buddaviylik ta’limoti

DOCX 4 pages 19.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

4-mavzu. buddaviylik dini reja: 1. buddaviylik ta’limoti. budda shaxsi. 2. buddaviylikning muqaddas manbaalari. 3. buddaviylikdagi oqimlar. buddaviylikning bugungi qiyofasi. buddaviylik ta’limoti. budda shaxsi. buddaviylik jahonda keng tarqalgan 4 asosiy dinlarning biri (zardushtiylik, buddaviylik, nasroniylik va islom) bo’lib, bu jahon dinining atalishi, uning asoschisi budda nomidan olingan. buddaviylik dining asoschisi bo’lgan budda (sanskritcha “buddha”) nomining ma’nosi “ziyolangan”, “oliy haqiqatga erishgan” bo’lib uning asil ismi sidhasa gautama bo’lgan (“nekqadam-xushqadam” degan ma’noni beradi). laqabi sidhardtha “dili ravshan” degan ma’noni anglatadi. adabiyotlarda u siddhartha gautama deb tilga olinadi. budda shimoliy hindistondagi gang daryosining o’rta oqimi (nepal yaqinida) joylashgan kapilavasti mamlakatining hukmdori shak’ya qabilasidan kelib chiqqan gautamalar sulolasining davomchisi shudhodananing valiahdi bo’lgan. onasi maya u hali go’dakligidayoq vafot etib ketgan. budda miloddan oldingi 623-yilda kapilavasti mamlakatining lumbini shahrida (shimoliy bengaliya) tug’ilib, 543-yilda 80 yoshida vafot etgan. shahzoda sidhasa (siddharta) voyaga yetgach, har qanday mavjudlik, hayot azob-uqubatlardan iborat ekan, degan xulosaga kelgan. otasi uni 16 yoshida …

2 / 4

norasda, keyinchalik umrining oxirigacha-45 yil butun hindistonda targ’ib qilib yuradi. buddaviylik tarixi 2500 yildan ortiq davrni o’z ichiga oladi. unga dastlab brahmanlik va jayniylikning ta’siri kuchli bo’lgan. buddaviylar 1956-yili o’z dinlarining 2500 yilligini tantanali nishonlaganlar. buddaviylik miloddan avvalgi 268-231-yillarda podshoh ashoka davrida hindistonning rasmiy diniga aylandi va shri-lanka, indoneziya, tibet, xitoy, koreya, v’etnam, yaponiya, tailand, kambodja, laos, nepal, buryatiya, qalmoq, tuva va boshqa sharq mamlakatlariga tarqaldi. hozirgi kunda bu dinga 86 mamlakatning 700 million kishisi e’tiqod qiladi. budda o’z ta’limotining asosiy qoidalarini “to’rt oliy haqiqat” shaklida bayon etgan. ular quyidagilardir: 1) azob-uqubat mavjud, ya’ni turmush azob uqubatlardan iborat; 2) azob-uqubatlarning sababi bo’lgan istak nafs mavjud; 3) azob-uqubatlarning tugashi, ya’ni nirvana mavjud, shuning uchun kishilar, azob-uqubatlardan xalos bo’lishni istasalar, o’zlarining istak, orzu va nafslarini jilovlab olishlari kerak; 4) azob-uqubatlarning tugashiga olib keladigan 8 bosqichli yo’lga amal qilmoq kerak. uning shogirdlari yer yuzida birinchi monarxlik jamoasini tashkil etganlar. uni qadimgi hind an’analariga …

3 / 4

ovning haqiga xiyonat qilmaslik; 4) jinsiy aloqa qilmaslik, uylanmaslik; 5) mast qiluvchi ichimliklar ichmaslik; 6) kunning ikkinchi yarmidan to ertangi sahargacha ovqatlanmaslik; 7) uch kiyimdan ortiq hech narsa bilan bezanmaslik; 8) ommaviy ko’ngilxushliklarda ishtirok etmaslik va tomoshabin sifatida hamqatnashmaslik; 9) baland va yumshoq o’rinda yotmaslik; 10) pul ishlatmaslik . buddaviylik ta’limoti mohiyatan barcha jonli narsalarga muhabbat bilan qarashni, aql farmoniga bo’ysunishni targ’ib qiladi. hozirgi buddaviylar ham, ularning ko’z oldida biron-bir kishi biron-bir jonivorni o’ldirsa yoki birorta katta daraxtni kesib tashlasa, qattiq g’azablanishadi. budda xudo-halloqning mavjudligini hamda vedalar dinini inkor etadi. u ko’pxudolikka, ularga har xil qurbonliklar qilish kabi ortiqcha keraksiz serdahmaza marosimlarga ham qarshi bo’lgan. budda azob-uqubatlar mutlaqo tugamaydigan narsa, borliqning barcha ko’rinishlarini, mohiyatini, har qanday hayotni turgan bitgani azob-uqubat deb hisoblaydi. jannat to’g’risidagi ta’limoti oddiy dindorlar uchun nirvanaga qaraganda ancha tushunarli va jozibador edi. maxayana tarafdorlari xudosiz yoki xudolarsiz din xalq ommasiga tushunarsiz bo’lishini aniq hisobga ola bilganlar. buddaviylik …

4 / 4

i xv asrning boshlarida tibetda vujudga kelgan (tibetcha “lama” - eng ulug’, oily budda rohibi, rohib). buddaviylikning barcha aqidalarini qabul qilgan lamaizmda inson faqat lamalar yordamida najot topadi, gunohlardan poklanadi, lamalarsiz oddiy bandalar jannatga tushib nirvanaga yetishish u yoqda tursin, shunchaki bu dunyoga qayta kelishda ham hech narsaga erisha olmaydilar. buddaviylik dinining o’ziga xos jihatlari quyidagilardan iborat: 1. har oyda 2 marta “tiyilish marosimi”ni o’tkazadilar. marosimda buddaviylik aqidalari takrorlanadi. shunungdek, rohiblar lunyoviy odamlar ustidan suv sepadilar ular esa yerga suv sepadilar. 2. boshqa dinlarda jamoaviy ibodat keng tarqalgan bo’lsa buddaviylikda yakka ibodat ma’qullanadi. 3. buddaviy rohib va rohibalar turmush qurishmaydi. adabiyotlar. 1. karimov i. a. yuksak ma’naviyat – engilmas kuch. t.: “ma’naviyat”, 2008 y. 2. karimov i. a “inson huquqlari va erkinliklari eng oily qadriyat” toshkent “o`zbekiston ” nashriyoti 2007 yil. 3. karimov i. a. olloh qalbimizda, yuragimizda. t.: “o’zbekiston”, 1999. 4. tokerev s. religiya v istorii norodov mira. m.: …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik ta’limoti"

4-mavzu. buddaviylik dini reja: 1. buddaviylik ta’limoti. budda shaxsi. 2. buddaviylikning muqaddas manbaalari. 3. buddaviylikdagi oqimlar. buddaviylikning bugungi qiyofasi. buddaviylik ta’limoti. budda shaxsi. buddaviylik jahonda keng tarqalgan 4 asosiy dinlarning biri (zardushtiylik, buddaviylik, nasroniylik va islom) bo’lib, bu jahon dinining atalishi, uning asoschisi budda nomidan olingan. buddaviylik dining asoschisi bo’lgan budda (sanskritcha “buddha”) nomining ma’nosi “ziyolangan”, “oliy haqiqatga erishgan” bo’lib uning asil ismi sidhasa gautama bo’lgan (“nekqadam-xushqadam” degan ma’noni beradi). laqabi sidhardtha “dili ravshan” degan ma’noni anglatadi. adabiyotlarda u siddhartha gautama deb tilga olinadi. budda shimoliy hindistondagi gang daryosining o’rta oqimi (nepal yaqinida) j...

This file contains 4 pages in DOCX format (19.0 KB). To download "buddaviylik ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik ta’limoti DOCX 4 pages Free download Telegram