insoniyat sivilizatsiyasi va amaliy kimyo

PPTX 13 pages 4.5 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint mavzu: insoniyat sivilizatsiyasi va amaliy kimyo. dastlabki kimyoda atom, element tushunchalari. kimyo iborasining kelib chiqish tarixi. fan  insoniyat faoliyatining sferasi, u bilimlarni yig’adi, tizimlashtiradi va umumlashtiradi. u shartli ravishda uchga bo’linadi: - tabiiy, - texnikaviy, - gumanitar fan doimiy rivojlanib turadi. fanda bo’ladigan yutuqlar bilan birga, adashishlar va muvaffaќiyatsizliklar ћam ro’y berib turadi. ammo ular o’qish-o’rganish jarayonida juda qiziqarli, o’rgatuvchi aћamiyatga ega va ularni e’tiborimizdan chetga qoldir-maslik lozim. kimyo tarixi kimyoviy bilimlar yig’indisi, ularning rivojlanishi, ayrim kimyoviy fanlarning shakllanishini o’rganadi. kimyoviy taraqqiyot bosqichlari eksperimental materiallarning yig’ilishi, ularning amaliyot va ishlab chiqarish bilan uzviy aloќasi oќibatida fikr va gipotezalarning tug’ilishi, buning oqibatida ilmiy nazariyalarning yaratilishidir. kimyo taraqqiyotining asosiy va hal qiluvchi omili insoniyat tarixidagi har qaysi tu-zumning ishlab chiqarish va jamiyat ehtiyojlaridir. f. engels fikricha: “amalda texnik taraqqiyot darajasi fanning ћolati bilan belgilansa ћam, fanning o’zi texnikaning ehtiyojlari bilan belgilanadi”,- deb ilmiy va texnikaviy taraqqiyotning o’zaro bog’liqligini ifodalaydi. …

2 / 13

arning xar ќaysisi o’zi ishlab chiќќan vositalardan foydalanganligini qayd etishimiz kifoyadir. amaliy kimyo uzoќ sharќda, ћindistonda ћam ma’lum bo’lib, misr va yuno-nistondagidek rivojlangan edi. xitoyda esa porox va organik bo’yoq ishlab chiqarish yutuќlari ularni o’sha davr taraќќiyotining birinchi qatorlariga olib chiqqan edi. so’ngra alkimyo davri boshlandi, alkimyogarlarning ko’zlagan maќsadi oddiy metallarni asl nodir metallarga aylantirish ediki, buni yutuqlardan rastional foydalanishning dastlabki ko’rinishi deyish mumkin. xviii asr o’rtalari va oxirida pnevmokimyoning nazariy va amaliy tomonlari rivojlandi, flogiston nazariyasi vujudga keldi. kimyoviy jarayonlarni o’rganishda tajriba usullaridan foydalanish shakllandi. bu asrning oxiriga kelib a. lavuazening ishlari natijasida kimyo moddalarning tarkibini o’rganish uning asosiy mazmuni va moћiyati ekanligi ayon bo’ldi. yangi xix asrga kelib kimyo mustaќil fan sifatida shakllandi, hamda fizi-ka, matematika, mexanika fanlarining yutuќlaridan foydalangan xolda empirizmdan rastionalizmga o’ta boshladi. empirizm - bilimning yagona manbai ћissiyot natijasida tajribalar orkali yiѓilgan ilm deb sanaydi. bu bosќichda qaysi reakstiyalar qanday amalga oshdi deb kuzatiladi. rastionalizm …

3 / 13

davr insoniyat ongli ћayoti boshlangandan eramizning iv asrigacha bo’lgan vaќtni o’z ichiga oladi va ћunar kimyosi davri deyiladi. 2. alkimyo davri - eramizning iv-xvi asrlari bo’lib, bu 1200 yillar davomida alkimyogarlar kimyoning mu’jizalaridan foydalanib, uchta vazifani o’z oldiga maќsad kilib ko’ydi: - ћamma narsani o’sha davrdagi boylik, kuch-ќuvvat va saltanat timsoli - oltinga aylantirish uchun falsafiy tosh yaratish, universal erituvchi - alkagest yaratish, umrni uzaytiruvchi eliksir yaratish va uni amalda sinash. 3. kimyoning birlashish davri - xvi-xviii asrlar, bu davr to’rtta bosqichdan iborat deb qabul qilingan: yatrokimyo bosqichi, pnevmokimyo bosqichi, flogiston nazariyasi bosqichi, a. lavuazening flogistonga qarshi ishlar bosqichi. 4. xix asrda kimyo - miqdoriy qonunlar davri, atom-molekulyar nazariya, 5. kimyoning zamonaviy davri. ibtidoiy kishilarning kimyoviy bilimlari ibtidoiy jamoa odamlarining deyarli kimyoga eћtiyoji bo’lmagan. dastlabki tuzdan foydalanish tajribasi uzoќ yillar davomida shakllangan. kiyimlarga bo’lgan eћtiyoj ћayvon terilariga ishlov berishning eng sodda variantlarini yaratishga olib keldi. undan so’ng bir necha ming …

4 / 13

dan biri bo’ldi va asta-sekin dastlabki qishloq va shaharlar paydo bo’ldi. endi madaniy stivilizastiya (civitas - lotincha shahar degani) davri boshlandi. eng avval insoniyat duch kelgan metallar oltin va mis edi. avval metallar faqat bezak anjomlari sifatida ishlatilgan bo’lsa, endi ulardan foydalanishning turli yo’llarini bilish zaruriyati tug’ildi. har xil rudalarning tasodifiy gulxanlarda o’zga-rishi oqibatida oltin, mis, qo’rg’oshin, rux kabi metallardan va ularning qotishmalaridan insonlar foydalana boshladi. ko’pgina metallarning nomlanishi samoviy jismlar nomidan kelib chiqqan. misrcha bi-ni-pet samoviy metall degani, yunoncha temir nomi ћam sideros so’zidan kelib chiќќan - lotincha “yulduz” ma’nosiga ega. lotin tilida oltin so’zi aurum-aurora so’zidan olingan, “tonggi shafaќ” yoki “quyosh kizi” ma’nolarini anglatadi. kumush so’zining kelib chikishi grekcha “argiros” va lotincha “argentum” qadimiy argec so’zidan kelib chiќib, “yaltiroќ” ma’nosini anglatadi. mis metallining lotincha “cuprum” nomi kipr oroli nomidan kelib chiqqan, xuddi shuningdek kuporos so’zi ћam shu negizdan olingan. ќadimiy dunyoning rivojlangan yirik davlatlari osiyoda -hindiston, xitoy, o’rta …

5 / 13

dastlab mis metali va buyum-larini yasash eramizdan 4000 yil ilgari sinay yarim oroli va ћozirgi iroќning toѓlik viloyatlarida shakllangan va rivojlangan. xi asr kimyogarlarining mis ishlab chiќarish texnologiyasi ќadimgi tajribalardan juda kam farќ ќilgan. ќadimiy mis rudasi tarkibida as, sn, hb, fe kabi elementlarni tutgani uchun ular yuќori mustaћkamlik va ќattiќlikka ega edilar, bronza davrigacha uzoq mis davri davom etgan. bronza davrining eng yirik voqealaridan dastlabkisi troyan urushi bo’ldi. bu urushda bronzadan ќurol-aslaћa, anjomlari va ћimoya kiyimi bo’lmagan askar o’limga mahkum edi. misr bronzasi tarkibida 2-16 % ќalay bo’lgan, undan tashќari rux va boshќa metallar uchragan. assiriya imperiyasi (eramizdan ilgari birinchi ming yillik boshlanishida) bronzasining tarkibida qalaydan tashќari 3-7 % ќo’rѓoshin, 4 % gacha surma va temir metallari uchragan. hindiston bronzasi 4-13 % ќalaydan tashќari 3-4 % gacha mishyak tutgan. ќadimiy xitoy bronzasining tarkibida ќalayning miќ-dori turlicha: ќo’nѓiroklarda -16 % , ko’zgu va boshќa jilo beruvchi ќotishmalarda - 50 % …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "insoniyat sivilizatsiyasi va amaliy kimyo"

prezentatsiya powerpoint mavzu: insoniyat sivilizatsiyasi va amaliy kimyo. dastlabki kimyoda atom, element tushunchalari. kimyo iborasining kelib chiqish tarixi. fan  insoniyat faoliyatining sferasi, u bilimlarni yig’adi, tizimlashtiradi va umumlashtiradi. u shartli ravishda uchga bo’linadi: - tabiiy, - texnikaviy, - gumanitar fan doimiy rivojlanib turadi. fanda bo’ladigan yutuqlar bilan birga, adashishlar va muvaffaќiyatsizliklar ћam ro’y berib turadi. ammo ular o’qish-o’rganish jarayonida juda qiziqarli, o’rgatuvchi aћamiyatga ega va ularni e’tiborimizdan chetga qoldir-maslik lozim. kimyo tarixi kimyoviy bilimlar yig’indisi, ularning rivojlanishi, ayrim kimyoviy fanlarning shakllanishini o’rganadi. kimyoviy taraqqiyot bosqichlari eksperimental materiallarning yig’ilishi, ularning amaliy...

This file contains 13 pages in PPTX format (4.5 MB). To download "insoniyat sivilizatsiyasi va amaliy kimyo", click the Telegram button on the left.

Tags: insoniyat sivilizatsiyasi va am… PPTX 13 pages Free download Telegram