psixologiyada matematik metodlarning qo'llanilishi tarixi

PPT 14 pages 1.3 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

slayd 1 psixologiyada matematik metodlarning qo'llanilishi tarixi psixologiyada o'lchov an'analarining tarixi. falsafiy, psixologik va pedagogik fanlarda miqdor va sifat darajalari. pedagogik va psixologik fanlarda miqdordan sifatga o'zaro o'tish. zamonaviy psixologiyada va fanlarda o'lchovlar. psixologiyada o'lchov an'analarining tarixi. matematik psixologiya psixologik fanlarning bir tarmog'i hisoblanib, u muhim vazifalardan birini bajaradi. psixologik tadqiqotlarda matematik apparatni ishlatish ularni bir xil tipga mansubligini tahlil qilish imkoniyatini yaratadi, ularni bir biriga bog'liqlik qonuniyatlarini o'rganish imkoniyatini yaratadi. ko'p yillar davomida matematika fani ko'pgina tabiiy fanlar uchun zarur deb hisoblangan, asosan fizika fanining. ijtimoiy va gumanitar ko'rsatkichlar tabiiy fanlardan farqlangan. ularni qanday farqlanishini aniqlash zarurdir. printsipial va real imkoniyatlar va imkonsizliklarni metodlar orqali tahlil qilishni favrqlarini aniqlash zarurati mavjud. psixologiyada o'lchov an'analarining tarixi. xix asr oxiri xx asr boshlarida psixologik fanlar falsafiy va tabiiy fanlar yo'nalishlari o'rtasida ikkilangan. bu holatlarga ma'lum bir sababalar bor edi. birinchidan, faylasuf olimlar va tabiiy fanlarning olimlari o'rtasidagi ijtimoiy farqlar, ilmiy raqobatda …

2 / 14

avjudligi ba'zi vaqtlarda munozaralarga sabab bo'lar edi. bir kuni shu jamiyatning majlisida matematik n.bugeev hayvonlarning intellekti haqidagi ma'ruzani bekor qiladi, chunki na ma'ruzachining o'zi va na qatnashchilar intellekt tushunchasini ta'riflab bera olmaganlar. bunday munozaralar psixologik fanlar uchun ham qatnashchilar uchun ham foydali hisoblangan. falsafiy, psixologik va pedagogik fanlarda miqdor va sifat darajalari. psixologlarning matematik metodlarga yondoshuvi va matematiklarning psixologik bilimlarga bo'lgan qiziqishlari psixologik muammolarning echimini matematik yo'llar bilan topish ancha yillar oldin ishlatilgan. bir necha marotaba psixologiyani normal eksperimental fan sifatida talqin qilish holati bo'lgan. psixologiyani ishlab chiqqan olimlar o'zlarida fizika o'xshash o'lchovlarni bo'lishi xohlashgan. 1882 yilda i.f.gerbart londondagi qirollik akademiyasida «psixologiya fanida matematik metodlarni qo'llashning zarurati» mavzusida ma'ruza bilan chiqdi. bu ma'ruzada umumiy metodologik holatlardan tashqari, matematik metodlarni psixologiyadagi zarurati haqida ham so'z yuritilgan, muallif tomonidan men kontseptsiyasining matematik modellari tavsiya qilingan. gerbartning shogirdi m.f.drobish 1850 yilda «matematik psixologiyaning o'rganish asoslari» nomli kitobini nashr qildirdi. birinchi matematik psixologiyalar psixofizika …

3 / 14

nomalarni tahlilini kiritgan (test so'zini ham), tadqiqotning egizak usulini yaratgan. u tomonidan sensor reaktsiyalarni o'lchash asbobi yaratilgan. 1888 yilda galton tomonidan london akademiyasida «korrelyatsiya va uni o'lchash, antrometrik ko'rsatkichning avzalliklari» mavzusida ma'ruza qildi. galtonning g'oyasini uning shogirdi k.pirson davom ettirdi u o'zgaruvchanlik o'rtasidagi o'zaro aloqalarni formula yordamida ko'rsatib berdi (korrelyatsiya koeffitsienti). pirsonning diqqat e'tibori diskret va to'xtamaydigan muammolar tahliliga qaratildi, bular psixologlar uchun dolzarb muammolardan biri hisoblanilgan. pirson o'zining g'oyalari va yutuqlarini «evolyutsiya nazariyasiga matematik ta'sir» nomli kitobida keltirib o'tgan. g. fexner tomonidan psixofizika qonuni psixologiyaning hamma sohalarida qo'llanila boshlandi. xix asrning oxirida v.vundt sezgilarning uch o'lchamli modeli ustida ish olib bordi. pedagogik va psixologik fanlarda miqdordan sifatga o'zaro o'tish. britaniyalik psixolog ch.spirmen 1904 yilda «umumiy intellektning ob'ektiv o'lchami» mavzusidagi ishni nashr qildirdi, bunda intellektni o'rganishda miqdoriy tahlil ishlatilgan, bu psixologiyada faktorli tahlil deb nomlangan. faktorli tahlil psixologik ko'rsatkichlarning matematik jihatdan tahlil qilishdir. xx asr o'rtalarida psixologiyaga matematik g'oyalarning kirib …

4 / 14

ning tahlil, ijtimoiy va gumanitar fanlarda xujayrali avtomatlarni o'rganish kiritilgan. 90 yilning oxirlarida quyidagi holatlar kuzatilgan: 1. ilmiy jihatdan aytib o'tilgan jamiyatlar bir biri bilan hamkorlik faoliyatini amalga oshirganlar. 2. amaliy ilmiy jamiyat xalqaro bo'lgani bilan hamma sohada amerikalik psixologlar lider bo'lganlar. amerikalik psixologlar psixologiya fanida matematik apparatni ishlatish tarafdorlari bo'lishgan, bu holat j.kellining ma'ruzasida o'z ifodasini topgan. o'zining ma'ruzasida muallif individga xos bo'lgan o'lchash, taqqoslash, baholash holatini keltirgan. bu nuqtai nazardan esa psixologik tadqiqotlarda matematik usullardan foydalanish zarurati mavjudligini ko'rsatadi. sovet ittifoqitda ham matematik staistika qo'llana boshlandi. buni b.f.lomov, b.g.ananev, a.n.leontevlarning ishlarida ham kuzatishimiz mumkin. ko'p o'lchamli statistik metodni tarqalishida b.m.teplov va vdnebilitsinlarning hissasi katta. sssrning har yilgi konferentsiyalarida matematik psixologiyaga bag'ishlangan maxsus sektsiyalar tashkil qilingan. rossi fanlar akademiyasining psixologik institutida v.yu.krilov boshchiligida matematik psixologiya laborotoriyasi tuzilgan. zamonaviy psixologiyada va fanlarda o'lchovlar. shuni ta'kidlash kerakki, matematik psixologiyaning rivojlanishi bo'yicha sovet psixologiyasi orqada qolayotgan edi. bunga ikkita sababni ko'rsatish mumkin. …

5 / 14

b.m.teplovning, v.d.nebilitsin, b.g. ananevlarning hissasi kattadir. ular o'zlarining mavqelaridan foydalanib sovet psixologiyasiga matematik usullarni tadbiq qilganlar. psixologiyada matematik modellarning i.gerbart, k.xall, v.lefevr, yu.kullarning ko'rinishlari mavjud. agar biz fizika nisbatan matematika fanini rivojlanishini va psixologiyaga nisbatan metematika fanini rivojlanishi tahlil qiladigan bo'lsak psixologiya fanining orqada qolganini kuzatishimiz mumkin. matematika va fizika paralel ravishda bir biriga hamohang tarzda rivojlangan. yangi matematik strukturalar hozirga qadar fizikada ham ishlatilib kelinmoqda. psixologiya esa keyinroq rivojlangan. shundan kelib chiqqan holda bir savol paydo bo'ladi psixologshiya matematikaning oldiga yangi vazifalarni qo'ya oladimi, mavjud bo'lgan metodlarni o'zgartirish mumkinmi? shuni ta'kidlash lozimki, psixologiyada matematik usullarni qo'llay bilish va undan samarali foydalanishning o'zi ham psixolog mutaxassislar uchun alohida qimmatga egadir. e'tiboringiz uchun raxmat!

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyada matematik metodlarning qo'llanilishi tarixi"

slayd 1 psixologiyada matematik metodlarning qo'llanilishi tarixi psixologiyada o'lchov an'analarining tarixi. falsafiy, psixologik va pedagogik fanlarda miqdor va sifat darajalari. pedagogik va psixologik fanlarda miqdordan sifatga o'zaro o'tish. zamonaviy psixologiyada va fanlarda o'lchovlar. psixologiyada o'lchov an'analarining tarixi. matematik psixologiya psixologik fanlarning bir tarmog'i hisoblanib, u muhim vazifalardan birini bajaradi. psixologik tadqiqotlarda matematik apparatni ishlatish ularni bir xil tipga mansubligini tahlil qilish imkoniyatini yaratadi, ularni bir biriga bog'liqlik qonuniyatlarini o'rganish imkoniyatini yaratadi. ko'p yillar davomida matematika fani ko'pgina tabiiy fanlar uchun zarur deb hisoblangan, asosan fizika fanining. ijtimoiy va gumanitar ko'rsatkichla...

This file contains 14 pages in PPT format (1.3 MB). To download "psixologiyada matematik metodlarning qo'llanilishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyada matematik metodla… PPT 14 pages Free download Telegram