eksperimental psixologiya fani tarixi

PPTX 16 pages 106.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 106.2 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1- mavzu: eksperimental psixologiya fani tarixi. reja: 1. eksperimental psixologiya fani haqida. 2. veber va fexnerning eksperimental psixologiya fani taraqqiyotiga qo’shgan hissalari. 3. v. vundtning olib borgan ishlari. mashhur ingliz olimi f.gal’ton 1884 –1885 yillar davomida bir necha seriyalardan tajribalar o’tkazdi. bunda 5 yoshdan 80 yoshgacha bo’lgan hohlovchilar arzimagan haq evaziga laboratoriyada o’z kuchi, reaktsiya tezligi; organizmning xislatlarini 17-ko’rsatkich bo’yicha tekshirishlari kerak edi. bu ko’rsatkichlar qatoriga shuningdek, bo’yi, oqirlik, o‘pkaning sig’imi, kaft va musht kuchi, harflarni eslab qolish qobiliyati, ko’rish o’tkirligi, rangni farqlash kabi ko’rsatkichlar ham kiritildi. to’liq dastur bo’yicha hammasi bo’lib 9337- kishi tekshirilib chiqildi. f.gal’tonning fikriga ko’ra, testni o’kazish eksperimentni talab etadi. shunday qilib, eksperiment fanning haqiqiy asosi, poydevori deb qarala boshlandi. bu haqida dj. kettell ham ta’kidlab o’tgan: qachonki asosli eksperiment va o’lchash, aniqlash tashkil qilar ekan, shundagina psixologiya xaqiqiy va aniq fan bo’lishi mumkin. 1890 yilda nashr qilingan ilmiy ishida u 50 turdagi laborotoriya testlarining ro’yxatini …

2 / 16

da – g.myunsterberg, s.krepilin, v.onri, frantsiyada – a.bine, aqshda – dj.gilberd va boshqalar. bu tadqiqotchilar yangi turdagi, ya’ni psixologiyani amaliyot extiyojlari bilan bog’lashga uringan olimlar edilar. biroq amaliy tadqiqotlarga intilish psixologiyada fandan yiroqlashish deb baholanadi. dj. kettellning ta’kidlashicha, u o’zining dastlabki testlarini laborotoriya tadqiqotlarida individual farqlarni aniqlash maqsadida 1885 yilda qo’llangan, ammo v. vundning qarshiligi tufayli ularni nashrdan chiqara olmadi. yangi metodlar yaratilishi bilan birga birlashtirilgan testlar qo’llanila boshlandi. masalan, aqlni o’rganish metodlari orasida amerikalik psixolog d.veksler (1939, 1955) ning subtestlari keng tarqaldi. yangi proektiv metodlar ham yaratilib, keng qo’llanila boshlandi (amaerikalik psixolog g. myurre (1935, 1943) ning tematik appertseptsion testi ( tat), nemis psixologi s. rozents veygning frustratsiyaga bo’lgan reaktsiyani o’rganish testi va boshqalar ). rus psixologiyasida diagnostik metodlaridan foydalanish o’z tarixiga ega. bunda psixodiagnostika rivojlanishining ikki bosqichini ajratib ko’rsatish mumkin. birinchi bosqich 20-yillarning boshidan 30-yillarning o’rtasigacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bu davrda pedagogika va psixotexnikada test metodlari …

3 / 16

a o’z mahsuldorligini namoyon qildi va ko’pgina tadqiqotlarda o’z aksini topdi. respublikamizda psixodiagnostikaning rivojlanishiga m.g. davletshin, b.r. qodirov, g’.b. shoumarov, e.g’. g’oziev, v.a. tokareva, r.z. gaynuttdinov kabi olimlar o’z hissalarini qo’shganlar. ma`lumki, xix asr fizika, biologiya, fiziologiya, ximiya va boshqa tabiat fanlarning gurillab o’sishi bilan xarakterlanadi. fanda paydo bo’lgan eksperimental metodning keng qo’llanilishi fanning bunday o’sishiga yordam berdi xviii asrning oxiri xix asrning boshlaridayoq psixologlar o’rtasida psixik xodisalarni o’rganishda eksperimentni tadbiq qilish mumkin emasmikan degan masala maydonga chiqdi. bu masala buyicha filosof i.kant o’z fikrini aytdi. uning fikricha, psixologiyada eksperimentning bo’lishi mumkin emas, ularga matematikani tadbiq qilish mumkin emas. psixik xodisalarni o’lchashning mumkinligi, binobarin, psixologiyada eksperimetning bo’lishi mumkinligi xaqida nemis psixologi i. gerbart (1776-1841 y.) ijobiy fikr aytgan. u «psixologiyada matematikani tadbiq etish mumkin va zarurligi xakida» shunday degan: «mening tekshirishlarim amalda faqat psixologiyaning o’zi bilan cheklanib qolmasdan, balki fizikaga va umuman tabiat fanlariga ham qisman aloqadordir». gerbartning fikricha, asosiy …

4 / 16

y.)lar amalga oshirdilar. veber va fexnerlarning maqsadi tashqi ta`sirotlar (fizik omillar) va ularning muvofiqi – sezgilarning o’zaro munosabatlari soxasidagi qonuniyatlarni topishdan iborat edi. fexner eksperimental metodlar asosida sezgilarning ortib borishi bilan ularni qo‘zgatuvchi ta`sirotlar o’rtasidagi qiyosiy munosabatni aniqlab, sezgi qo’zg’atuvchi logarifmasiga propotcionaldir degan psixo-fizik qonunni kashf etdi. veber va fexnerlar o’tkazgan tajribalar «psixofizika» degan aloxida fanning paydo bulishiga olib keldi. veber va fexner ishlarining ahamiyati, asosan, shundan iboratki, ular birinchi bo’lib psixologiyani, tabiy fanlari singari, eksperimental fanga aylantirish mumkin ekanligini isbotladilar. shu vaqtgacha faqat kuzatish, asosan, o’z-o’zini kuzatishdan foydalanib kelinayotgan psixologiya endi aniq fanlardagi ob`ektiv metoddan foydalana boshlaydi. v. vundt eksperimental psixologiya taraqqiyotida ayniqsa nemis fiziologi va psixologi vilgelm vund (1832-1920 y.)ning ishlari katta ahamiyatga ega bo’ldi. vundtgacha faqat ichki tajribadan va o’z-o’zini kuzatishdan foydalanib kelgan psixologiya faqatgina tasviriy fan edi. vund eksperiment va o’lchash metodlarini zarur deb topib, psixologiyani izohli fanga aylantirishni maqsad qilib quydi. vund psixologiya uchun klassik …

5 / 16

an yoy atrofida xarakatlanadi va xar bir ma`lum vaqtdan keyin shingirlaydi. bu psixologik elementlar uchun kashf etilgan birinchi asbob edi. ilmiy (izoxli) psixologiyani oyoqqa turgizish uchun vund qo’shimcha vosita sifatida yondosh fanlar, ayniqsa fiziologiya, astronomiya, etnografiya, tarix, mifologiya va boshqa fanlardan olingan ma`lumotlardan foydalanish zaruriyatini ilgari surdi. leypsing laboratoriyasi va institutidan namuna olib, germaniyaning boshqa universitetli shaxarlarida ham shuningdek boshqa mamlakatlarda ham jumladan fransiya, angliya va amerikada laboratoriya ham da institutlar tashkil qilindi. xix asrning oxirida rossiyada ham bir qancha eksperimental psixologiya laboratoriyalari tashkil qilindi: moskvada tokarskiy, qozonda bexterev, odessada n.n.langerlar tomonidan shunday laboratoriyalar ochildi. 1911 yil moskva universiteti xuzurida, maxsus qurilgan binoda professor chelpanov raxbarligida eksperimental psixologiya instituti tashkil qilindi. xozirgi vaqtda bu institut rf pedagogika fanlari akademiyasi sistemasiga kiradi. professor a. f. lazurskiy (1874-1917 y.) tomonidan eksperimental metodning aloxida turi – tabiiy eksperimental ishlab chiqarilgan. eksperimentning bu turidan bizda bolalar psixologiyasini o’rganishda, pedagogika masalalarini, ayniqsa, ta`lim psixologiyasi masalalarini …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eksperimental psixologiya fani tarixi"

1- mavzu: eksperimental psixologiya fani tarixi. reja: 1. eksperimental psixologiya fani haqida. 2. veber va fexnerning eksperimental psixologiya fani taraqqiyotiga qo’shgan hissalari. 3. v. vundtning olib borgan ishlari. mashhur ingliz olimi f.gal’ton 1884 –1885 yillar davomida bir necha seriyalardan tajribalar o’tkazdi. bunda 5 yoshdan 80 yoshgacha bo’lgan hohlovchilar arzimagan haq evaziga laboratoriyada o’z kuchi, reaktsiya tezligi; organizmning xislatlarini 17-ko’rsatkich bo’yicha tekshirishlari kerak edi. bu ko’rsatkichlar qatoriga shuningdek, bo’yi, oqirlik, o‘pkaning sig’imi, kaft va musht kuchi, harflarni eslab qolish qobiliyati, ko’rish o’tkirligi, rangni farqlash kabi ko’rsatkichlar ham kiritildi. to’liq dastur bo’yicha hammasi bo’lib 9337- kishi tekshirilib chiqildi. f.gal’tonn...

This file contains 16 pages in PPTX format (106.2 KB). To download "eksperimental psixologiya fani tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: eksperimental psixologiya fani … PPTX 16 pages Free download Telegram