axborot va ma’lumot tushunchalari

DOCX 14 pages 299.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 299.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

vii. boshqaruvda raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt (ai) 7.3-mavzu. maktab rahbari va xodimlarida mediasavodxonlikni shakllantirish reja: 1. axborot va ma’lumot tushunchalari 2. media va axborot savodxonligi tushunchasi 3. mediasavodxonlik 21 asr ko’nikmasi sifatida axborot va ma’lumot tushunchalari «axborot» atamasi ko‘plab tavsifga ega bo‘lib, u ma’lumotlar, tadqiqot jarayonida olingan bilimlar, tajriba yoki tahsil olish, shuningdek, signal yoki belgilarni anglatishi mumkin. oddiy qilib aytganda, axborot — bu to‘plangan, qayta ishlangan va izohlangan, foydalanish uchun qulay bo‘lgan ko‘rinishda taqdim etiladigan ma’lumotlardir. axborotni yana bir boshqacha tavsifi — «tushunishga oson shaklda berilgan bilimlar»dir. o‘tmishda mazkur tushuncha ortida odamlar tomonidan bir-biriga og‘zaki, yozma va boshqa usulda beriladigan ma’lumotlar tushunilgan. keng ma’noda axborot ta’rifi kibernetika fanida keltirilgan. uning asoschisi norbert vinerning yozishicha, “axborot — bu biz unga va uning bizning hissiyotlarimizga moslashuvchi, tashqi dunyodan olingan mazmun tavsifidir”. axborot — «bizni o‘zgartiradigan» tushuncha (stafford beer, 1979). axborot — bu «insonning ongiga yetib boradigan va uning bilimini oshiradigan» …

2 / 14

axborot manbalari tomonidan taqdim etilayotgan axborotdan to‘g‘ri foydalanish, insonlarning o‘zida axborotga bo‘lgan ehtiyojini anglashi, ma’lumotni topish va unga egalik qilish hamda sifatini baholash imkonini beradi. aksariyat hollarda iste’molchi u yoki bu maqsadga erishish uchun nimani bilishi zarurligini anglaydi va o‘z qidiruvishini ma’lum bir natijaga qaratadi. masalan, inflyatsiya sharoitida har bir fuqaroni narx-navoning o‘sishi qiziqtiradi. abiturient oliy ta’lim muassasasiga kirish qoidalariga oid barcha ma’lumotni o‘rganadi. tadbirkor va moliyachini birinchi navbatda birjadagi narx kotirovkasi qiziqtiradi. insonga u yoki bu axborot kanaliga murojaat qilish maqsadi tushunarli. tanlov xabarning to‘laligi, manbaning ishonchliligi yoki qiziqarligi va h.k. asosida amalga oshiriladi. ammo bu yerda ham manbaning ishonchliligini chuqur o‘rganish lozim. masalan, o‘zini adabiy tanqidchi deb tanishtirgan shaxsning yangi adabiyot bo‘yicha tavsiyalari avvalo muayyan maqsadda berilgan bo‘lishi mumkin. bugungi kunda axborot materiallarining, kontent va resurs larning haddan tashqari keng va turli-tuman to‘plami mavjud, ayniqsa internetda, u larning aniqligi, ishonchliligi va qiymati turlicha. bundan tashqari, bu ma’lumotlar turli …

3 / 14

yoki qanday turdagi manba eng ishonchli hisoblanadi, qanday manbalarning holis, betaraf, yashirin ma’nosi bo‘lmagan va sifat nazoratidan o‘tgan bo‘lish ehtimoli ko‘proq? qaysi manbalar haqqoniy, xolis bo‘la oladi? axborot manbasi, odatda, ijtimoiy ahamiyatga molik (ya’ni, keng ommaga qiziq va kerak bo‘lgan) axborotga ega bo‘lgan shaxs yoki tashuvchidir. axborot manbalari an’anaviy (rasmiy manbalar, ya’ni hujjatlar, oav materiallari, hukumat qarorlari, hayotning o‘zi va h.k.) va noan’anaviy (“ishonch telefonlari”, ijtimoiy sog‘lomlashtirish markazlari, ikkilamchi xomashyo, shisha qabul qilish, mashina yuvish va yonilg‘i quyish shahobchalari, bozorlar va h.k.) ga ajratiladi. media va axborot savodxonligi tushunchasi. so‘nggi yillarda axborot oqimining bir necha barobar tezlashishi, ijobiy ma’lumotlar bilan bir qatorda salbiy xarakterdagi axborotning ko‘payishi mediasavodxon bo‘lish zaruratini qo‘ydi. an’anaviy tarzda mediasavodxonlik shaxsning adabiy asarlarni tahlil eta olish va sifatli matnlarni yaratishidan iborat bo‘lgan. bugun ushbu ko’nikma – axborotning nega va nima uchun uzatilayotganligini bilish demakdir. bugungi axboriy muhitni tushunishda mediasavodxonlik muhim ahamiyat kasb etadi. avvalo, huquqiy demokratik jamiyatimizning …

4 / 14

hqarishdagi omillardan biri bo‘lib xizmat qiladi. shuningdek, axborot qayerdan, kim tomonidan va nima maqsadlarda uzatilyapti, kimning manfaatlarini o‘zida aks etyapti, degan savollarga javob topa olish uchun ham umumta’lim maktab direktorlarida mediasavodxonlik shakllanishi zarurdir. mediasavodxonlikning maqsadi har bir medianing ustuvorliklari va kamchiliklarini tushungan holda, ular tomonidan tarqatilayotgan axborotni saralay bilish va zarurini qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘lsa, asosiy vazifasi insonlar tomonidan iste’mol qilinadigan har qanday axborotning manipulyativ kuchini anglagan holda undan chegaralanishdir. media savodxonligi — «soyabon», ya’ni bir tushuncha mazmunida ikki ma’no birlashgan atama sifatida yunesko tomonidan tavsiya etilgan. uning mohiyatini anglash uchun har bir tushuncha o‘zagini, ya’ni “media” va “axborot” tushunchalarini bilish zarur. “media” tushunchasi va media savodxonlik «media» atamasi (lotincha — medium, ya’ni vosita, vositachi, usul) turli ko‘rinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi. media tushunchasiga axborotni yaratish, nusxalashtirish, tarqatish vositasi hamda mualliflar va ommaviy auditoriya o‘rtasida axborot almashinuvining texnik vositalari kiradi. bugungi kunda media atamasidan oav yoki massedia tushunchalarining …

5 / 14

unikatsiya kanallaridir». boshqa jihatdan olib qaraganimizda medialarni to‘rtta turga ajratish mumkin: bosma, vizual, raqamli, ovozli. mediasavodxonlik o’z ichiga quyidagi ko’nikmalarni oladi: − estetik va kreativ ko‘nikmalar media kontentni ijodiy jihatdan anglash, yaratish va talqin etish qobiliyatini bildiradi. media kontentni yaratish orqali o‘quvchi mazkur ko‘nikmalarni o‘zida shakllantirishi mumkin. − interfaollik ko‘nikmalari media orqali muloqot qilish va turli media- rollarni bajarib ko‘rish qobiliyatida namoyon bo‘ladi. mazkur ko‘nikmalarni ta’lim va amaliyot doirasida rivojlantirish mumkin. interfaollik ko‘nikmalari o‘z fikri va qarashlarini ifoda etishga tayyorligini ko‘rsatadi. − tanqidiy tahlil ko‘nikmalari turli tahliliy vositalardan foydalangan holda, turfa xil media kontentni talqin qila olish va ahamiyatini tushunishni bildiradi. ushbu ko‘nikmalar rang-barang mediakontent va janrlarni o‘rganish orqali yaxshiroq rivojlanadi; − xavfsizlik ko‘nikmalari murakkab vaziyatlardan chiqish va ularni oldini olish qobiliyatida namoyon bo‘ladi. virtual makondan xavfsiz foydalanish, shaxsiy makonni himoya qilish hamda zararli kontent va muloqotdan voz kechishni nazarda tutadi. axborot manbalari uch toifaga bo'linadi. birlamchi manbalar – bu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot va ma’lumot tushunchalari"

vii. boshqaruvda raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt (ai) 7.3-mavzu. maktab rahbari va xodimlarida mediasavodxonlikni shakllantirish reja: 1. axborot va ma’lumot tushunchalari 2. media va axborot savodxonligi tushunchasi 3. mediasavodxonlik 21 asr ko’nikmasi sifatida axborot va ma’lumot tushunchalari «axborot» atamasi ko‘plab tavsifga ega bo‘lib, u ma’lumotlar, tadqiqot jarayonida olingan bilimlar, tajriba yoki tahsil olish, shuningdek, signal yoki belgilarni anglatishi mumkin. oddiy qilib aytganda, axborot — bu to‘plangan, qayta ishlangan va izohlangan, foydalanish uchun qulay bo‘lgan ko‘rinishda taqdim etiladigan ma’lumotlardir. axborotni yana bir boshqacha tavsifi — «tushunishga oson shaklda berilgan bilimlar»dir. o‘tmishda mazkur tushuncha ortida odamlar tomonidan bir-biriga og‘...

This file contains 14 pages in DOCX format (299.7 KB). To download "axborot va ma’lumot tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot va ma’lumot tushunchala… DOCX 14 pages Free download Telegram