antik davr psixologiyasi

PPTX 22 pages 114.1 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 114.1 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

slayd 1 antik davr psixologiyasi “psixologiya fan sifatida ruh xaqidagi ta'limotdan boshlanishi kerak edi. ruh xaqidagi ta'limot odamzot tomonidan ilgari surilgan birinchi ilmiy gepoteza”dir deb yozadi l.s. vigotskiy. anita - ruh haqidagi qarashlar ibtidoiy jamoa davridayoq mavjud bo'lgan bo'lsada er. av. ii asrda tabiat va inson xaqidagi tasavvurlar tub burilishga uchrab, antik olamda dastlabki ruh xaqidagi ilmiy farazlar paydo bo'la boshlaydi. ilmiy psixologiya va undagi barcha muammolarning boshi shu erdadir. “qaysi yo'llar bilan bormagin, baribir ruhning chegarasiga borolmaysan” degan aforizm bilan efeslik geraklit (er.av.530 -470 yillar) individual ruh va koinot birligi g'oyasini ilgari surdi. unga ko'ra, barcha narsa asosida olov yotarkan. organizmdagi olov uchquni psixologiyadagi - ruhdir. u “olovli va nam” holatda bo'ladi. mast odam qaerga ketayotganini bilmaydi, chunki uning psixikasi namdir” - deb yozadi geraklit. uning ta'kidlashicha, ruh nami umumiy logos qonunlari bilan belgilanadi. bu fikr bilan geraklit barcha psixik hodisalar moddiy dunyo qonunlariga buysunishni ta'kidlamoqchi bo'ldi. determinizm tamoyilini …

2 / 22

noaniq va ko'p ma'noli majozlar yordamida bayon qilardi. afsonaviylikdan qat'iyat bilan yiroqlashishga harakat qilgan miletlik naturfaylasuflardan farqli ravishda geraklit afsonaviylik uslubida bayon qilish tarafdori edi. miletlik fales o'z zamonasidagi etti donishmandning biri bo'lgan. aytishlaricha, fales shu etti donishmandning ichida etakchilik qilgan. u birinchilardan bo'lib tabiat haqida fikr yuritgan. quyosh tutilishi uning oy bilan to'silishi tufayli yuz berishini birinchi bo'lib fales anglagan, diametr aylanani teng ikkiga bo'lishini isbotlab bergan. fales falakiyotshunoslik bilan ham shug'ullanib, quyosh tutilishini oldindan aytib bergan. ta'kidlanishicha, fales miletning siyosiy hayotida ishtirok etgan. u navigatsiya uskunalarini yaxshilash uchun o'zining matematik bilimlarini qo'llagan. u birinchi bo'lib, quyosh soati bo'yicha vaqtni aniq belgilab bergan edi. va nihoyat, fales qurg'oqchilik tufayli hosil bo'lmaydigan yilni oldindan aytib berib, uning arafasida zaytun moyini shaylab qo'yish va keyinchalik uni foydasiga sotish yo'li bilan boyib ketgan. faylasuf anaksimandr shogirdi pifagor: “donishmandlik ibtidosi: fikrlashni o'rganish, vaysaqilikka barham berish” deya ta'kidlab ilk bora tafakkur operatsiyalariga e'tibor qaratish …

3 / 22

bo'ladi. bu atomning eng harakatchanlari, ya'ni olov atomlari ruhni hosil qiladi. anaksagor inson terisi quyosh nuri ta'sirida qorayishini, olov esa bunday qudratga ega emasligini, o'simliklar quyosh haroratisiz yashay olmasliklari, olov taftidan esa halok bo'lishlarini unutgan. anaksagor quyoshni olovda toblangan tosh, deb ta'riflagan. ammo tosh qancha qizdirilmasin, hech qachon quyosh kabi yog'du tarata olmasligi kundek ravshandir. quyosh esa doimo eng porloq yoritgich bo'lib, qolajak”. suqrot g'oyalari: “taajjubki, haykaltaroshlar toshni insonga o'xshatish yo'lida o'lib tiriladilar-u, ammo o'zlarning toshga o'xshab qolmasliklari haqida qayg'urmaydilar”. “men bu odamdan donoroqman. sababi, har ikkimiz ham ba'zi bir joiz va zarur narsalarni bilmasakda, u manmanlik qiladi, men esa manmanlikdan o'zimni tiyaman”. “o'zini anglagan inson o'zi uchun nima foydaliligi va nimalarga qodir ekanligini yaxshi tushunadi. u qo'lidan keladigan ish bilan shug'ullanish asnosida o'z ehtiyojini qondiradi va saodatga erishadi. har qanday xato va baxtsizliklardan xoli bo'ladi. buning natijasi o'laroq, u o'zga odamlarni qadrlay oladi va ulardan ezgulik yo'lida foydalana biladi. …

4 / 22

inson ruhining katta qismini tashkil etadi. 2. asos azob va qiyinchiliklar asosidir. bu qism bilan "odamning jahli chiqadi, g'olib chiqish uchun qiyinchiliklarga tayyor bo'ladi”. platon fikriga ko'ra, doim mana shu asoslar o'rtasida kurash kechib, uning oqibatlari tushlarda namoyon bo'ladi. platonning tushlarni tushuntirishi ko'p jihatdan zamonaviy fikrlardan biri freydizmga o'xshab ketadi. chunki platon ham ularning asosida mayllar shu jumladan, haqiqiy mayllar yotishini ta'kidlagan. aflotun kelgusi avlodlarga hech qachon eskirmaydigan mana bu o'gitni meros qoldirgan: “haqiqiy va to'g'ri fikrlay oluvchi faylasuflar davlat tepasiga kelmaguncha yohud hukmdorlar ilohiy iqtidorlari ila tom ma'nodagi faylasuflik maqomiga ko'tarilmagunlariga qadar insoniyat yovuzlikdan qutulolmaydi”. platon taxminan miloddan avvalgi 427 yilda afinada tug'ilgan va 347 yilda shu erda vafot etgan. uning asl ismi aristokl bo'lgan. “platon” uning laqabi bo'lib, yunoncha “keng elkali”, “bo'lali” degan ma'noni anglatadi. bu laqabni unga suqrot bergan. aflotunning oilasi badavlat bo'lmasada, aslzodalar avlodidan edi. antik psixologiyaning eng yuqori cho'qqisi arastuning ruh haqidagi mashhur ta'limoti hisoblanadi. …

5 / 22

batini belgilab beradi. qonning ustunligi – sangvinik temperamentiga, shilimshiq modda ustunligi-flegmatik temperamentiga, safro ustunligi-xolerik temperamentiga, qora safro ustunligi melanxolik temperamentiga to'g'ri keladi. rimlik tabib klavdiy galen (er .av. ii asr) umumlashtirdi va yangilari bilan boyitdi. uning asarlaridan xvii asrgacha keng foydalanildi. har xil muskullarga boruvchi nervlarni kesish bilan k.galen xulosaga keldiki, tananing nervsiz birorta qismi yo'q, birorta harakat, birorta hissiyot ularning ishtirokisiz kechmaydi. eksperimentlar orqali k.galen orqa miyaning funktsiyalarini ham aniqladi. agar orqa miyani ko'ndalang kessa, kesilgan joydan pastda joylashgan barcha tana qismlari harakatchanligi va sezuvchanligini yo'qotadi, degan xulosani olim asoslab berdi. k.galen gippokratning temperament ta'limotini yanada rivojlantirdi. u barcha narsalarning 4 xil holati – iliq, sovuq, quruq, nam va 4 xil suyuqlik 13 ta temperamentni keltirib chiqaradi, degan fikrda edi. shu temperamentlarning bittasi normada bo'lib, 12 tasida normadan chetga chiqish mavjudligini k.galen tushuntirmoqchi bo'ldi. arastuni hayajonga soluvchi muammolar favqulodda qiziqarli va teran edi. masalan: inson eng avvalo o'zining sevishi …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "antik davr psixologiyasi"

slayd 1 antik davr psixologiyasi “psixologiya fan sifatida ruh xaqidagi ta'limotdan boshlanishi kerak edi. ruh xaqidagi ta'limot odamzot tomonidan ilgari surilgan birinchi ilmiy gepoteza”dir deb yozadi l.s. vigotskiy. anita - ruh haqidagi qarashlar ibtidoiy jamoa davridayoq mavjud bo'lgan bo'lsada er. av. ii asrda tabiat va inson xaqidagi tasavvurlar tub burilishga uchrab, antik olamda dastlabki ruh xaqidagi ilmiy farazlar paydo bo'la boshlaydi. ilmiy psixologiya va undagi barcha muammolarning boshi shu erdadir. “qaysi yo'llar bilan bormagin, baribir ruhning chegarasiga borolmaysan” degan aforizm bilan efeslik geraklit (er.av.530 -470 yillar) individual ruh va koinot birligi g'oyasini ilgari surdi. unga ko'ra, barcha narsa asosida olov yotarkan. organizmdagi olov uchquni psixologiyadagi - ...

This file contains 22 pages in PPTX format (114.1 KB). To download "antik davr psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: antik davr psixologiyasi PPTX 22 pages Free download Telegram