tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa

PPTX 79 pages 382.2 KB Free download

79 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 382.2 KB

File type PPTX

Pages 79

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 79

powerpoint presentation 1 falsafa falb204 tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa 07 mavzu iqtisodiyot va pedagogika universiteti samarqand kampusi usmonov farrux nasirdinovich pedagogika va ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi dotsenti ma”lumotlar bazasi 1 reja: 1. tushuncha, xukm va xulosaning fikr teranligini ta’minlashdagi roli. 2. tushunchalarni ta’riflashning turlari. hukmning fikr yo’nalishini belgilashdagi roli. xulosa chiqarishning tuzilishi va turlari. 3. isbotlash va rad qilishda dalillarning o’rni. argumentlash (dalillash )ning mantiqiy hulosa chiqarishdagi axamiyati. 2 foydalanilgan va tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati: mirziyoev sh.m. erkin va farovon, demokratik o’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. t.: o’zbekiston, 2016. mirziyoev sh.m. buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan quramiz. t.: o’zbekiston, 2017 2017-2021 yillardagi o’zbekistonni yanada rivojlantirish bo’yicha harakatlar strategiyasi falsafa. qomusiy lug’at. – t.:“faylasuflar milliy jamiyati”, “sharq“ nashriyoti, 2004. xayrullaev m., xaqberdiev m. logika. t.: o’qituvchi, 1992. po’latova d.a.,fayzixo’jaeva d.e. mantiq.o’quv qo’llanma.t.:tdshi., 201- 3. sharipov m. fayzixo’jaeva d. mantiq. -t.: unversitet, 2007. to’raev b. mantiq: masalalar va mashqlar. …

2 / 79

tiradi. 3.tafakkur insonning ijodiy faoliyatidan iborat 4.tafakkur til bilan uzviy aloqada mavjud -o'quv jarayonida ishlatiladigan tushuncha-larning, terminlarning aniq bo'lishiga, muammolarning mantiqan to'g'ri qo'yilishi va hal qilinishiga, mavjud gipotezalar strukturasini to'g'ri tahlil qila olishga, argumentlash qoidalaridan to'g'ri foydalanishga yordam beradi; -fan uchun formal mantiq murakkab muammolarni echish vositasini beradi mantiqni o'rganishning ahamiyati qadimgi hindiston mantiq-shunosligi uchta yirik davrni o'z ichiga oladi: 1.ilk budda mantig'i davri (er.av.vi-v asrlar); 2.nyaya, vaysheshika maktablarining mantiqiy ta'limoti(iii-v asrlar); 3.budda mantig'ining rivojlangan davri (vi-viii asrlar) mantiq ilmining rivojlanish tarixi arastu mantiqni “ma'lum bilimlardan noma'lum bilimlarni aniqlovchi”, “chin fikrni xato fikrdan ajratuvchi” fan sifatida ta'riflaydi. mantiqning vazifasi chin fikrni, haqiqatni aniqlashdir, deb ta'kidlaydi. arastuning mantiqiy ta'limotida xulosa chiqarish etakchi o'rinni egallaydi. abu nasr forobiyning fikricha, mantiq san'ati intellektning mukammalashuviga olib keluvchi va insonni haqiqat tomon yo'naltiruvchi qonunlarning majmuasini o'rganadi. mantiq ilmining rivojlanish tarixi ratsional bilish shakllari tushuncha aqliy xulosa hukm bu tajriba ma'lumotlarini umumlashtirish natijasidir, dunyoni o'rganish yakunidir …

3 / 79

hokama yuritish jarayonida fikrlar (fikrlash elementlari) o'rtasidagi mavjud zaruriy aloqalardan iborat. formal mantiq qonunlari (yoki tafakkur qonulari) deyilganda fikrlashga xos muhim, zururiy bog'lanishlar tushuniladi. tafakkur qonunlari ob'ektiv voqelikning inson miyasida uzoq vaqt davomida aks etishi natijasida vujudga kelgan va shakllangan. mantiq qonunlari ayniyat qonuni uchinchi istisno qonuni nozidlik qonuni etarli asos qonuni 1. ayniyat qonuni ayniyat qonuniga ko'ra ma'lum bir predmet yoki hodisa xaqida aytilgan ayni bir fikr ayni bir muhokama doirasida ayni bir vaqtda o'z-o'ziga tengdir. «a-a dir» masalan: falsafiy nuqtai nazardan «sifat» tushunchasi, o'ziga xos mazmunga ega bo'lsa, biror hunarmand tomonidan bu tushuncha, boshqa mazmunda (yaroqli, foydali) qo'llaniladi. yoki fozil yo'ldosh o'g'lining quyidagi misralari misol bo'la oladi: qo'lingdan kelgancha chiqar yaxshi ot, yaxshilik qil bolam, yomonlikni ot, nasixatim yod qilib ol farzandim, yolgiz yursa chang chiqarmas yaxshi ot. 2. nozidlik qonuni nozidlik qonuni ayni bir predmet yoki hodisa xaqida aytilgan ikki o'zaro bir-birini istisno qiluvchi (qarama-qarshi yoki zid) …

4 / 79

on qilingan ikki zid fikrdan biri chin, boshqasi xato, uchinchisiga o'rin yo'q ekanligini ifodalaydi. bu qonun «a - v yoki v emasdir» formulasi orqali beriladi. masalan: talaba imtihonda» a'lo» baho oldi. talaba imtihonda «ikki» baho oldi. bu mulohazalar munosabatida nozidlik qonuni amal qiladi. chunki bu mulohazalarning har ikkisi ham xato bo'lishi va talaba imtihonda «o'rta» yoki «yaxshi» baho olishi mumkin. masalan: «talaba imtihonda «a'lo» baho oldi» «talaba imtihonda «a'lo» baho olmadi» mulohazalarini tahlil qilsak, unda bu mulohazalardan biri chin, boshqasi xato, uchinchisiga o'rin yo'q ekanligi ma'lum bo'ladi. chunki «yaxshi», «o'rta» va «ikki» baholar – «a'lo» baho emas. 4. etarli asos qonuni har bir buyum va hodisaning real asosi bo'lgani kabi, ularning in'ikosi bo'lgan fikr-mulohazalar ham asoslangan bo'lishi kerak. etarli asos qonunining bu talabi quyidagi formula orqali ifodalanadi: «agar v mavjud bo'lsa, uning asosi sifatida a ham mavjud». masalan, «bu kishi bemor» degan mulohazani «u shifoxonada davolanayapti» degan fikr bilan asoslash …

5 / 79

qiluvchi tomonlarga, xususiyatlarga aytiladi. belgilar individual, yakkalik muhim belgilar umumiy belgilar nomuhim belgilar masalan, «hamza xakimzoda niyoziy» tushunchasida predmetning umumiy belgilari (inson, yozuvchi) bilan bir qatorda, individual muhim belgilari (xususan, «boy ila xizmatchi» dramasining muallifi) ham fikr qilinadi. tushunchaning mantiqiy usullari: taqqoslash predmetlar o'zaro solishtirilib, ularning o'xshash, umumiy tomonlari va bir-biridan farq qildiruvchi individual belgilari aniqlanadi analiz predmet fikran uni tashkil qiluvchi kismlar, tomonlarga ajratilib, har qaysisi alohida o'rganiladi. sintez predmetlar ularning ayrim umumiy, muhim xususiyatlariga ko'ra sinflarga birlashtiriladi va shu tariqa bitta tushunchada bir jinsli predmetlarning barchasini fikr qilish imkoniyati yaratiladi. abstraktsiyalash predmetni bir butun holiga keltirishdan iborat. umumlashtirishda predmetning yuqoridagi usullar bilan aniqlangan umumiy va individual belgilarining muhimlari ajratilishi, nomuhimlari chetlashtirilishidir. tushuncha o'zining mazmuni va hajmiga ega. tushunchaning mazmunini unda fikr qilinayotgan predmetning muhim belgilari yig'indisi tashkil etadi. masalan, «fan» tushunchasining mazmunini fanning muhim belgilari, ya'ni uning amaliyot bilan aloqada ekanligi, predmetlarning birorta sohasiga oid tushunchalar, qonunlar, printsiplar …

Want to read more?

Download all 79 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa"

powerpoint presentation 1 falsafa falb204 tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa 07 mavzu iqtisodiyot va pedagogika universiteti samarqand kampusi usmonov farrux nasirdinovich pedagogika va ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi dotsenti ma”lumotlar bazasi 1 reja: 1. tushuncha, xukm va xulosaning fikr teranligini ta’minlashdagi roli. 2. tushunchalarni ta’riflashning turlari. hukmning fikr yo’nalishini belgilashdagi roli. xulosa chiqarishning tuzilishi va turlari. 3. isbotlash va rad qilishda dalillarning o’rni. argumentlash (dalillash )ning mantiqiy hulosa chiqarishdagi axamiyati. 2 foydalanilgan va tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati: mirziyoev sh.m. erkin va farovon, demokratik o’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. t.: o’zbekiston, 2016. mirziyoev sh.m. buyuk kelajagimiz...

This file contains 79 pages in PPTX format (382.2 KB). To download "tafakkur shakllari: tushuncha, hukm va xulosa", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur shakllari: tushuncha, … PPTX 79 pages Free download Telegram