iroda naazariyalari

PPT 31 pages 194.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 194.5 KB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

iroda nazariyalari ijtimoiy fanlar fakulteti psixologiya kafedrasi 60310903- psixologiya (amaliy psixologiya) 60310904- psixologiya (oila psixologiyasi) 60310905- psixologiya (yoshlar psixologiyasi) umumiy psixologiya (ichki regulyatsiya) fani ma'ruzachi: p.f.d., proessor a.i.rasulov o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti 13.1.-mavzu. iroda naazariyalari reja irodaning motivatsion nazariyasi irodaning regulyativ nazariyasi irodaning erkin tanlash nazariyasi irodaning motivatsion nazariyasi ushbu nazariya: iroda qo'zg'atuvchilik xususiyatiga ega deb hisoblaydi: vakillari aristotel frantsuz olimi rene dekart dekart iroda insonning xatti-harakatlarga undovchilar ruhning xohishi u reflektorga bog'liq bo'lmagan ruhiy hodisa. irodaning asosiy vazifasi deb tushuntiradi dekart- ehtiroslarni (his-hayojonlarni) jilovlab, tanlangan (belgilangan) xatti-harakatlarni bajarishdan iboratdir. ehtiroslar tashqi narsalar ta'sirida tug'iladi, hohish esa bevosita ruh asosida r. dekart aqlni irodaning quroli deb tushuntiradi va yaxshilik hamda yomonlik to'g'risida qat'iy hukmga ega ega bo'lgan ruhni kuchli ruh deb hisoblaydi. yaxshilikka undovchi, shu yo'lda faol bo'lgan irodaviy harakatlarni kuchli ruhning namoyon bo'lishi deb qaraydi. shuningdek, ruh tomonidan yomonlik, …

2 / 31

da ehtiros va qiziqish yotadi. irodaning rivojlanishi deb ko'rsatadi ribo, bu reflektor reaktsiyalardan mavhum (abstrakt)g'oyalarga undovchi, xatti-haratlarga o'tishdan iboratdir. iroda xatti-harakatlarga undash va ruhiy jarayonlarning (diqqat) yo'nalganligidagina namoyon bo'lib qolmasdan, shuningdek, ularni tormozlashda ham ko'rinadi, deydi u. irodaviy zo'r berish vosita (mexanizmi) sifatida ongli tanlov bilan u yoki bu harakatlarga tabiiy moyillik o'rtasidagi qarama-qarshilikni (konfliktni) engish paytida namoyon bo'ladi.aql bilan hissiyot o'rtasidagi konflikt vujudga kelishi va uni echish paytidir. nemis psixologi k.levin irodaning harakatlarga undovchi funktsiyasi bilan kvaziehtiyojning shakllanishini aynan ixtiyoriy xatti- harakatlarga undovchilar asosiy kuch deb qabul qilishi, oxir oqibat g'arb psixologiyasini iroda va motivatsiyani aynan bir narsa deb qabul qilinishiga olib keldi. sobiq ittifoq psixologiyasi sobiq ittifoq psixologiyasida irodani motivatsiya nazariyasi atributlar yaratish nazariyasi bilan tushuntirish (s.l. rubenshteyn, g.i. chelpanov, l.s. vigostkiy, l.i.bojovich) tadqiqotlarida uchraydi. d.i. selevanov (irodani mustaqil ruhiy sifatida (kognitiv) bilish va emotsional jarayonlar qatori psixikaning bir ko'rinishi deb qaraydi. mana shu uchlik ya'ni(iroda, bilish, emotsiya) …

3 / 31

nlashligi masalasini o'rtaga qo'ydi. keyinchalik bu yondashuvni iroda erkinligi ( valyuntaristik qarash) degan falsafiy yo'nalish ajralib chiqadi. spinoza epikurga qarama-qarshi ravishda xulq-atvor xatti-harakatlar sababsiz namoyon bo'lishligini inkor etib, barcha narsalar shu jumladan iroda ham sababli bog'lanishga ega deyildi. “odamlar o'zlari erkin deb adashishadi deb yozadi spinoza, bu fikr shunga asoslanadiki, o'lar o'z xulq-atvorlarini anglaydilar. lekin uni tug'dirayotgan sabablari bo'lmaydilar”. b.spinoza irodani ruh qobiliyati yoki mustaqil kuch sifatida emas, balki aqlning mayl va harakatlar to'g'risida qaror qabul qilish qobiliyati deb qaraydi. ruhning qudrati bilish qobiliyati bilan belgilanganligi sababli, bu bilish orqaligina hissiyotga (affekt)ga qarshi chiqa olamiz. amerikalik psixolog u.jeyms ikki va undan ortiq xati-harkatlar g'oyasi bo'lganda ulardan birini tanlab olish irodaning asosiy vazifalaridlan (funktsiyalaridan) hisoblanadi. tanlab olish zaruriyati esa irodaviy xatti-harakatlarga undovchi mexanizmlar xususiyati bilan belgilanadi. raqobatli g'oyalarni mavjudligi inson tasavvuridagi g'oyani harakatga kelishiga to'sqinlik qiladi. demak, hatti -harakatga o'tish uchun g'oyalardan biri tanlab olinishi va uni amalga oshirishga qaror qabul …

4 / 31

alishlar, hamda aql yordamida belgilanadi hissiy qo'zg'alishlardan holi aql yondashuvidagi motivlar bilan belgilanuvchi iroda “ erkin iroda “ deyiladi. axloqiy qoidalar irodani bevosita belgilaganda, iroda axloqiy qoidalarga bo'y sunganda u erkin hisoblanadi. buning natijasida inson faqat hissiy ta'surotlar, istaklar bilan emas zarar va foyda haqidagi tasavvurlari, tushunchalari, asosida harakatlanadi. v.i.selivanov a) iroda — bu shaxsning o'z faoliyatini va tashqi olamdagi o'zini o'zi boshqarilish shakllarining anglanish tavsifidir; b) iroda — inson ongining bir tomoni bo'lib, u ongning barcha shakl va bosqichlariga taalluqlidir; s) iroda — bu amaliy ong, shaxsning o'zini ongli iroda qilishlikdir; (d) iroda — bu shaxsning hissiyoti va aql —zakovati bilan bog'liq bo'lgan xususiyatdir. odam u yoki bu darajada avval ham bajarilgan harakatlarni, o'z oldiga qo'ygan maqsadlarni so'zlarda ifodalaydi. bu bog'lanishlarning maqsadlar qo'yilishida jonlantirilishi shumaqsadlarni so'zlardai fodalanishi muayyan harakatlarni qilmaslikka olib kelishi mumkin. odam tomonidan qandaydir ishni qilmaslik maqsadi qo'yilgan bo'lsa, uni so'zlarda ifodalaydi. masalan, tamaki chekuvchi odam tamaki …

5 / 31

u harakatlar irodani aks ettiradi. v . a .ivannikov irodaviy harakatlarning tarkibi doim murakkabligi bilan ajralib turadi. irodaviy harakatlarning boshlang'ich bosqichi bu harakat maqsadini, ya'ni nimaga erishishni anglashdir. odam qo'yadigan ongli maqsad uning harakat xarakteriga bog'liqdir. agar maqsad ideal bo'lsa, ya'ni odam ongida tasavvur qilinmagan bo'lsa, o'zining maqsadga yo'nalganlik printsipini yo'qotadi, bu esa irodaviy harakatning asosiy belgisi hisoblanadi. irodaviy harakatlar — bu anglangan harakatlar hisoblanadi. odam u yoki bu darajada avval ham bajarilgan harakatlarni, o'z oldiga qo'ygan maqsadlarni so'zlarda ifodalaydi. bu bog'lanishlarning maqsadlar qo'yilishida jonlantirilishi shumaqsadlarni so'zlardai fodalanishi muayyan harakatlarni qilmaslikka olib kelishi mumkin. odam tomonidan qandaydir ishni qilmaslik maqsadi qo'yilgan bo'lsa, uni so'zlarda ifodalaydi. masalan, tamaki chekuvchi odam tamaki chekishni tashlashni maqsad qilib qo'ygan bo'lsa, o'zicha, hech bo'lmaganda qisqagina qilib "men tamakini tashlayman", "men chekmayman", "men tashlay olaman" deydi va bu ishni qilmaslikka, hech bo'lmaganda kamaytirishga o'ziga o'zi buyruq beradi. bunday hollarda so'zlar ishga tushiruvchi vosita sifatida keladi ayniqsa, …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iroda naazariyalari"

iroda nazariyalari ijtimoiy fanlar fakulteti psixologiya kafedrasi 60310903- psixologiya (amaliy psixologiya) 60310904- psixologiya (oila psixologiyasi) 60310905- psixologiya (yoshlar psixologiyasi) umumiy psixologiya (ichki regulyatsiya) fani ma'ruzachi: p.f.d., proessor a.i.rasulov o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti 13.1.-mavzu. iroda naazariyalari reja irodaning motivatsion nazariyasi irodaning regulyativ nazariyasi irodaning erkin tanlash nazariyasi irodaning motivatsion nazariyasi ushbu nazariya: iroda qo'zg'atuvchilik xususiyatiga ega deb hisoblaydi: vakillari aristotel frantsuz olimi rene dekart dekart iroda insonning xatti-harakatlarga undovchilar ruhning xohishi u reflektorga bog'liq bo'lmagan ruhi...

This file contains 31 pages in PPT format (194.5 KB). To download "iroda naazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: iroda naazariyalari PPT 31 pages Free download Telegram