xayol va tasavvur

PPTX 24 pages 131.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.0 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

diqqat xayol. tasavvur reja: 1.xayol va tasavvur haqida tushuncha 2.xayol jarayonlarining nerv-fiziologik asoslari 3.xayol jarayonlari 4.xayol va tasavvur turlari 5.xayol va tasvvur sifatlari xayol odamning ongida ilgaridan bor bo’lgan vaqtli aloqalarning (assosiasiyalarni) qaytadan tiklanishi va bir-biri bilan yangicha qo’shilishi orqali narsa va hodisalarning yangi obrazlarini hosil qilishga aytiladi. hayol – ong faoliyati bo`lib, mavjud tasavvurlar orqali yangi, hayotida mavjud bo`lmagan obrazlar, ob`ektlarni yaratishdir. hayolning funktsiyasi – o`tgan tajriba natijalarni qayta ishlashdir. hech narsasiz hayol mavjud bo`lishi va yaratilishi mumkin emas, ushbu tasavvurlar xotira tasavvurlaridan farq qiladi va hayol tasavvurlari deb ataladi. xayolning nerv fiziologik asosida ham miyaning po‘stida ilgari hosil qilingan vaqtli aloqalarning (assotsiatsiyalarning) yana qayta tiklanib, bir-biri bilan yangicha qo‘shilish jarayoni yotadi (qayta ishlash va yangi birikmalarni yaratishdir). shuni ham aytish kerakki, bosh miya yarim sharlarida ilgari hosil qilingan vaqtli aloqalar birin-ketin tiklanadilar va binobarin ularning qo‘shilishlari ham asta-sekin yuzaga keladi. ana shuning natijasida bosh miyaning po‘stida inson o‘z …

2 / 24

razini ayni choqda fikran qayta tiklashimiz tasavvurlar deb ataladi. narsa yoki hodisalarni idrok qilishida katta yarim sharlar po'stlog'ida vujudga kelgan qo'zg'alishlar, muvaqqat bog'lanishlar «izlarining» jonlanishi tasavvurimizning fiziologik asosidir. tasavvurlar idrok bilan o'xshash bo'lib, idrok asosida maydonga keladi, ammo ular, odatda, idrokka qaraganda birmuncha xiraroq, rangsiz bo'ladi va unchalik to'liq bo'lmaydi. idrok narsa va hodisalarning sezgi organlariga bevosita ta'sir qilishi natijasida tug'iladi. xotira tasavvurlari esa ilgari sezilgan va idrok qilingan narsalar asosida, sezgi organlarimizning bevosita faoliyatisiz hosil bo'ladi. biz ilgarilari ko'rgan (idrok qilgan) bir narsaning obrazini ko'zimizni yumib turib ko'z o'ngimizga keltira olamiz. ilgarilari eshitgan bir kuyni, biror buyumining og'ir-engiligini tasavvur qilmog'imiz mumkin. ilgari idrok qilingan narsalar haqidagi tasavvurlar, shu narsalarning o'zini bevosita idrok qilganda hosil bo'lgan obrazlarga qaraganda, uncha to'liq, ravshan va aniq bo'lmaydi. tasavvur bironta narsani ko'pincha to'la-to'kis, barcha tomonlari va sifatlari bilan aynan aks ettira olmaydi. tasavvurning bu hususiyatini tasavvurning fragmentligi deb ataladi. xayol jarayonlari sifatida quyidagilar ajratib …

3 / 24

belgilarni ta’kidlash orqali obrazlar yaratish masalan: o‘rtoqlik hazillari. aksentlashtirish badiiy adabiyotlarda juda ko‘p qo‘llaniladi tasavvurning sifatlari deyilganda, ularning to'laligini, ravshanligini, aniqligini va yaqqolligini tushunamiz. tasavvur qancha to'liq, ravshan va aniq, bo'lsa, u idrok obraziga shunchalik yaqinlashadi. tasavvurning sifati turli sabablarga bog'liqdir. 1. avvallo nerv sistemasining ahvoliga bog'liq bo'ladi. 2. idrokning puxtaligiga. 3. tuyg'u-hislarga, emotsional holatga. 4. ixtiyoriy diqqatga. 5. individual hususiyatlarga. 6. odamning yoshiga. tasavvur xillari idrok singari tasavvurlar ham sezgi organlariga muvofiq turlarga bo'linadi. shu sababli, tasavvurlar ko'rish, eshitish, hid bilish, maza (ta'm) bilish, teri sezgisi, temperatura, muskul-harakat, umumiy-organik tasavvurlarga bo'linadi. tasavvurlarda aks etadigan voqelik sohalariga qarab ham tasavvurlar bir-biridan farqladi. masalan, tabiat, jamiyat, texnika, fazo, vaqt va shu kabilar to'g'risidagi tasavvurlar shular katoridagi tasavvurlardir. tasavvurlar yakka tasavvurlar hamda umumlashgan tasavvurlar bo’ladi. yakka tasavvurlar - “mana shu stol”, “shu qo’g’irchoq”, “shu poezd”ni tasavvur qilishdir. ammo biz juda ko’p stol, qo’g’irchoq, poezdlarni bilamiz va shu tufayli bu buyumlarning umumiy belgilarini …

4 / 24

tq tasavvuri ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi. harakat tasavvuri. buni 1) tanamiz organlarining ayrim harakatlarini tasavvur etish 2) eshitish harakati yoki nutq tasavvuri deb ikkiga ajratamiz. tanamizning ayrim organlari harakatini tasavvur etish har qanday jismoniy ishni bajarish uchun muhimdir. bunday tasavvur organizm faoliyatining u yoki bu turiga tayyorlaydi. hayol turlari hayolning qayta tiklovchi, ixtiyoriy va ixtiyorsiz (produktiv va reproduktiv, passiv va aktiv) turlariga bo`linadi. tush, orzu, gallyutsinatsiya passiv hayol turlariga kiradi. tushlar – uyquda yuzaga keladigan ixtiyorsiz obrazlar bo`lib, ular tez unutilishi yoki uzoq muddatga saqlanishi mumkin. orzu ham inson ongidagi real va noreal tasavvurlar bilan bog`liq. aktiv hayol insonni hayotiy rejalarini, xoxish istaklarini amalga oshirishda o`z aksini topadi. reproduktiv hayolda aniq real vazifani amalga oshirish maqsad qilib quyiladi, unda fantaziya elementlari mavjud bo`ladi. bunday hayol xotira yoki idrokka o`xshab ketadi. produktiv (ijodiy) hayol – bizning tajribamizda mavjud bo`lmagan obraz va ob`ektlarni yaratish bilan bog`liq bo`lgan hayol turidir. xayolning quyidagi …

5 / 24

ga quyidagilar kiradi: xayoli kengligi, mazmundorligi, kuchi realligi, fantaziya boyligi xayol kengligi voqelikning kishilar faoliyati uchun bo‘ladigan doirasi bilan belgilanadi. xayolning unumdorligi biror narsaga nisbatan xayolning boyligi, xilma-xilligi bilan belgilanadi. kuchli xayolda odam juda tez ta’sirlanadi . xayol kuchi quyidagilarga bog‘liq bo‘ladi: xayol kuchi ehtiyoj, qiziqish, istaklarning kuchiga bog‘liq bo‘ladi. xayol kuchi hissiyotga bog‘liq bo‘ladi, hissiyot qanchalik kuchli bo‘lsa, xayol shunchalik erkin bo‘ladi. xayol kuchi idrokka bog‘liq bo‘ladi. biz idrok qilganimizda diqqat bilan idrok qilsak, xayol kuchayib, kengayadi, agar diqqatimiz xayolga qaratilsa, unda idrok qilsak, xayol kuchayib kengayadi, agar diqqatimiz xayolga qaratilsa unda idrok susayadi. xayol kuchi kishining ahvoliga, asab tizimiga bog‘liq bo‘ladi, ya’ni asab tizimining tetikligiga, charchab qolganligiga, sog‘ligiga va betobligiga bog‘liq bo‘ladi. xayolning realligi – voqelikni to‘g‘ri aks ettiruvchi xayoliy obrazlarning yaratilishi, geniylarni xayolining kuchi real xayoldir. image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xayol va tasavvur"

diqqat xayol. tasavvur reja: 1.xayol va tasavvur haqida tushuncha 2.xayol jarayonlarining nerv-fiziologik asoslari 3.xayol jarayonlari 4.xayol va tasavvur turlari 5.xayol va tasvvur sifatlari xayol odamning ongida ilgaridan bor bo’lgan vaqtli aloqalarning (assosiasiyalarni) qaytadan tiklanishi va bir-biri bilan yangicha qo’shilishi orqali narsa va hodisalarning yangi obrazlarini hosil qilishga aytiladi. hayol – ong faoliyati bo`lib, mavjud tasavvurlar orqali yangi, hayotida mavjud bo`lmagan obrazlar, ob`ektlarni yaratishdir. hayolning funktsiyasi – o`tgan tajriba natijalarni qayta ishlashdir. hech narsasiz hayol mavjud bo`lishi va yaratilishi mumkin emas, ushbu tasavvurlar xotira tasavvurlaridan farq qiladi va hayol tasavvurlari deb ataladi. xayolning nerv fiziologik asosida ham miyaning p...

This file contains 24 pages in PPTX format (131.0 KB). To download "xayol va tasavvur", click the Telegram button on the left.

Tags: xayol va tasavvur PPTX 24 pages Free download Telegram