvivalent massani hisoblashni ko‘rib chiqamiz. kislotaning ekvivalent massasi uning molyar massasini negizligiga bo‘lgan nisbatiga teng. masalan: e (hno3) =63/1=63g/ekv; e (h2so4)=98/2 =49g/ekv; e (h3po4)=98/3 =32,67 g/ekv; biroq to‘la almashinish yoki to‘la neytrallanish reaksiyalari uchun ekvivalent massa shunday hisoblanadi. masalan: h2so4 + 2naoh = na2so4 + 2h2o bu reaksiyada sulfat kislota h2so4 ning ekvivalent massasi 49 grammga teng: asosning ekvivalent massasi uning molyar massasini asos tarkibidagi gidroksil gruppalar soniga bo‘lgan nisbatiga teng. masalan: e naoh= 40/1=40 g/ekv; e ca(oh)2= 74/2=37 g/ekv; e al(oh)3 = 78/3=26g/ekv; tuzning ekvivalent massasi uning molyar massasini molekuladagi metall atomlari sonini metall valentligiga ko‘paytmasiga bo‘lgan nisbatiga teng: etuz=m /x*n bu yerda: m — tuzning molyar massasi; x — metall atomlari soni; n — metallning valentligi. masalan, natriy sulfat na2so4 va aluminiy sulfat al2(so4)3 ning ekvivalent massalari: e na2so4=142/2*1=71 g/ekv; e …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eritmalar"

mavzu № 3 eritmalar. turli konsentrasiyali eritmalar tayyorlash. eritma tayorlashdagi hisoblar. reja: 1. eritmalar 2. turli konsentrasiyali eritmalar tayyorlash. 3. eritma tayorlashdagi hisoblar tabiatda, texnikada, qishloq xo‘jaligida, tibbiyotda va sanoatda eritmalarning ahamiyati juda kattadir. o‘simliklar oziqa moddalarni eritma holida o‘zlashtiradi. odam va hayvonlarning ovqat hazm qilishi ham oziq-ovqat mahsulotlarini eritmaga o‘tishi orqali amalga oshadi. eritmalar deb, ikki yoki bir nechta komponent va ularning o‘zaro ta’sir mahsulotlaridan iborat gomogen (bir jinsli) sistemalarga aytiladi. masalan, sulfat kislota eritmasida erituvchi — suv (birinchi komponent), erigan modda — kislota (ikkinchi komponent) va ularning o‘zaro ta’sir mahsulotlari gidratlangan h+, hso4- va so4-2 ionlar...

This file contains 1 page in DOCX format (24.6 KB). To download "eritmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: eritmalar DOCX 1 page Free download Telegram