o‘lchashning turlari va usullari

DOCX 4 sahifa 54,5 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 54,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

6-mavzu: o‘lchashning turlari va usullari reja: 1) o‘lchashning turlari; 2) o‘lchash vositalarining xususiyatlari bo‘yicha turlari; 3) o‘lchash vositalarining konstruktiv tuzilishi; 4) o‘lchash asboblarining turlari. ob’ektlar haqida va butun er yuzidan miqdoriy ma’lumotlarni olish faqat o‘lchash yo‘li bilan, ya’ni maxsus texnik vositalar yordamida aniqlanadi. shunday qilib, o‘lchash natijasida aniqlangan kattalikni o‘lchashda birlik qiymati orqali olinadi. o‘lchash yo‘li bilan olingan qiymatlarni to‘g‘riligi uchun «haqiqiy qiymati» olinadi. amaliyotda o‘lchash ishlari turlicha farqlanadi: vaqtning o‘lcham qiymatlariga bog‘liqlik xarakteri, sonli qiymatning olinish usuli, o‘lchashning aniq natijalarini aniqlash, o‘lchash vositalarini qo‘llash bo‘yicha olingan natijalarni qayta ishlash, ishning murakkabligi va o‘lcham qiymatlarining xatoligi. hozirgi vaqtda metrologiyada fizik o‘lchovlarni aniq o‘lchash uchun maxsus o‘lchash turlari yaratilgan. ular quyidagilardan iboratdir: statik o‘lchash-vaqt davomida o‘lchanayotgan qiymat doimiy qoladi; dinamik o‘lchash-vaqt davomida o‘lchanayotgan qiymat o‘zgarib boradi. masalan, statik o‘lchash bir xil bosimda, dinamik o‘lchash esa o‘zgaruvchan bosimda o‘lchaydi. o‘lchash ishlari belgilangan tartibda attestasiyalangan o‘lchash ishlarini bajarish uslublari yordamida amalga oshiriladi. o‘lchash …

2 / 4

hlari texnik o‘lchash yordamida aniqlanadi. o‘lchanayotgan kattalikning son qiymati quyidagi o‘lchash usullari bilan aniqlanadi: bir karrali o‘lchash- bir marotaba bajarilgan o‘lchash. masalan: vaqt, savdoda mahsulot massasi yoki hajmini o‘lchash. ko‘p karrali o‘lchash-bir karrali o‘lchashning «n» barobar takrorlanishi. masalan: iplarning mustahkamligini aniqlash. statik o‘lchash-o‘lchash vaqti davomida kattalik o‘zgarmaydi deb qabul qilingan kattalikni o‘lchash. masalan: me’yoriy haroratda uzunlik, er yuzini va hokazolarni o‘lchash. dinamik o‘lchash-o‘lchamlari o‘zgaruvchan kattalikni o‘lchash, ya’ni o‘lchanayotgan kattalik vaqt davomida o‘zgarib turadi. masalan: o‘zgaruvchan bosimni o‘lchash, haqiqatdan olganda barcha kattaliklar vaqt ichida ozgina bo‘lsa ham o‘zgarishlar ta’sirida bo‘ladi. agar juda ham sezgir asboblar bilan kattalik o‘lchansa, farqni aniqlash mumkin. shuning uchun statik va dinamik o‘lchashlarga shartli ajratiladi. bevosita o‘lchash-olinayotgan kattalikning qiymati bevosita o‘lchash yo‘li bilan olinadi. masalan: chizig‘ich yordamida uzunlikni va tarozi yordamida massani o‘lchash. bilvosita o‘lchash-izlanayotgan kattalik bilan funksional bog‘langan boshqa kattaliklarni bevosita o‘lchash orqali aniqlash. masalan: silindrdagi jismning hajmiy massasi-zichligi (mg/mm3)ni aniqlash bo‘lib, bunda jismning massasi va …

3 / 4

menti o‘lchash ob’ektiga (jismga) tegizib o‘lchash usuli. masalan: diametr, uzunlik va haroratni o‘lchash. kontaktsiz o‘lchash-o‘lchash asbobining sezgir elementi ob’ektga tegizmasdan o‘lchash. masalan: masofani radiolakator bilan o‘lchash. hozirgi vaqtda respublikamiz sanoat korxonalarida juda ko‘p asbob-uskunalar mavjuddir. shu sababli olinayotgan o‘lchov qiymatlarini kamroq xatolik bilan hosil bo‘lishini amalga oshirmoqchi bo‘lsak, eski asbob-uskunalar o‘rniga zamonaviy tipdagi xorijiy davlatlarning asbob-uskunalari bilan ta’minlashdan iboratdir. har qanday o‘lchash asboblarida ishlashdan oldin, birinchi navbatda uning tuzilishi, hujjati va ishlash uslubi bilan tanishib chiqish kerak bo‘ladi. bular maxsus standartlarda va yo‘riqnomalarda ko‘rsatilgan. o‘lchash vositalari xususiyatlari bo‘yicha quyidagi turlarga bo‘linadi: o‘lchash vositalari metrologik maqsadlar bo‘yicha 3 xil bo‘ladilar: -etalon o‘lchov, etalon asboblar-bular birlamchi etalonlar deb ataladi. bu etalonlar davlat va xalqaro miqyosda saqlanadi. -namunaviy o‘lchov, namunaviy asboblar-bular ikkilamchi etalonlar deb ataladi. bu birlamchi etalonlar bilan solishtiriladi va ishchi o‘lchash vositalariga uzatiladi. -ishchi o‘lchov, ishchi asboblar bevosita amaliy ishlarda ishlatiladi. o‘lchash vositalarining konstruktiv tuzilishi 4 xil bo‘ladi: o‘lchash asboblari, o‘lchash …

4 / 4

mma va hokazo. -yig‘uvchi asboblar-vaqt davomida o‘lchanayotgan kattaliklarni jamlab ko‘rsatadi. masalan, gazlamalarning suv, havo o‘tkazuvchanligi va hokazo. -boshqaruv asboblari-texnologik jarayonda o‘rnatilgan kattalikni avtomatik ravishda boshqarib turadi. masalan, quritish uskunasi ak-2 haroratni 10520s da boshqaradi. o‘lchash uskunalari-bir joyda joylashgan bir qancha kattaliklarni o‘lchash. masalan: elektrotexnik materiallarning solishtirma qarshiligini o‘lchaydigan yoki paxta tolasining uzunligini aniqlashda ishlatiladigan uskunalardir. o‘lchash tizimi-ishlatilish maqsadi bo‘yicha 3 xil bo‘ladi: a) xabar beruvchi o‘lchash tizimi; b) nazorat qiluvchi o‘lchash tizimi; v) boshqaruvchi o‘lchash tizimi. o‘lchash majmuasi-asosiy va yordamchi o‘lchash vositalari va ehm bilan «o‘lchash, axborot berish tizimida» aniq masalani bajaradi. o‘lchash vositalarining avtomatlashtirilgan darajasi bo‘yicha 3 xil bo‘ladi: 1) avtomatlashtitrilmagan o‘lchash vositalari-oddiy o‘lchash asboblari. masalan: ipning mustahkamligini rm-3 asbobida, ipning buralishi ku-500 asbobida aniqlash va hokazo. 2) avtomatlashtirilgan o‘lchash vositalari-o‘lchash jarayonining bir qismi avtomatlashtirilgan. masalan: quritish uskunasi ak-2, bunda harorat avtomatik ravishda quritish rejasi saqlanib turadi. 3)avtomatik o‘lchash-o‘lchash jarayonining barchasi avtomatlashtirilgan. masalan: «uster» asbobida iplarning notekisligi, mustahkamligi va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘lchashning turlari va usullari" haqida

6-mavzu: o‘lchashning turlari va usullari reja: 1) o‘lchashning turlari; 2) o‘lchash vositalarining xususiyatlari bo‘yicha turlari; 3) o‘lchash vositalarining konstruktiv tuzilishi; 4) o‘lchash asboblarining turlari. ob’ektlar haqida va butun er yuzidan miqdoriy ma’lumotlarni olish faqat o‘lchash yo‘li bilan, ya’ni maxsus texnik vositalar yordamida aniqlanadi. shunday qilib, o‘lchash natijasida aniqlangan kattalikni o‘lchashda birlik qiymati orqali olinadi. o‘lchash yo‘li bilan olingan qiymatlarni to‘g‘riligi uchun «haqiqiy qiymati» olinadi. amaliyotda o‘lchash ishlari turlicha farqlanadi: vaqtning o‘lcham qiymatlariga bog‘liqlik xarakteri, sonli qiymatning olinish usuli, o‘lchashning aniq natijalarini aniqlash, o‘lchash vositalarini qo‘llash bo‘yicha olingan natijalarni qayta ishlash, ish...

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (54,5 KB). "o‘lchashning turlari va usullari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘lchashning turlari va usullari DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram