parotit (tepki)

DOCX 13 pages 459.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 459.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

epidemik parotit (tepki) (parotitis epidemica) parotit yuqumli kasalligi (epidemik parotit, tepki) bolalarning o'tkir yuqumli kasalligi bo'lib, viruslar tomonidan chaqiradi, havo-tomchi yo'li bilan yuqadi, asosan so'lak bezlarini qisman boshqa bezli a'zolarni (oshqozon osti bezi, tuxumlarni, ko'krak bezlari va boshkalar) va asab tizimini shikastlanishi bilan izohlanadi. uzoq vaqtlar bu kasallikni so'lak bezlarining mahalliy yallig'lanishi deb qaralgan. 1384 yili a.d. romanovskiy kasallikni asab turi borligini aniqladi. zamonaviy qarashlarga ko'ra, parotit yuqumli kasalligi so'lak bezlarini birlamchi shikastlovchi umumiy yuqumli kasallik deb qaralmog'i kerak. etiologiyasi: kasallik paramiksoviruslar oilasiga kiruvchi viruslar tomonidan chaqiriladi. virus bo'lakchalari matriks oqsil (m), ikki qavat lipidlar va tashqi glikoproteid qavatdan iborat qobiq bilan o'ralgan bir zanjirli rnk ushlaydilar. qobiq tarkibiga gemagglyutininlar, gemolizin va neytraminidaza kiradi. parotit virusini antigen tizimi turg'un bo'lib, uning antigen variantlari yo'q. virus tovuq embrioni, maymunlar, hujayralarida dengiz kalamushi to'qimalarida, shuningdek tovuq embrioni va yapon bedanalarini fibroblastlarida yaxshi ko'payadi. laborator hayvonlar ichida maymunlar ancha sezgir hisoblanadi. so'lak bezlari …

2 / 13

iya bo'ladi, 18-200 s da virus bir necha kun, undan pastroq xaroratda -6-8 oygacha saqlanadi. epidemiologiyasi. parotit infektsiyasi antroponoz xisoblanadi. qo'zg'atuvchini manbasi kasallikni monifest, o'ta engil va subklinik turlarda o'tkazayotgan inson hisoblanadi. virus bemorning so'lagi bilan ajralib, gaplashganda havo- tomchi yo'li bilan yuqadi. parotit infektsiyasi bemorlarda kataral belgilarni yo'qligi virusni uzoq masofalarga tarqalish imkonini bermaydi (faqat bemordan 1-2 metr masofada), shuning uchun kasallik manbaiga yaqin bo'lgan bolalar kasallanadilar (bir oilada, bir partada o'tirganlar, bitta yotoqxonalilar va b.). o'rvi ni qo'shilib qolishi virusni tarqalishini engillashtiradi. infektsiya bemorni so'lagi tushgan uy ro'zg'or buyumlari, o'yinchoqlar orqali ham yukishi mumkin, ammo bu yo'lni axamiyati katta emas. bemor kasallik boshlanishidan bir necha soat avvaldan yuqumli xisoblanadi. eng yuqumli davr kasallikni dastlabki 3-5 kunlari bo'ladi. 9 kundan keyin virus organizmda aniqlanmaydi va bemorni kasal tarqatmaydi deb xisoblash mumkin. kasallikni manifest turini o'tkazayotganlar eng ko'p epidemik xavf tug'dirsalarda, kasallikni o'ta engil va simptomsiz o'tkazayotganlar odatda aniqlanmasligi va …

3 / 13

yasi va so'ngra yurak etishmovchiligini o'sib borishi bilan namoyon bo'ladi. ammo parotit virusini yurak patologiyasidagi o'rinli isboti adabiyotda yoritilmagan. infektsiya o'tkazilganidan so'ng, turg'un immunitet qoladi. ig m sinfiga mansub antitelalar birinchi xaftani oxirlarida paydo bo'lib 60 kundan 120 kungacha persistirlanadi. sal keyinroq ig g sinfiga mansub antitelalar aniqlanib, ularni titri 3-4 xaftalarga o'ladi va butun xayot davomida saqlanadi. qayta kasallanish uchramaydi. parotit infektsiyasi bilan kasallanish aniq mavsumiylikka ega: eng ko'p kasallanganlar kuz- qish oylarida (bolalar bog'chalari, maktablar, internatlar) ko'p uchraydi. kasallikning ko'payishi maktab va bog'chalardagi yangi tashkillangan jamoalarda muloqotlarni o'sishiga bog'liq bo'ladi. shu sababli bolalar jamoalaridagi umumiy kasallanish, uyushmagan bolalarga nisbatan yuqori bo'ladi. ma'lumki, bog'chadagi bolalar unga qatnamaydiganlarga nisbatan 5 marta, ko'p kasallanadilar. parotit infektsiyasini o'sib borishi asta – sekin bo'lib, bir vaqtning o'zida oz bolalar kasallanadilar. so'ngra boshqalari 10-21 kun oralig'ida asta- sekin og'riy boshlaydilar. ba'zi xollarda kasallanish oralig'i cho'zilib, yashirin davr muddatlaridan ham ortadi, bunga kasallikni o'ta engil …

4 / 13

virus ko'payadi va to'planadi. virusni so'lak bilan ajralishi uni havo – tomchi yo'li bilan tarqalishini ta'minlaydi. birlamchi virusemiya xar doim xam klinik belgilarga ega bo'lmaydi. keyingi virusni katta miqdorini shikastlangan bezlardan ajratilishi (ikkilamchi virusemiya) ko'p a'zolar va tizimlarni: mns, oshqozon osti bezi, jinsiy bezlar va boshqalarni shikastlanishiga sabab bo'ladi. u yoki bu a'zolarni shikastlanishini klinik belgilari kasallikni dastlabki kunlari, bir vaqtda yoki birin ketin paydo bo'ladi. ko'zg'atuvchini qancha takroran tushishi natijasida virusemiyaning saqlanishi bu simptomlarni kech namoyon bo'lishini sababi xisoblanadi. immunitet. parotit infektsiyasi qisqa muddat persistirlanuvchi (5-7 kun atrofida) o'tkir kasallik xisoblanadi. undan kechroq muddatlarda virusni organizmdan topib bo'lmaydi. bu paytga kelib bemorni qonida ig m sinfiga mansub antitelalarni yuqori titri aniqlanadi. parotit infektsiyasida organizmni himoyalashda immunitetni hujayra tizimi, shuningdek sekretor immunoglobulinlarga aloxida o'rin ajratiladi. hujayra rezistentligi va nomaxsus virus ingibitorlaridan iborat nomaxsus himoya vositalarini ahamiyati haqida ham ma'lumotlar bor. patomorfologiya. parotit infektsiyasida morfologik o'zgarishlar asosan so'lak bezlari, oshqozon osti …

5 / 13

davr 26 kungacha cho'zilishi yoki 9 kungacha qisqarishi mumkin. klinik belgilari kasallikning turiga bog'liq bo'ladi. rasman qabul qilingan klassifikatsiyaga ko'ra (n.i.nisevich 1973) kasallikning tipik va atipik turlari ajratiladi. tipik turiga faqat bezli a'zolarni (quloq oldi, oshqozon osti, tuxumlar) shikast-lanishi bilan o'tuvchi – bezli turi, mnsni chegaralangan shikastlanish (serozli meningit, meningoentsefalit) bilan o'tuvchi-asabli turi, mns va bezli a'zolarni yoki shikastlovchi (serozli meningit + parotit yoki submaksillit + pankreatit + meningoentsefalit) mushtarak turi kiradi. atipik turlaridan o'ta engil turi va subklinik turi farqlanadi. o'ta engil (bilinar- bilinmas) turi kasallik belgilarini o'ta engil namoyon bo'lishi bilan guruxlanib, shu sababli o'z vaqtida aniqlanmay qoladi. bolalar shikoyat qilmaydilar, tana xarorati me'yorida yoki subfebril bo'ladi. quloq oldi bezlarida bir oz shish bo'lib, ba'zida u aniqlanmay qoladi. jarayon asosan boshqa a'zolarda minimal o'zgarishlar bo'lishi yoki mutloq bo'lmasligi mumkin. subklinik turini klinik belgilari bo'lmaydi. ularni diagnozi serologik reaktsiyalar bilan asoslanadi qonda ig m sinfiga mansub maxsus antitelalar titri …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parotit (tepki)"

epidemik parotit (tepki) (parotitis epidemica) parotit yuqumli kasalligi (epidemik parotit, tepki) bolalarning o'tkir yuqumli kasalligi bo'lib, viruslar tomonidan chaqiradi, havo-tomchi yo'li bilan yuqadi, asosan so'lak bezlarini qisman boshqa bezli a'zolarni (oshqozon osti bezi, tuxumlarni, ko'krak bezlari va boshkalar) va asab tizimini shikastlanishi bilan izohlanadi. uzoq vaqtlar bu kasallikni so'lak bezlarining mahalliy yallig'lanishi deb qaralgan. 1384 yili a.d. romanovskiy kasallikni asab turi borligini aniqladi. zamonaviy qarashlarga ko'ra, parotit yuqumli kasalligi so'lak bezlarini birlamchi shikastlovchi umumiy yuqumli kasallik deb qaralmog'i kerak. etiologiyasi: kasallik paramiksoviruslar oilasiga kiruvchi viruslar tomonidan chaqiriladi. virus bo'lakchalari matriks oqsil (m), ikk...

This file contains 13 pages in DOCX format (459.0 KB). To download "parotit (tepki)", click the Telegram button on the left.

Tags: parotit (tepki) DOCX 13 pages Free download Telegram