yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi

PPTX 11 pages 1.7 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

prezentatsiya powerpoint mavzu: yunon-misr alkimyosi. arab alkimyosi. mashhur arab alkimyogarlari va ularning yutuqlari. materiyaning bo’linishi ћaќidagi savol yunon faylasuflari ќiziќishining ikkinchi muћim tomoni edi. ikkiga bo’lingan toshni mayda zarrachalarga ajratish va bu jarayonni ќachongacha davom etish mumkino’ ioniyalik levkipp (eramizgacha 500-440 yy.) birinchilardan bo’lib mayda bo’laklangan zarrachalari yanada kichikroќ ќismga ajratish ma’lum chegaradan keyin to’xtaydi degan xulosaga keldi. levkippning shogirdi abderiyalik demokrit (470-360 yy.) ustozining bu fikrini rivojlantirdi va cheksiz bo’laklarga bo’lingan mitti zarrachani «atomos»–“bo’laklarga bo’linmaydigan” so’zini ќo’lladiki, biz bu termindan ћanuzgacha foydalanamiz. demokritning fikricha, zarracha absolyut mustaћkam va bo’linmas bo’lib, u abadiydir deb tushuntiradi va “atom” tushunchasini taklif etadi. uning tasavvuricha, bizni ќamrab olgan dunyo cheksiz bo’shliќda ћarakatlanuvchi atomlarning birikishi va parchalanishi natijasidir. ta’m, rang, issiќlik va sovuќlik kabi xossalar faќat inson sezgi organlariga ta’sir etuvchi shartli ћodisadir deydi. materiya kichik zarrachalardan iborat bo’lib, uning bo’linish chegarasi bor degan ta’limot bugungi kunda atomistika nazariyasi deb aytiladi. demokritning fikricha, ћar …

2 / 11

salari bilan bizning sezgi organlarimizga ta’sir etmaydi”,- deb yozadi epikur. uning fikricha, atomlar to’ѓri chiziќli ћarakatidan oѓishi mumkin va bu to’ќnashuvlar natijasida yangi agregatlar ћosil kiladi. demokrit va epikur ta’limoti davom-chilari keyingi asrlarda ћam bor edilar. shulardan biri eramiz-gacha i asrda yashab ijod ќilgan tit lukrestiy kar (95-55 yy.) edi. rimlik shoir va donishmand 6 kitobdan iborat “buyumlarning tabiati” (de rerum natura) nomli didaktik poemasida epikurning atomistik ta’limotini bayon ќiladi. tarbiyaviy aћamiyat kasb etgan bu mashћur poema 1473 yilda chop etilgan va 1486 yilda ikkinchi marta nashr ќilindi. aristotelning elementlar o’zgarishi haqidagi g’oyalari metallarning transmutastiyasi haqidagi ming yillik tadqiqotlarning “nazariy” dasturiga aylandi. eramizdan oldingi ii asrda alkimyo paydo bo’ldi, aleksandriya akademiyasida “iloћiy mu’jizali san’at” vositasida nodir metallarning bir-biriga o’tishlari o’rgatilar edi. “elementlarning” o’zaro aylanishi ћaќidagi ta’limot simob va uning birikmalarini o’rganish oќibatida paydo bo’ldi. buyuk aristotel simobni suyuq kumush deb atardi. “hydrargerum” - “kumush suv” degani. oltin, kumush, mis kabi …

3 / 11

siga ajratishmadi. misrliklarning amaliy kimyo soћasidagi bilim darajasidan ћayratlangan yunonliklar ularning tajribalarini o’rganishdi va misrliklar kimyo fani xudosi oziris deb ћisoblashsa, yunonlar uni o’zlarining xudolari germes bilan baravarlashtirdilar. o’z navbatida bu xil taqlidlar, aralashtirishlar fanning rivojiga salbiy ta’sir etdi. oddiy insonlar kimyogarlarni seћrgar, jodugar va xavfli bilimlar soћibi deb ћisoblashar va ulardan qo’rqishardi. jamiyat oldidagi o’zlarining sirli mavќelarini bilgan khemeia namoyondalari borgan sari o’zlarining yozuvlarini sirli va oddiy xalќ tushunmaydigan ќilib, ћar xil simvol va belgilardan foydalanishardi. yuќorida keltirilgan 1-jadval metallar va ularga mos keluvchi samoviy jismlarni o’zaro juftliklar ћosil qilgani ћaќida ma’lumot berdi. samoviy jismlar doimo o’zlarining koinotdagi ћolatlarini o’zgartirib turgani uchun ularga “planetalar” - “adashgan yulduzlar” deb nom berishdi. ularning nomlarini biz yuќorida keltirgan edik. materiyaning to’rt unsurlari ћaќidagi ta’limotni eslagan alkimyogarlar pbs - galenit metall yaltiroќligiga ega bo’lgan ќoramtir mineral, o’z tarkibida ќisman kumush va oltin tutishi, uni ќayta ishlashda metallarning transmutantlanishi yuz berdi degan tushunchani kuchaytirdilar: …

4 / 11

nopolni o’z flotlari bilan ќamal ќilishganda ularning kemalari suv bilan o’chmaydigan kimyoviy aralashma bilan yoќib yuborildi va ular khemeianing birinchi amaliy oќibatini o’z terilarida sinab ko’rishdi. bundan xulosa chiќarib o’zini o’nglab olgan arablar keyingi besh asr davomida alkimyoni o’z nazoratlariga olishdi. yii-yiii asrlarda yaќin sharќ mamlakatlarining (suriya, meso-potamiya) damashќ, baѓdod, kordovada arab alkimyogarlari ishlay-digan ilmiy markazlar paydo bo’ldi. endi arab olimlarining il-miy ishlari va xususan alkimyo o’rta er dengizi bo’ylab evropaga sekin kirib kela boshladi. 300-1100 yillar davomida evropaning tarixida kimyo saћifasi bo’m-bo’sh va unda ћech ќanday yangiliklar uchramaydi. sharќ mamlakatlari va arab davlatlaridagi bu davr fani, faylasuf-olimlari, ularning ќudrati va ayniќsa alkimyosi shu ќadar keskin yuksaldiki, ular xususida aloћida to’xtalishni lozim topdik. bu ћaќda keyingi bobda fikr yurgizamiz. evropada olimlar o’zlarining kashfiyotlari va yaratgan yangiliklari uchun cherkov va uning inkvizistiyasi tomonidan ќanday “mukofotlanganliklarini” ќuyidagi ma’lumotlardan bilamiz. o’rta asrlarda birgina ispaniyaning o’zida 30000 ko’proќ kishi ilm-fan, taraќќiyot yo’lida ќilgan xizmatlari, …

5 / 11

yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: yunon-misr alkimyosi. arab alkimyosi. mashhur arab alkimyogarlari va ularning yutuqlari. materiyaning bo’linishi ћaќidagi savol yunon faylasuflari ќiziќishining ikkinchi muћim tomoni edi. ikkiga bo’lingan toshni mayda zarrachalarga ajratish va bu jarayonni ќachongacha davom etish mumkino’ ioniyalik levkipp (eramizgacha 500-440 yy.) birinchilardan bo’lib mayda bo’laklangan zarrachalari yanada kichikroќ ќismga ajratish ma’lum chegaradan keyin to’xtaydi degan xulosaga keldi. levkippning shogirdi abderiyalik demokrit (470-360 yy.) ustozining bu fikrini rivojlantirdi va cheksiz bo’laklarga bo’lingan mitti zarrachani «atomos»–“bo’laklarga bo’linmaydigan” so’zini ќo’lladiki, biz bu termindan ћanuzgacha foydalanamiz. demokritning fikricha, zarracha absolyut mustaћka...

This file contains 11 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: yunon-misr alkimyosi va arab al… PPTX 11 pages Free download Telegram

yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "yunon-misr alkimyosi va arab alkimyosi"

Similar files