psixofiziologik rivojlanish

PDF 17 pages 3.8 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

perinatal va chaqaloqlik davrida psixofiziologik rivojlanishga xos xususiyatlari tayyorladi:anvarov shohjahon reja 1.prenatal davrida psixofiziologik rivojlanish. 2.chaqaloqlik davrining fiziologik va psixologik xususiyatlari 3.reflekslar psixofiziologik rivojlanish hayotning muhim bosqichlarida psixologik jarayonlar va fiziologik o'zgarishlar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni anglatadi. bu rivojlanish ayniqsa prenatal va go'daklik fazalarida yaqqol namoyon bo'lib, kelajakdagi o'sish va faoliyat uchun zamin yaratadi. psixofiziologik rivojlanish juda muhim, chunki u jismoniy salomatlik va hissiy farovonlikka ta'sir qiladi. ushbu dastlabki bosqichlar kognitiv qobiliyatlarga, ijtimoiy ko'nikmalarga va umumiy hayot traektoriyalariga uzoq muddatli ta'sir ko'rsatadi, bu esa erta aralashuvni yaxshilangan natijalar uchun kalit qiladi. bolaning ona qornidagi o’sish davri onaning organizmiga uzviy bog‘liq holda kechadi. chaqaloqning barcha hayotiy funktsiyalari - ovqatlanish, nafas olish, nafas chiqarish, havo haroratining o’zgarishiga va atmosferadagi moddalar almashinuviga moslashish va hokazolar onaning organizmi orqali amalga ishadi. chaqaloqning tug‘ilishi sifat o’zgarish daqiqasni ijtimoiy rivojlanishning yangi ko’rinishi boshlanadigan nuqta ekanligi bilan muhim ahamiyatga etadir. shuning uchun tug‘ilish tabiatning chaqaloq organizmini kuchli larzaga …

2 / 17

im sharlari po’stida aks eta boshlaydi. chaqaloqda ona organizmi bilan anatomik, morfologik va konstitutsiyaviy bog‘liqlik davri tugagan bo’lsa-da, biroq u dastlabki daqiqalardan boshlaboq mustaqil ayta olmaydi, onaga fiziologik jihatdan tobeligacha qolaveradi. chaqaloq uchun organizmi talab qiladigan ovqat, oqsillar mazkur o’sish pallasida ona suti orqali borib turadi. bola onaning qornida mo’tadil haroratda, oziq yetarli darajadagi sharoitda, hatto, organizmning funktsional holati ham ona organizmiga bevosita bog‘liq holda yashagan bo’lsa, tug‘ilishi bilanoq birdaniga yangi, murakkab, qiyin sharoitga tushib qoladi. tug‘ilgan chaqaloq havo bo’shlig‘i va havoning bosimiga duch kelishi sababli tabiy talabga ko’ra uning nafas olishi va nafas chiqarishi o’zgaradi. salqin havo oqimiga tushishi bilan haroratning ta’siriga moslashish uchun harakat qiladi. unda ovqatlanish usuli va vositasi ham o’zgaradi, ya’ni plantsentar oziqlanish (ona organizmidan bevosita qonga moddalar so’rilishi)dan oziqlanish (ovqat og‘iz bo’shlig‘i orqali meda-ichakka borishi)ga o’tadi. chaqaloq hayvonlarning bolalariga qaraganda himoyaga muhtojroq, nochorroq bo’lib tug‘iladi. tug‘ilish arafasida unda nasliy yo’l bilan mustahkamlangan ayrim mexanizmlar, shartsiz …

3 / 17

hi eng qulay yo’nalishida aks etadi. natijada emish mexanizmining ta’siridagi xatti-harakatlar qisman, yoki butunlay tormozlanadi. chaqaloqning yangi sharoitda yashashini taminlovchi asosiy omil tug‘ilishda unda vujudga kelgan tabiy mexanizmlardir. u tashqi sharoit va muhitga moslashish imkonini beradigan, nisbatan etilgan nerv sistemasi bilan tug‘iladi. tug‘ilganidan boshlab mazkur reflekslar organizmda qon aylanishi, nafas olish hamda nafas chiqarishni tahminlaydi. birinchi kundanoq kuchli qo’zgatuvchilarga nisbatan ko’zni qisish, pirpratish, uning qorachig’ini kengaytirish yoki toraytirish mexanizmlari ishlay boshlaydi. bu reflekslarni himoya reflekslari deyiladi. chaqaloqda himoya reflekslaridan tashqari, qo’zg‘atuvchilar bilan aloqa o’rnatishga xizmat qiladigan reflekslar ham bo’ladi. bularni orientir reflekslari deb ataladi. chaqaloqlarni kuzatishlarda ikki-uch kunlik bola xonaga quyoshnuri tushishi bilan boshini yorug‘lik tomonga burishi, chaqaloq xonaga asta kirib kelayotgan nur manbaini ham sezishi yaqqol ko’rindi. yuqorida aytilgan reflekslardan tashqari, bolada bir nechta tug‘ma tabiy reflekslar ham uchraydi: emish refleksi orziga tushgan narsani so’rishda o’z ifodasini topsa, qo’l kaftiga biror narsaning tegishi ushlash, chang solish reaktsiyasini vujudga keltiradi, …

4 / 17

tga to’plashning muhim vositasi sifatida foydalaniladi. qator tug‘ma-tabiiy reaktsiyalar chaqaloq hayoti uchun juda muhimdir. ana shu shartsiz reflekslar tufayli u yangi, ung‘aysiz sharoitga ko’nikib boradi va o’xshash tarzini mavjud yo’nalishga uyg‘unlashtiradi. uning yangi muhitda ovqatlanishi va nafas olishi ana shu reflekslarning bevosita funktsiyasi hisoblanadi. bola tug‘ilgunicha undagi barcha jarayonlar, onaning organizmi orqali amalga oshgan bo’lsa, tug‘ilganidan keyin mutlaqo boshqacha tarzda amalga osha boshlaydi. masalan, o’pka bilan nafas olish, og‘iz (og‘iz, ichak, oshqozon kabi biologik organlar orqali) ovqatlanish vujudga keladi. buni psixologiyada reflektor moslashish deb ataladi. muskul tuzilmasining ishtirokida nafas olishning ritmli-harakatlari amalga oshadi. bu jarayon ovqatlanish, emish (so’rish) reflekslari yordamida vujudga keladi. chaqaloqning tug‘ma reflekslari dastlabki paytlarda nomutanosib ishlashi sababli u teztez qalqib ketadi, jismonan darrov toliqadi (tez uyquga ketadi yoki uyg‘onadi). chaqaloqning butun faoliyati, faolligi organizmni oziq bilan taminlashga, to’yishga yo’nalgan bo’ladi. organizmning termo regulyatsiyasi ham alohida ahamiyat kasb etib, bolani o’zgaruvchan mikromuhitga tobora moslashtirib boradi. chaqaloqlik davri insonning …

5 / 17

ash, o’zini to’tish reflekslarining paydo bo’lishn unga fazoda to’g‘ri harakat qilishga imkon yaratadi. tom ma’nodagi sudralish - bolaning narsalarga qo’l cho’zishidan boshlab, oldinga intilishida ko’rinadi. bu jarayon keyinroq yanada taraqqiy eta boshlaydi. tug‘ilishga yaqin chaqaloqda quloq va ko’z mexanizmlari o’z vazifasini o’tashga tayyor bo’ladi. bundan tashqari, unda qator himoya va orientir reflekslari (o’ta yorug‘likka qarash natijasida ko’zni pirpiratish, boshini olib qochish, burish, kuchli tovushdan cho’chish kabilar) ham mavjud bo’ladi. ammo chaqaloqda ko’rish va eshitish apparatlari orqali o’z diqqatini biror obektga to’plash imkoni bo’lmaydi, chunki obektni tanish, tovushni ajratish, sezish imkoniyati bolada keyinchalik vujudga keladi. chaqaloq uchun tug‘ma, mexanizmlar yangi sharoitga moslashish (ko’nikish) uchun kifoya qilmaydi. shu boisdan uni tarbiyalashda qo’shimcha tarbiyaviy tadbirlar qo’llanmasa, chaqaloq o’sishdan orqada qolishi mumkin. chaqaloq ona qornidagi yashash sharoitidan atmosferada hayot kechirishga o’tgan dastlabki paytlarda uning uyqu va uyqusizlik holatlari o’rtasida keskin chegara bo’lmaydi. tug‘ilgan chaqaloqning vazni tez kamaya boradi. buning sababi undan suyuqlik moddasining chiqib …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixofiziologik rivojlanish"

perinatal va chaqaloqlik davrida psixofiziologik rivojlanishga xos xususiyatlari tayyorladi:anvarov shohjahon reja 1.prenatal davrida psixofiziologik rivojlanish. 2.chaqaloqlik davrining fiziologik va psixologik xususiyatlari 3.reflekslar psixofiziologik rivojlanish hayotning muhim bosqichlarida psixologik jarayonlar va fiziologik o'zgarishlar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni anglatadi. bu rivojlanish ayniqsa prenatal va go'daklik fazalarida yaqqol namoyon bo'lib, kelajakdagi o'sish va faoliyat uchun zamin yaratadi. psixofiziologik rivojlanish juda muhim, chunki u jismoniy salomatlik va hissiy farovonlikka ta'sir qiladi. ushbu dastlabki bosqichlar kognitiv qobiliyatlarga, ijtimoiy ko'nikmalarga va umumiy hayot traektoriyalariga uzoq muddatli ta'sir ko'rsatadi, bu esa erta aralashuvni yaxshi...

This file contains 17 pages in PDF format (3.8 MB). To download "psixofiziologik rivojlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: psixofiziologik rivojlanish PDF 17 pages Free download Telegram