innovatsiya iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish

DOCX 46 pages 352.1 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 352.1 KB

File type DOCX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

7-mavzu. innovatsion iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish 1.1-§. xizmatlar bozorida issiqlik ta'minoti xizmatlarini tadqiqot qilishning nazariy yondashuvlar genezisi asosiy iqtisodiy adabiyotlarda keltirilgan nazariyalarda xizmatlar to'g'risida nazariy qarashlarning rivojlanishini tadqiq qilish, xizmat tushunchasining mazmuniga oid mavjud nuqtai nazarlarni umumlashtirishga hamda xizmatlar nazariyasi hozirgi vaqtgacha alohida ilmiy bilimlar sohasi sifatida shakllanmaganligini tasdiqlashga imkon beradi. “xizmatlar sohasi iqtisodiyotning tarkibiy qismi bo'lib, iqtisodiy munosabatlar umumiy tizimi tarkibiga kiradi va jamiyatdagi iqtisodiy qonunlarga bo'ysunadi”[footnoteref:2]. bugungi kunga kelib, iqtisodiy adabiyotlarda xizmatlar sohasining chegaralari to'g'risida turli fikrlar mavjud. jumladan: marketing asoschilaridan biri, xorijlik olim f.kotler xizmatlarga “xizmatlar bir tomon ikkinchi tomonga taklif etishi mumkin bo'lgan har qanday faoliyat yoki ne'mat, biror narsaga egalik qilish imkonini bermaydigan foydali harakat”[footnoteref:3] deb ta'rif bergan. rossiyalik iqtisodchi olim v.shiray fikriga ko'ra esa “service (xizmat) – bevosita iste'molchiga yo'naltirilgan harakat (munosabatdir). xizmat – alohida olingan inson yoki bir butun jamiyatni qandaydir ehtiyojini qondiruvchi, natijalari samarali foydada gavdalanuvchi, maqsadli mehnat faoliyatidir[footnoteref:4]. r.nureev fikriga ko'ra …

2 / 46

tirishi yo'lidagi harakatidir”[footnoteref:7], deb ta'rif bergan. [2: ] [3: f.kotler. marketing-menejment. ekspress-kurs. 2-e izd. / per. s angl.; pod red. s.bojuk. – spb.:piter. 2005. – s.301] [4: v.shiray. mirovaya ekonomika i mejdunarodnqe otnosheniya: uchebnoe posobie. – m.: s. 226] [5: r.nureev. ekonomika razvitiya: modeli stanovleniya rinochnoy ekonomiki. – m.: 2002. s. 25] [6: m.pardaev, i.ochilov. xizmat ko'rsatish sohasi korxonalarida samaradorlikni oshirish yo'llari. monografiya. t.: “iqtisod-moliya”, 2011. 11 b. ] [7: j.qurbonov. “xizmat, xizmat ko'rsatish. servis”. s.: “servis” ilmiy-ommabop jurnal. 2009 y. 1-son, 56 b. ] tadqiqotning asosiy maqsadi shundan iboratki, xizmatlar sohasi tushunchasi, uning chegarasi, umumiy tavsif va tasniflarini o'rganish, tahlil qilish va induktsiya va deduktsiya usullaridan foydalangan holda issiqlik ta'minoti xizmatlariga tadbiq etishdan iborat. xizmatlar natijasida ikkita hodisani kuzatish mumkin. birinchisi yangi maxsulot yaratiladi, ikkinchisi mavjud maxsulot sifat jihatdan o'zgartiriladi, ya'ni sifati oshiriladi. bunday ta'rif xizmatning jamiyatda yaratiladigan boshqa turdagi mahsulotlardan farqlanuvchi mazmunli tavsiflarini aniqlashga imkon beradi (1.1-rasm). xizmatlarning …

3 / 46

ri orqali amalga oshiriladi. uni uzatish (sotish) esa xizmatlarga kiradi. bu tsiklda yana bir oxirgi qatnashuvchi bu iste'molchilardir. iste'molchi issiqlik ta'minotining uzluksizligi hamda etkazilayotgan issiqlik harorati bo'yicha bu xizmatlarni baholaydi. 1.1-rasm. xizmatning maxsus jarayon sifatidagi asosiy tavsifi[footnoteref:8] [8: muallif tomonidan ishlab chiqilgan.] issiqlik ta'minoti xizmatlari individual tavsifga ega. bu xizmatning individualligi esa insonning mijoziga bog'liq bo'ladi-ki, bunda ba'zi insonlar boshqalarga nisbatan issiqlik haroratining yuqoriroq bo'lishini hohlaydi. ba'zilari esa, aksincha. issiqlik ta'minoti xizmatlarini moddiy tovar sifatida his etib bo'lmaydi, chunki ishlab chiqarishda uning shakl-shamoyili mavjud emas. shunday ekan, uni faqat sezish mumkin. issiqlik ta'minoti xizmatlari o'zining mavsumiyligi bilan tavsiflanadi. bunda albatta mavsumning vaqt birligida uzoq yoki qisqa bo'lishi insonlar yashayotgan xududning geografik shart-sharoitlariga bog'liqdir. mamlakatimizda issiqlik uzatish mavsumi nisbatan qisqa muddat, ya'ni 15 noyabrdan 15 martgacha belgilangan. bu xizmatning yana bir xususiyati ijrochida hamda iste'molchida xizmat natijalariga nisbatan mulkchilik xuquqining mavjud emasligidir. xaqiqatan ham, issiqlik ta'minoti xizmatlari mavsum tugagandan so'ng, u …

4 / 46

adi. avvalo bu geografik tabiiy shart-sharoitlardan kelib chiqib, tashqi ob-havo haroratining o'zgarishiga bog'liq bo'ladi. masalan mamlakatimizda issiqlik mavsumi davrida eng katta talab yanvar va fevral oylariga to'g'ri keladi. shundan kelib chiqib, issiqlik energiyasini tejash maqsadida issiqlik uzatish harorati ko'paytiriladi yoki aksincha pasaytiriladi. bu xizmatning yana bir xususiyati shundaki, shakl-shamoyilga ega emasligi sababli uni tashib bo'lmaydi, faqat issiqlik qaytib keluvchi element (suv orqali, agar issiqlik uzatishda suvdan foydalanilsa) orqali uzatiladi. issiqlik ta'minoti xizmatlari issiqlik ishlab chiqarish bilan bir vaqtda amalga oshiriladi. agar issiqlik ishlab chiqarish manbaidan ishlab chiqarilgan issiqlik energiyasi shu vaqtning o'zida uzatilmasa, xizmatlarning samaradorligi keskin pasayadi va o'zining mazmun mohiyatini yo'qotadi. uni boshqatdan tiklash esa qo'shimcha xarajatlarga olib keladi. xizmatlarning umumiy tavsiflari elementlarining har birini issiqlik ta'minoti xizmatlariga nisbatan tadbiq qilinishi xizmatlarning maxsus mahsulot sifatidagi asosiy tavsiflarini asoslashga xizmat qiladi. xizmatlar tushunchasi bugungi kunda shakllanish va standartlashtirish bosqichidadir, chunki jamiyatda yangi ehtiyojlar paydo bo'lish sababli doimiy ravishda yangi xizmatlar …

5 / 46

tiko-metodologicheskie osnovi, metodicheskiy instrumentariy otsenki i kontseptsiya razvitiya: avtoreferat dissertatsii doktora ekonomicheskix nauk: 08.00.05.- belgorod, 2009 http://dlib.rsl.ru] olib borilgan tadqiqotlar natijasida xizmatlarga doir qarashlar quyidagi xususiyatlariga ko'ra umumlashtirildi va tartiblashtirildi: moddiyligi bo'yicha – moddiy va nomoddiy; xizmatlarni amalga oshirish sohalari bo'yicha – ishlab chiqarish, kasbiy, istemollik yoki ommaviy, ijtimoiy; xizmatlarning sezilishi – bu ikki holatda namoyon bo'ladi: birinchisi, insonning fiziologik ehtiyojlarini qoniqtirishdagi sezilishi (masalan issiqlikka bo'lgan ehtiyojlarini fiziologik holatda harorat orqali sezadi), ikkinchisi insonning moddiy ehtiyojlarini qoniqtirishdagi sezilishi. bunda hayot sifati darajasini ko'tarishdagi ehtiyojning qondirilishi orqali sezadi. xizmatlar iste'molchilari segmentiga ko'ra – ishbilarmonlik va shaxsiy; xizmatning tavsifi bo'yicha – kundalik ehtiyoj xizmatlari, uzoq muddatli xizmatlar, maxsus assortimentli xizmatlar; xizmat ko'rsatuvchi tashkilot turi bo'yicha – tijorat va notijorat tashkilotlarining xizmatlari; xizmat etkazib beruvchi va iste'molchining joylashuvi bo'yicha – xalqaro, davlat, mintaqaviy va mahalliy. tadqiqotlar natijasida xizmatlar tasnifining quyidagi shaklini taklif etamiz (1.2-rasm). xizmat ko'rsatish sub'ektlari bo'yicha xizmatlar sohasi bugungi kunda davlat …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "innovatsiya iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish"

7-mavzu. innovatsion iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish 1.1-§. xizmatlar bozorida issiqlik ta'minoti xizmatlarini tadqiqot qilishning nazariy yondashuvlar genezisi asosiy iqtisodiy adabiyotlarda keltirilgan nazariyalarda xizmatlar to'g'risida nazariy qarashlarning rivojlanishini tadqiq qilish, xizmat tushunchasining mazmuniga oid mavjud nuqtai nazarlarni umumlashtirishga hamda xizmatlar nazariyasi hozirgi vaqtgacha alohida ilmiy bilimlar sohasi sifatida shakllanmaganligini tasdiqlashga imkon beradi. “xizmatlar sohasi iqtisodiyotning tarkibiy qismi bo'lib, iqtisodiy munosabatlar umumiy tizimi tarkibiga kiradi va jamiyatdagi iqtisodiy qonunlarga bo'ysunadi”[footnoteref:2]. bugungi kunga kelib, iqtisodiy adabiyotlarda xizmatlar sohasining chegaralari to'g'risida turli fikrlar mav...

This file contains 46 pages in DOCX format (352.1 KB). To download "innovatsiya iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: innovatsiya iqtisodiyotda xizma… DOCX 46 pages Free download Telegram