tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma'naviy qadriyatlari. jamiyat va tarix falsafasi.

DOCX 32 стр. 79,5 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 79,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

5- mavzu: tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma'naviy qadriyatlari. jamiyat va tarix falsafasi. asosiy savollar: 1. jamiyat va tarix o'zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. 1. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma'naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o'rni va roli. 1. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. 1. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq madaniyatining o'rni va uni o'rganishning ahamiyati. 1. qadriyat tushunchasining tavsifi va mohiyati. qadriyatlarning turlari. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: ijtimoiy falsafa, jamiyat, iqtisodiy kichik tizim, ijtimoiy ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish, ma'naviy ishlab chiqarish, ishlab chiqarish kuchlari, ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlari, mulk va mulkchilik, ma'naviy soha, ijtimoiy ong, ijtimoiy psixologiya, mafkura, ijtimoiy soha, ijtimoiy jamoa va guruhlar, etnik guruh, tabaqa, sinf, ijtimoiy institutlar, siyosiy tizim, davlat, partiyalar, …

2 / 32

i ijtimoiy falsafadir. jamiyat – kishilar uyushmasining maxsus shakli, kishilar o'rtasida amal qiladigan juda ko'plab munosabatlar yig'indisi; tabiatning bir qismi; ijtimoiy borliq. kishilik jamiyatini o'rganadigan fan sohalari ko'p. jamiyatning iqtisodiy hayoti iqtisodiyot nazariyasi, unda kechadigan tarixiy jarayonlar tarix, jamiyatni boshqarish sohasi «davlat va huquq nazariyasi»ning tadqiqot ob'ekti bo'lib hisoblanadi. ijtimoiy falsafa boshqa fanlardan farqli o'laroq jamiyatni o'z-o'zini tashkillovchi va boshqaruvchi yaxlit bir tizim sifatida o'rganadi va bu tizimga xos bo'lgan qonunlarni ochishni o'z oldiga maqsad qilib qo'yadi. falsafa fanida jamiyatni anglashning asosiy tamoyillari quyidagilar: · jamiyat moddiy olamning, xususan tabiatning o'ziga xos bir qismi, tabiat va uning qonunlari ijtimoiy hayotning mavjudligini ta'min etadi, ya'ni tabiat – jamiyat hayotining zarur sharti, deb o'rganiladi; · jamiyat – bir butun, yaxlit ijtimoiy organizm, yaxlit tizim sifatida tahlil qilinadi; · jamiyat – uni tashkil etuvchi kishilar faoliyatining majmuidir, jamiyat hayotining barcha tomonlari va ularning rivojlanishi kishilar o'rtasidagi munosabatlar bilan taqozolangandir. shunga ko'ra ijtimoiy hayotning …

3 / 32

da tirik mavjudotlar ichida bir tur sifatida vujudga kelgan. odam miya tuzilishining hayvonlarnikidan sifat jihatidan farq qilishi va ongli mehnat tufayli asta-sekin fiziologik va intellektual (aqliy) jihatdan takomillashib borib, bundan qariiyb 50-40 ming yillar burun kromanon tipidagi odam jamiyat bo'lib yashashga o'tgan. odamzotning jamiyat bo'lib yashashi uchun ma'naviy madaniyat kerak edi. ana shu ehtiyojlar sababli ilgarigi odam tiplari (avstralopitek, pitekantrop, sinantrop, neandertal)dagi instinktlar o'rnini ahloq normalari egallab bordi. natijada dunyoning turli mintaqalarida vujudga kelgan odamlar jamoasida ruxsat va ta'qiq tizimi shakllandi. ibtidoiy jamiyat odamlari mifologik dunyoqarash asosida shakllangan. dastlab ular sehrli kuchlar borligiga ishonganlar, ulardan najot tilab yashash tarziga o'tganlar. diniy dunyoqarashning shakllanishi tufayli ruxsat va ta'qiqlar o'rniga savob va gunoh haqidagi tushunchalar tarkib topdi; odamzotning keyingi uch ming yillik ma'naviy madaniyati ana shu qarashlar doirasida takomillashib bordi. davlatning demokratik shakllari yuzaga kelgach, jamiyat ma'naviyati qonun ustivorligi ruhida shakllanib bordi. jamiyat g'oyat murakkab va ko'pqirrali hodisa bo'lib, muttasil ravishda o'zgarish …

4 / 32

jamiyat to'g'risidagi qarashlar ham tobora takomillashib borgan, jamiyat to'g'risidagi o'ta sodda diniy-mifologik qarashlarga nisbatan ancha murakkab va ishonchli ilmiy-falsafiy qarashlar vujudga kelgan. jamiyat muammosi qadimgi yunon faylasuflari qarashlarida markaziy o'rin tutadi. platon va aristotel ta'limotida jamiyat, davlat masalalari muhim o'rin tutadi. platon jamiyatga tizim sifatida yondoshib, uning tarkibi, davlat boshqaruvi haqida qimmatli fikrlar bildirgan. aristotel jamiyatni o'rganuvchi fanlar orasida siyosatga alohida o'rin bergan. uning fikricha, jamiyat siyosiy mavjudotlardan tashkil topgan. jamiyat, unda odamlarning o'rni, ularning hamkor, hamnafas bo'lib yashashi to'g'risidagi g'oyalar markaziy osiyoda shakllangan moniylik va mazdakiylik ta'limotining asosini tashkil etadi. jamiyat to'g'risidagi izchil ilmiy-falsafiy qarashlarning rivojlanishiga markaziy osiyo mutafakkirlari, qomusiy bilim egalari: farobiy, abu rayhon beruniy, ibn sino singari ulug' mutafakkirlar salmoqli hissa qo'shganlar. ularning ilg'or qarashlari ko'p asrlar davomida ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirish, komil inson shaxsini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega bo'ldi va hozirgacha o'z ahamiyatini saqlab kelmoqda. abu nasr forobiy asarlarida jamiyat muammosi falsafiy tahlil qilingan. u platon va …

5 / 32

berishga asoslanadi. odamlarga nisbatan ularni birlashtirib turuvchi ibtido – insoniylikdir. shu tufayli odamlar odamzod turkumiga oid bo'lgani uchun ham o'zaro tinchlikda yashamoqlari lozim.[footnoteref:1]1 [1: 1 qarang.: o'zbekistonda ijtimoiy-falsafiy fikrlar tarixidan lavhalar. – t., «o'zbekiston», 1995 yil, 49-bet.] abu rayhon beruniy va ibn sino birinchi bo'lib jamiyat qanday paydo bo'lgan, degan savolga ilmiy asosda javob berishga harakat qilganlar. insoniyat jamiyatining paydo bo'lish sabablarini odamlarda aql va tafakkurning rivojlanishi, kishilarning birdamlikka bo'lgan tabiiy ehtiyoji bilan bog'laganlar. ibn sino jamiyatdagi ijtimoiy tengsizlikni normal-tabiiy holat ekanligini ta'kidlagan. mehnatning ijtimoiy taqsimlanishi jamiyat taraqqiyotida muhim ahamiyatga ega ekanligini asoslashga harakat qilgan. abu ali ibn sino «ishorat va tanbihot» asarida inson o'z shaxsiy talablari jihatidan boshqalardan ajralgan holda yashay olmaydi, chunki u insoniyatning boshqa vakillari bilan munosabatda bo'libgina, o'z ehtiyojlarini qondirishi mumkin»[footnoteref:2]2 deb hisoblaydi. u insonlarning jamiyatdagi o'rniga ko'ra 3 guruhga bo'ladi: [2: 2 o'sha erda 68 – bet. 3 jahon falsafasi tarixidan mavhular. i qism. – …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma'naviy qadriyatlari. jamiyat va tarix falsafasi."

5- mavzu: tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma'naviy qadriyatlari. jamiyat va tarix falsafasi. asosiy savollar: 1. jamiyat va tarix o'zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. 1. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma'naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o'rni va roli. 1. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. 1. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq madaniyatining o'rni va uni o'rganishning ahamiyati. 1. qadriyat tushuncha...

Этот файл содержит 32 стр. в формате DOCX (79,5 КБ). Чтобы скачать "tarixiy jarayonda jamiyatning madaniy va ma'naviy qadriyatlari. jamiyat va tarix falsafasi.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarixiy jarayonda jamiyatning m… DOCX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram