эритмалар хақида маълумот

DOC 95.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1447000952_62147.doc эритмалар хақида маълумот режа: 1. эриш жараёни. 2. суюлтирилган эритмалар. осмотик босим ва ванд-гофф қонуни. 3. эритувчи ва эритма устидаги босимнинг температурага қараб ўзгариши. раулғ қонуни. 4. электролитларнинг эритмалари. 5. электролитик диссоциланиш назарияси. эриш жараёни. д.и. менделеевнинг гидратлар назарияси. қадимги алхимиклар “химия - табиий жисмларни қандай эритишни ўргатадиган санъатдир”, - деб ёзган эдилар. химия фанига берилган бу тариф жуда тор манода бўлса ҳам, моддаларнинг химиявий ўзгаришида эриш жараёнини жуда катта аҳамияти борлигини кўрсатади. таркибида икки ёки бир неча модда бор жинсли системалар эритмалар дейилади. эриш жараёни бир модда млекулалари ёки ионлари орасида оддий тақсимланишидангина иборат бўлиб қолмай, балки айни моддалар орасида турли хил физик ва химик ўзаро таъсирлар ҳам бўлиши мумкин. эритмада қайси модданинг миқдори кўп бўлса ёки қайси модда ўз агрегат холатини ўзгартирмаган бўлса шу модда эритувчи, қолгани эса эриган модда дейилади. эритмалар эриган модда заррачаларининг катта кичиклигига қараб чин эритмалар, коллоид эритмалар ваз дағал дисперс системаларга бўлинади. …
2
ки хажмига нисбатан олинишига қараб оғирлик ёки хажмий концентрация бўлади. эритманинг оғирлик концентрацияси, одатда, прцессларда ифодаланади ёки эритманинг зичлиги билан берилади. масалан, 100 граммида 10 г туз ваз 90 г сув бор эритма 10% эритма дейилади. эриган модданинг массаси мольларда ёки 1 л эритмадаги грамм эквивалентларда берилганлигига қараб хажмий концнтрация молярлик ёки нормаллик билан ифодаланади. агар 1 л эритмада n моль эриган модда бўлса, хажмий концентрация с = n/v га тенг. ҳажмий концентрациясига титр ҳам киради. 1 см3 эритмадаги эриган моданинг граммлар сони билан ифодаланадиган ваз эриган модда молекулаларининг қутбланганлиги катта таъсир этади. қутбланганлик шундай иборатки, айрим моддалар молекуласида электр зарядли нотекис тақсимланганлиги сабабли молекуланинг бмр қисмида мусбат зарядлар, иккинчи қисмтида эса манфий зарядлар кўпайиб қолади. молекуланинг қутбланганлик даражасини тушунтириш учун диполь деган тушунча киритилади. катталик жихатидан тенг, лекин ишораси қарама-қарши бўлган ва бир-биридан маълум l масофада турган икки электр заряд (е+ ва е- дан иборат система) диполь дейилади. зарядлар …
3
иларда эритилганда турли катталикдаги ассоциатлар (бирлашган молекулалар) ҳосил қилади. д.и.менделеев этил спирт сувда эритилганда эритманинг умумий хажми камайиб иссиқлик чиқишини баъзи қаттиқ моддалар сувда эритилганда эса эритманинг температураси пасайишини кўрсатади ва шу асосда ўзининг гидратлар назариясини яратади. бу назарияга кўра эриш мураккаб физик-химявий жараён бўлиб, бунда эриган модда молекулалари эритувчи молекулалари билан ўзаро таъсирлашиб, беқарор бирикмалар - солғватлар ҳосил қилади. агар эритувчи сув бўлса, ҳосил бўлган бирикма гидрат дейилади. гидратлар концентрация ва температура ўзгариши билан парчаланади ёки бошқа бирикмаларга айланади. масалан, бир чақмоқ қанд сувга ботирилганда гидратланиш содир бўлади, яъни сув молекулалари қанд молекулаларини ўраб олади ва улар билан гидрат ҳосил қилади. бунда, табиийки, иссиқлик ажралиб чиқади. лекин гидрат ҳосил қилиш учун сув молекулалари кристаллдан қанд (шакар) молекулаларини ажратиб олиш керак, бунинг чун эса энергия сарфлаш лозим. демак, агар гидратланинш жараёнида кристалл панжарадан молекулани ажратиб олишда сафланганига қараганда кўп иссиқлик сиқса, эриш жараёнида эритма исийди. аксинча, агар қаттиқ модда кристалини …
4
эритмалар учун келтириб чиқарилган. суюлтирилган эритмаларда эриган модда заррачалари орасида эритувчининг жуда кўп молекулалари бўлганлигидан бу заррачалар орасида ўзаро таъсир шу қадар кучсизки, у эритманинг хоссаларига деярли таъсир этмайди. суюлтирилган эритмаларнинг хоссалари эриган моддаларнинг заррачалари таркибига ва уларнинг ўлчамига боғлиқ бўлмайди, шу жихатда суюлтирилган эритмалар газларга ўхшайди. бундай эритмаларнинг ҳоссалари хажм бирлигидаги заррачалар сонига, яъни концентрациясига боғлиқ бўлади, холос. эни эритмалар учун хос бўлган осмос ходисаси билан танишиб чиқамиз. бирор модданинг битта эритувчида икки хил концентрацияли эритмасидан олиб, уларни ўзаро ярим ўтказгич парда (тўсиқ) билан ажратамиз. бунда парда эритувчи молекулаларни ўтказиб, эриган модда молекулалари тутиб қолади, деб фараз қиламиз. кўп ҳайвон ва ўсимлик тўқималари ана шундай парда вазифасини ўтай олади. эритмалар бир-биридан ана шундай парда ёрдамида ажратилганда эритувчи молекулалари паст концентрацияли эритмадан юқори концентрацияли эритмага ўта бошлайди. аслида эритувчи ҳам юқори концентрацияли эритмадан паст концентрацияли эритмага ҳам ўтади, лекин бунда жуда оз молекулалар ўтганлиги сабабли уни ҳисобга олмаса ҳам бўлади. …
5
н осмометр ёрдамида осмотик босимининг температурага ва эритманинг концентрациясига боғлиқлигини аниқлаган. эритманинг осмотик босимини ўлчаш учун деворлари ярим ўтказгич ҳусусиятига эга, учи най қилиб чўзилган идишга эритма солиниб, сувли идишга ботириб қўйилади. бундан ташқари идишдаги сув ички идишдаги эритмага киради ва эритма най бўйлаб кўтарила бошлайди. натижада ички идишдаги эритманинг гидростатик босимини ҳам орта бошлайди ва сув молекулалдарининг тескарига, яъни ички идишдан ташқи идишга ўтиши ҳам кўпаяди. ниҳогят,найдаги кўтарилаётган эритманинг баландлиги маълум даражага етгач (h), сувнинг ташқи идишдан ички идишга ўтиш тезликлари тенглашади ва найда эритма кўтарилмай қолади. ана шундай мувозанатга тўғри келадиган босим осмотик босимни билдиради. шундай қилиб, ярим ўтказгич тўсиқ билан ажратилган соф эритувчи билан сувозантага келитриш учун эритмага қуйилиши лозим бўлган босим осмотик босимга тенг. тажрибаларнинг кўрсатишича, жуда суюлтирилган эритмаларда осмотик босим ( эриган моданинг концентрациясига (система) ва абсолют температурага (т) тўғри пропорционал бўлади: ( = с * r * t бунда r - универсал газ доимийси. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "эритмалар хақида маълумот"

1447000952_62147.doc эритмалар хақида маълумот режа: 1. эриш жараёни. 2. суюлтирилган эритмалар. осмотик босим ва ванд-гофф қонуни. 3. эритувчи ва эритма устидаги босимнинг температурага қараб ўзгариши. раулғ қонуни. 4. электролитларнинг эритмалари. 5. электролитик диссоциланиш назарияси. эриш жараёни. д.и. менделеевнинг гидратлар назарияси. қадимги алхимиклар “химия - табиий жисмларни қандай эритишни ўргатадиган санъатдир”, - деб ёзган эдилар. химия фанига берилган бу тариф жуда тор манода бўлса ҳам, моддаларнинг химиявий ўзгаришида эриш жараёнини жуда катта аҳамияти борлигини кўрсатади. таркибида икки ёки бир неча модда бор жинсли системалар эритмалар дейилади. эриш жараёни бир модда млекулалари ёки ионлари орасида оддий тақсимланишидангина иборат бўлиб қолмай, балки айни моддалар орасид...

DOC format, 95.5 KB. To download "эритмалар хақида маълумот", click the Telegram button on the left.