narxni tartibga solish tajribalari

DOCX 12 pages 53.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

7-mavzu. bozor iqtisodiyotida narxning regulyatorlik vazifasi va davlatning narx hamda inflyatsiyaga qarshi siyosati reja 7.1. qiymat va narxning zamonaviy nazariyasi. ularning mebnat qlymati va naflilik nazariyalaridan farqi 7.2. narxnlng mazmuni va uning vazifalari 7.3. narx turlari va ularning mazmuni 7.4. narxlarni davlat tomonidan tartibga solnishining maqsadi va asosiyusullari 7.5. xorijiy davlatlarda narxni tartibga solish tajribalari 7.6. davlatning inflatsiyaga qarshi slyosati iqtisodiyotni tartibga solish shakllaridan biri sifatida tayanch so'z va iboralar: narx, narxning funktsiyalari, davlat buyurtmasi narxlari, qiymat, kelishilgan narx, yuqori narx, davlat subsidiyasi, mo-nopol narxlar. 7.1. qiymat va narxning zamonaviy nazariyasi. ularning mebnat qlymati va naflilik nazariyalaridan farqi hozirgi zamon iqtisodiyotida narx, narx belgilash tizimi — bu iqtisodiy munosabatlarning muhirn tizimchasi va bozor mexanizmining tarkibiy qismlaridan biridir. narx — bu ishlab chiqaruvchilar va iste'molchilar harakatlarini belgilovchi ko'r-satkichi va bozor iqtisodiyotining asosidir. davlat iqtisodiyotni tartibga solishda narx va narx belgilash orqali ta'sir ko'rsatadi. hozirgi zamon qiymat va narx nazariyasi — bu …

2 / 12

namoyon qiladi) va miqdor (qiymatning miqdori unga ketgan ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari bilan aniqlanadi) jihatlariga ega. marjinalistlarning fikriga ko'ra narx — bu qiymatning puldagi ifodasidir. agar qiymatning miqdori unga ketgan ijtimoiy zaruriy mehnat sarflari bilan aniqlansa, u holda narxning asosida tovarning qiymati yotadi, biroq talab va taklif mutanosibligiga bog'liq holda nai*x miqdori tovar qiymatiga nisbatan o'zgaradi. qiymatning mehnat nazariyasi tarafdorlarining qiymat ijtimoiy zaruriy mehnat sarflar bilan aniqlanadi degan qarashlari qiymatni tovarning nafliligi belgilaydi, degan marjinal nazariya, naflilik nazariyasining vujudga kelishiga sabab bo'ldi. ushbu nazariyaning asoschilari avstriya maktabi namoyandalari k.mengera, e.bem-baverka va f.vizerlar hisoblanishadi. bu maktab xix asrning oxirgi uchinchi qismida yuzaga kelgan. bu nazariyaga asosan qimmat (qiymat) quyidagilarga bog'liq: 1) iste'molni qondirishning muhimligiga(nallilikka); 2) naflilikni ta'minlanganlik darajasiga. naflilik nazariyasi — bu subektiv qiymat nazariyasidir, ya'ni har bir xaridor tovarning nafliligi, qimmati haqida o'zini tasavuridan, dididan kelib chiqqan holda xulosa qiladi. ushbu maktab namoyandalari xarajatlami hisobga olishmaydi. qiymatning mehnat nazariyasi namoyandalari …

3 / 12

aviy narx va qimmat (qiymat) nazariyalari yo'nalishi asosichisi taniqli ingliz iqtisodchisi a. marshal hisoblanadi. u qiymatning yagona manbayini aniqlashga urinishdan voz kechib, naflilik nazariyasini talab va taklif nazariyasi va ishlab chiqarish xarajatlari(sarflari) nazariyasi bilan birlashtirdi. tovarning qiymati ijtimoiy sarflar hamda, lining nafliligi bilan aniqlanishini yoritib berdi. qiymat bozor orqali aniqlanadi. bozor — bu sotuvchi va xaridorlar (talab va taklif) manfaatlari to'qnashuvi orqali narx shakllanishiga olib keluvchi iqtisodiy jarayondir. narx axborot berish, taqsimlash va rag'batlantiruvchilik funktsiyalarini bajaradi. bozor munosabatlari sharoitida narxlarning turli ko'rinish-lari rnavjud bo'ladi. xususan: korxonalarning ulgurji narxlari, chakana narxlar, davlat buyurtma narxlari, ta'riflar va b. shuningdek, quyidagi narxlardan farqlanadi: joriy, haqiqiy bozor munosabatlarida amal qiluvchi narxlar va iqtisodiy ko'rsatkichlarni (ishlab chiqarish hajmi, narx indeksi va b.) o'zgarishini aniqlashda foydalaniluvchi taqqoslama narxlar. 7.2. narxnlng mazmuni va uning vazifalari tovarlar qiymati va nafliligi ularning narxida o'z aksini topadi. amaliy hayotda qiymat tovar ishlab chiqaruvchilarni, naflilik esa iste'molchilarni rag'batlantiruvchi, ularni harakatga keltiruvchi …

4 / 12

g o'sishi ushbu tovar narxining oshishiga olib keladi. masalan, avtomobil dvigatelida ot kuchining oshishi, saloni, boshqaruv tizimi va tezligida bo'lgan o'zgarishlar uning narxi oshishiga sabab bo'ladi. chunki shu o'zgarishlar bilan bir vaqtda unga sarf-langan xarajatlar ham oshgan bo'ladi. bunday ikki tomonlama o'zgarishlar natijasida narxlarning o'zgarishi hamma tovarlar va xizmatlarga xosdir. narx tovar va xizmatlardagi ikki xusu-siyatning puldagi ifodasi sifatida, ularning o'zgarishi natijasida o'zgaradi. narxning mazmunini to'laroq tushunishda, uning darajasiga ta'sir etuvchi omillarni bilish muhim ahamiyatga ega. bulardan asosiylari bo lib qiymat yoki ishlab chiqarish sarflari; tovarning naflilik darajasi; mazkur tovarga talab va taklif nisbati; raqobat holati; davlatning iqtisodiy siyosati va h.k. hisoblanadi. bu omillar ichida tovar qiymati va nafliligi uning narxini belgilovchi asos bo'lib xizmat qiladi (7.2.1-rasm). tovar ishlab chiqarishning tovar yoki xizmatning ijtimoiy zaruriy sarflaii (qiymat) nafliligi davlatning iqtisodiy siyosati turli xil soliqlar narx raqobat kurashlari talab va taklif nisbatlari pulning qadr-qimmati 7.2.1-rasm. narxga ta'sir qiluvchi omillar boshqa omillar …

5 / 12

illiy valutani chet el valutalariga ayirboshlash nisbatining o'zgarishi orqali yaqqolroq namoyon bo'ladi. masalan, 1 aqsh dollari 1300 so'mga teng bo'lgan chog'da 10 dollar turuvchi qandaydir tovarning narxi 13000 so'm bo'ladi. agar, so'mning qadri oshib, 1 dollar 1000 so'mga tenglashsa, u hoida shu tovarning narxi 10000 so'm bo'ladi. narx darajasiga boshqa omillarning ta'siriga alohida to'xtal-masa ham bo'ladi. chunki soliq miqdori qancha ko'p bo'lsa, narx darajasi shuncha yuqori bo'lishi hammaga ayondir. narxning iqtisodiy mazmuni uning vazifalari ko'rib chi-qilganda yanada yaqqolroq namoyon bo'ladi. narx quyidagi asosiy vazifalami bajaradi: 1. muvozanatiikni ta'minlash vazifasi. bunda narx bozor-da talab va taklifning hajmi va tarkibiga ta'sir etish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. bozor narxi — bu muvo-zanatlashgan narx bo'lib, u birinchidan, tovarlarning soti-lishini ta'minlaydi, ikkinchidan, bozorda tovarlar taqchilligini yuzaga keltirmaydi. 2. qiymat va naflilikni o'lchash vazifasi. narxni qiymat va naflilikning puldagi ifodasi, deb aytamiz, chunki qilingan sarf-xarajatlar va olingan natijalar (foyda yoki zarar) narxlar asosida hisob-kitob qilinadi. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narxni tartibga solish tajribalari"

7-mavzu. bozor iqtisodiyotida narxning regulyatorlik vazifasi va davlatning narx hamda inflyatsiyaga qarshi siyosati reja 7.1. qiymat va narxning zamonaviy nazariyasi. ularning mebnat qlymati va naflilik nazariyalaridan farqi 7.2. narxnlng mazmuni va uning vazifalari 7.3. narx turlari va ularning mazmuni 7.4. narxlarni davlat tomonidan tartibga solnishining maqsadi va asosiyusullari 7.5. xorijiy davlatlarda narxni tartibga solish tajribalari 7.6. davlatning inflatsiyaga qarshi slyosati iqtisodiyotni tartibga solish shakllaridan biri sifatida tayanch so'z va iboralar: narx, narxning funktsiyalari, davlat buyurtmasi narxlari, qiymat, kelishilgan narx, yuqori narx, davlat subsidiyasi, mo-nopol narxlar. 7.1. qiymat va narxning zamonaviy nazariyasi. ularning mebnat qlymati va naflilik nazariyal...

This file contains 12 pages in DOCX format (53.6 KB). To download "narxni tartibga solish tajribalari", click the Telegram button on the left.

Tags: narxni tartibga solish tajribal… DOCX 12 pages Free download Telegram