sezgi

PPTX 30 pages 260.8 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 260.8 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

slayd 1 mavzu: sezgi reja: sezgi haqida tushuncha sezgilarning nerv – fiziologik asoslari sezgilar tasnifi va turlari sezgilarning umumiy qonuniyatlari sezgi borasidagi nazariyalar sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg'alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: analizatorning periferik bo'limining markaziy analizator bilan bog'laydigan yo'llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; periferik (retseptor) – tashqi quvvatni nerv jarayoniga o'tkazadigan maxsus transformator qismi; analizatorning periferik bo'limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo'ladigan qobiq osti va …

2 / 30

t ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma'nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o'rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo'ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to'la o'rganilmaganligi sababli uni “noma'lum hislar” deb atalgan. interoretseptiv sezgilarning fiziologik mexanizmlari intero-tseptsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o'rganilgan. ularning fikriga ko'ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mexanizmlaridan kelib chiqadi propriotseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to'g'risida signallar bilan ta'minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. proprioretseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan, hayvonlarda p.k.anoxin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o'rganilgan. psixologik ma'lumotlarga ko'ra, gavdaning fazodagi holati, sezgirligi statik sezgilarda o'z ifodasini topadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo'lib, ular o'zaro bir-biriga perpendikulyar bo'shliqda tutash holatda yotadi. sezgining quyidagi turlari mavjud: ko'rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; ta'm bilish sezgilari; teri sezgilari; muskul –harakat (kinestetik); statistik sezgilari; organik sezgilari; ma'lumotni olish yo'llari 83% ko'rish orqali …

3 / 30

sezuvchan bo'lib, xira va qorong'u paytlarda o'z funktsiyasini bajaradi, axromatik ranglarni aks ettiradi. uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756 yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo'lsa, 1856 yildan keyin nemis fizigi g.gelmgolts tomonidan uni to'la isbotlab berilgan ushbu nazariyaga binoan to'r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element mavjuddir, ulardan birining qo'zg'alishi qizil rang sezgisini, ikkinchi qo'zg'alishi yashil rang sezgisi va uchinchi qo'zg'alishi binafsha rang sezgisini hosil qiladi. nazariyaga ko'ra yorug'lik to'lqinlari birdaniga uchta elementni bir xilda qo'zg'atsa, oq rang sezgisi vujudga keladi. lekin yorug'lik to'lqinlari ikki yoki uch elementga ta'sir qilsa-yu, ammo bu bir tekis kechmasa, u holda sezuvchi elementlardan har birining qanchalik qo'zg'aluvchanligiga qarab, har xil rang sezgilari namoyon bo'ladi. eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo'lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun …

4 / 30

orat turlaridan iborat bo'lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili bu retseptorlarning tarkibi va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidadir. tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega: birinchisi tegish va tarqalishini tuyish sezgilari; ikkinchisi esa silliq yoki g'adir – budurni tuyish bilan tavsiflanadi.. psixologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi ekstiziometr asbobi yordami bilan o'lchanadi. asbob keriladigan ikki oyoqli tsirkuldan tashkil topgan, bo'lib, uning o'zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o'rtasidagi masofani o'lchaydi. tuyish sezgilarining markazi bosh miya po'stining orqadagi markaziy nuqtasida joylashgan deb taxmin qilinadi. tuyish sezgilarining tashqi, ya'ni fizik sababi bu biron- bir narsalarning teriga bevosita tegishidir. muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og'irlikni, qarshilikni, organlar harakatini bilish sezgilari kiradi. ularning organlari–gavda muskullari, paylar, bo'g'imlardan iboratdir. organlarning tarkibida sezuvchi nervlarning chekka tarmoqlari mavjud bo'lib, ularning ta'sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. muskul – harakat sezgilarining fizik sababi muskullarga ta'sir etuvchi narsalarning mexanik tazyiqi va gavda harakatlaridir. …

5 / 30

hi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. sezgi chegarasining me'yori qanchalik kichik bo'lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo'ladi. formulasi e=— 1 p1 e – sezgirlik r-qo'zg'atuvchining ta'sir me'yori. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo'zg'atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. sezgilar o'rtasidagi bilanar–bilinmas farqni hosil qiluvchi ikkita qo'zg'atuvchi o'rtasida mavjud bo'lgan minimal farq ajratish chegarasi yoki ayirma chegarasi deb ataladi. farqlanishning aksariyat analizatorlari uchun doimiy bo'lgan nisbiy o'lchash bilan belgilanadi. ko'rish analizatori uchun bu nisbat taxminan eshitish analizatori uchun bu nisbat taxminan taktil analizatori uchun bu nisbat taxminan nemis fizigi g.fexner (1801-1887) veber o'tkazgan tajribalarda olingan ma'lumotlarga asoslanib, sezgilarning jadalligi qo'zg'atuvchining kuchiga bog'liqligini quyidagicha shaklida ifodalangan edi. s = klg j +c bunda s – sezgining jadalligini, j – qo'zg'atuvchining kuchini, k va c konstantlar o'zgarmas, doimiyligi va miqdorlarni bildiradi. psixofizik qonun nomi bilan yuritiladigan qonun quyidagicha izohlanadi. sezgining jadalligi qo'zg'atuvchi kuchining logarifmiga proportsionaldir. yoki qo'zg'atuvchining kuchi geometrik progressiya yo'li bilan osha …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi"

slayd 1 mavzu: sezgi reja: sezgi haqida tushuncha sezgilarning nerv – fiziologik asoslari sezgilar tasnifi va turlari sezgilarning umumiy qonuniyatlari sezgi borasidagi nazariyalar sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg'alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiru...

This file contains 30 pages in PPTX format (260.8 KB). To download "sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi PPTX 30 pages Free download Telegram