sezgilarning nerv-fiziologik asoslari

PPTX 29 pages 628.8 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 628.8 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint mavzu: sezgi reja 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 2. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. 3. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 4. sensor deprivatsiya tushinchasi. 5. sezgi buzilishlari 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. ma’lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a’zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tashqi olamdan bizni tanamizga milliard qo‘zg‘ovchilar hujum qiladi. bizning qorong‘i ichki dunyoimizda esa sirli miyamiz ishlaydi. bu fakt esa psixologiyaning yuqori ming yildan ortiq fundamental muammosini ko‘taradi. masalani echishda bundan yuz yil avval psixologiya fan sifatida rivojlandi: atrof muxitimizni o‘rab turgan siymolar miyamizga tushadi? zamonaviy tilda esa uni quyidagicha talqin qilsa bo‘ladi: tashqi olam xaqidagi tasavvurlarimizni qanday tuzishimiz; lagerdagi …

2 / 29

a qismi buzilganda, inson yuzini tanish javobgarligi yo‘qoladi va bu kasallik prosopagnoziya deb nomlanadi. unda sezgilari normal, lekin idroki normal emas. u ma’lumotlarni ko‘rib qabul qila oladi va insonni yuz tuzilishini xarakterlab bera oladi, lekin uni taniy olmaydi. unga notanish chexrani ko‘rsatishganda u bunga e’tibor beraydi. unda sezgilari normal, lekin idroki normal emas. u ma’lumotlarni ko‘rib qabul qila oladi va insonni yuz tuzilishini xarakterlab bera oladi, lekin uni taniy olmaydi. 2. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari sezgilar qaysi a’zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, ya’ni ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish, teri, muskul–harakat, organik sezgilarga ajratiladi. ular sezgi a’zolari qaerda joylashganligiga qarab tavsiflanadi. jahon psixologiyasi fanining so‘nggi yutuqlari hamda atamalariga binoan sezgilar quyidagicha klassifikatsiya qilinadi tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishgamoslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar; ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar, …

3 / 29

ini yo‘qotish, tug‘ilib kelayotgan mayllarni qondirish bilan bog‘liq vazifani bajaradi. natijada ichki tana a’zolarining faoliyatini izdan chiqarish holati yuz berishi mumkin. interoretseptiv sezgilarning fiziologik mexanizmlari intero-sepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o‘rganilgan. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa psixofiziologiyada bo‘sag‘alarning ikki turi: absolyut sezuvchanlik bo‘sag‘asi va farqlash bo‘sag‘asini farqlaydilar. seskantiruvchining eng kuchsiz ta’siri ostida dastlab paydo bo‘ladigan sezilarli darajada his etish sezgining quyi absolyut sezuvchanlik bo‘sag‘asi deb ataladi. absolyut sezuvchanlik bilan bir qatorda nisbiy sezuvchanlik – ta’sir jadalligining o‘zgarishiga nisbatan sezuvchanlik ham mavjud. nisbiy sezuvchanlik farqlashning boshlanishi bilan o‘lchanadi. sezgi xusuiyatlari adaptatsiya sensibilizatsiya sinesteziya kompensatsiya adaptatsiya- (lotincha- adapto moslashmoq) sezgi a’zolarining muhit o’zgarishlariga moslashuvidir. adaptatsiya 3 hil; a) qo’zg’atuvchming davomli ta’siri jarayonida sezgilarning to’la yo’qolishi. masalan, teriga biron narsa doimiy tegib tursa, bora-bora u narsa sezilmay qoladi. b) kuchli qo’zg’atuvchining ta’sirida ham sezgilar zaiflashishi mumkin. masalan, qorong’iroq xonadan juda yorug’ joyga kirib qolsak, kuchli yorug’likdan "ko’r" bo’lib, …

4 / 29

lizatorlarning sezuvchanligi ortadi. sensibillashtirishga mashq qilish natijasida erishish mumkin. masalan, musiqa bilan shug’ullanadiga bolalarda past-baland ohanglarni eshitish qobiliyati rivojlanadi. to’qimachilik sanoatining ayrim ishchilari qora rangning 60ga yaqinini ajratadilar. tajribali lotsmanlar olis masofadagi narsalarni ham yaxshi ko’ra oladilar. 4. bir sezgi o’rnini ikkinchi sezgi analizatori egallashi kompensatsiya deyiladi. masalan, ko’zi ojizlarda eshitish, hi bilish va tuyish sezgilari kuchli bo’ladi. xonaga kirgan kishining qadam tovushidan kimligini aytib beradilar, maxsusbo’rtiq yozuvli kitob o’qiydilar. ham kar, ham ko’zi ojiz odamlarda hid bilish va vibratsiya sezgilarining ahamiyati katta. ayrim karlar royalda chalingan musiqani "tinglaydilar".bunda ular royalga orqa o’girib o’tiradilar yoki royal qopqogl ustiga qo’llarini quyib oladilar, bu holat ularga tebranishni yaxshiriq idrok qilishga yordam beradi sinesteziya - bir analizatorning qozg’alishi ta’siri ostida boshqa analizatorlarga hos sezgining paydo bo’lishidir. ayrim kompozitorlar (n.a.rimskiy-korsakov, a.n.skryabin)da "rangli eshitish" qobiliyati . kuchli, quloqni kar qilgudek tovush ko’rish sezgirligini kamaytiradi, ohangdor tovushlar esa oshiradi. badanning birdaniga sovutilishi vaqizdirilishi ko’rishni hiralashtiradi. sensor …

5 / 29

eklash (masalan, qo‘llarni issiq suv yoki maxsus moslamaga solish). 4. umumiy deprivatsiya – suvga to‘ldirilgan maxsus kapsulada (float tank) barcha sezgi organlarini maksimal darajada izolyatsiya qilish. sensor deprivatsiyaning maqsadi va qo‘llanilishi 1. meditatsiya va relaksatsiya sensor deprivatsiya orqali odam stressdan xalos bo‘lishi, o‘z ichki fikrlari va his-tuyg‘ulariga e’tibor qaratishi mumkin. 2. psixologik tadqiqotlar odamning sezgilardan to‘liq cheklangan holatdagi xatti-harakatlarini o‘rganishda qo‘llaniladi. 3. terapiya va davolash: stress va bezovtalikni kamaytirish. depressiya va xavotirni davolash usuli sifatida qo‘llaniladi. 4. ijodiy jarayonni kuchaytirish tashqi ta’sirlarni minimallashtirish orqali ichki tasavvur va ijodkorlikni kuchaytirish mumkin. sensor deprivatsiyaning salbiy ta’siri agar sensor deprivatsiya uzoq vaqt davom etsa yoki noto‘g‘ri qo‘llanilsa, quyidagi nojo‘ya ta’sirlar yuzaga kelishi mumkin: paranoiya yoki gallyutsinatsiyalar. vaqt va makon hissining buzilishi. bezovtalik yoki vahima bu sababli sensor deprivatsiya nazorat ostida, qisqa muddatli va aniq maqsadlar uchun amalga oshirilishi lozim. sensor deprivatsiya fazogirlar hayotida qanday namoyon bo‘ladi? 1. ovozlarning yo‘qligi yoki cheklanganligi fazogirlar kosmik …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: sezgi reja 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 2. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. 3. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. 4. sensor deprivatsiya tushinchasi. 5. sezgi buzilishlari 1. sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. ma’lumki bizni o‘rab turgan tashqi olamdagi narsa va hodisalarning juda ko‘p belgi va xususiyatlari mavjud. masalan, narsalarning rangi, ta’mi, hidi, qattiq yoki yumshoqligi, g‘adir-budur yoki tekisligi, harorat va boshqalar. ana shu narsa va hodisalarning turli xil belgi, xususiyatlarini biz ham turlicha sezgi a’zolarimiz orqali ongimizda aks ettiramiz. tashqi olamdan bizni tanamizga milliard qo‘zg‘ov...

This file contains 29 pages in PPTX format (628.8 KB). To download "sezgilarning nerv-fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgilarning nerv-fiziologik as… PPTX 29 pages Free download Telegram