idrok

PPTX 23 pages 3.1 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

idrok idrok reja: idrok haqida tushuncha. nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlar idrokning asosiy xossalari va turlari. idrokda predmet va fon, yaxlit va xususiy o‘zaro munosabatlar idrok - sezgi a’zolariga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni bevosita yaxlitligicha aks ettirish jarayoni. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo’lib, barcha ruhiy holatlar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni egallangan bilimlar, tajribalar, ko’nikmalar bir davrning o’zida namoyon bo’ladi, aks ettirishda ishtirok etadi idrok sezgiga nisbatan bir muncha murakkabroq. to’laroq aks ettirish jarayoni bo’lib, sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni butun belgi hamda xususiyatlari bilan butunligicha, ya’ni yaxlit aks ettirishdan iboratdir. masalan,olmani ko’rgan paytimizda uning shakli, rangi, ta’mi, hidi va navi bilan birgalikda birbutun narsa tarzida idrok etamiz. psixologik adbiyotiarda idrok tushunchasiga turlicha ta’riflar uchraydi. jumladan m.vohidovning "psixologiya" darsligida idrok deb sezgi a'zolarimizga ta'sir etayotgan narsa va hodisalarni yaxlit holicha aks ettirishga aytiladi, debkeltiriladi. v.karimovaning "psixologiya" o’quv qo’llanmasida idrok …

2 / 23

tgan narsa yoki hodisa biz uchun yangi notanish bo'lsa, darrov fikr yuritish faoliyati boshlanadi va "bu nima", idrok jarayoniga his-tuyg'ular ta'sir qiladi. bu his-tuyg'ular idrok qilinayotgan narsa hodisalar tug'risida o'tmishda tug'ilgan taassurotlar va fikrlardan hamda ayni paytdagi idrok jarayonidan vujudga kelishi mumkin. his-tuyg'ular idrokning aktivlik darajasini kuchaytiradi, uning mazmunini jonli, erkin qiladi. idrok jarayonida diqqat g'oyat katta ahamiyatga ega. diqqat idrokning aktivligini oshiradi va uning mukammal bo'lishiga xizmat qiladi. diqqatsiz hech narsani idrok qilish mumkin emas. idrokning nerv fiziologik asosi idrok ham sezgi kabi reflektor jarayon hisoblanadi. i.p.pavlov bo’yicha idrokning negizini tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalar reseptorlarga ta'sir etishi natijasida bosh miyaning katta yarim shariari qobiqida hosil bo’ladigan shartli reflekslaming muvaqqat nerv bog’lanishlari tashkil etadi. tashqi olamdagi narsalar va hodisalar kompleks qo’zg’atuvchi sifatida xizmat qiladi. analizatoriaming qobiq bo’iinmalar o’zagida ana shu kompleks qo’zg’atuvchilaming murakkab tahlili va sintezi amalga oshiriladi. idrok sezgilarga qaraganda miyaning ancha yuksak darajadagi tahlil qilish, umumlashtirish faoliyati hisoblanadi. …

3 / 23

narsaning hajmi, solishtirma og’irligi) ham aks ettiramiz. idrokning asosiy xossalari va turlari idrokning asosiy xossalariga predmetlilik, yaxlitlik, strukturaviylik, konstantlik, anglanganlik, appersepsiya, faollik kiradi. idrokning predmetliligi-bu real olam jism va hodisalarini bir-biri bilan bog‘lanmagan sezgilar to‘plami ko‘rinishida emas, alohida jismlar shaklida aks ettirish qobiliyati. predmetlilik idrokning tug‘ma xossasi emas. bu xossaning paydo bo‘lishi va takomillashtirilishi bola hayotining birinchi yilidan boshlab, ontogenez jarayonida sodir bo‘ladi. i.m.sechenov fikriga ko‘ra, predmetlilik bolaning jism bilan aloqasini ta’minlaydigan harakatlar asosida shakllanadi. idrokning boshqa xossasi uning yaxlitligidir. jismning alohida xossalarini aks ettiruvchi sezgilardan farqli ravishda, idrok jismning yaxlit obrazini yaratadi. sezgining tarkibiy qismlari o‘zaro shu darajada mahkam bog‘langanki, jismning yagona murakkab obrazi odamga ob’ektning alohida xossalari yoki alohida qismlari bevosita ta’sir ko‘rsatganida ham hosil bo‘ladi. idrokning yaxlitligi, hatto, idrok etilayotgan ob’ektning alohida xossalari chala aks ettirilganida ham qabul qilingan axborot xayolan aniq jismning yaxlit obrazi holatiga etkazilishi bilan ifodalanadi. idrokning navbatdagi xossasi uning konstantligidir konstantlik jismlar rangi, …

4 / 23

aoliyati davomida uzluksiz davom etib, ayrim paytiarda ixtiyoriy idrok bilanalmashinib turadi. lekin shunday bo’lsa ham inson hayotida ixtiyoriy idrokning rolibenihoya kattadir. ixtiyoriy idrok oldindan belgilangan muayyan bir maqsad asosida amalga oshiriladi. idrokning ishtiroki asosan ixtiyoriy idrokda namoyon bo’ladi. chunki ixtiyoriy idrok ko’pincha odamda irodaviy zo’r berishni talab qiladi. masalan, darsni ixtiyoriy idrok bilan eshitib o’tirish odamdan anchagina iroda kuchini talab qiladi. umuman olganda, har qanday ixtiyoriy idrokda albatta diqqat qatnashadi. idrokni tasnif qilishda materiyaning yashash shakllari - fazo, vaqt, harakat asos qilib olinadi, unga ko’ra idrok quyidagi turlarga ajratiladi: fazoni idrok qilish vaqini idrok qilish 3. harakatiti idrok qilish kuzatish va kuzatuvchanlik kuzatish va kuzatuvchanlik idrokning o’ziga xos juda muhim xususiy atiaridan yana biri kuzatuvchanlikdir. umuman olganda idrok jarayonining hammasi kuzatish bilan har doim uzviy bog’liq. chunki odam idrok qilayctganida nimanidir kuzatadi. lekin ixtiyorsiz idrok jarayonidagi kuzatiladigan narsa va hodisalar odamning esida saqlanib qola bermaydi. kuzatishning muvaffaqiyati oldindan qo’yiladigan tayyorgarlikka, …

5 / 23

ara olmaydi. odam ko’p sonli qo’zg’ovchilardan faqat ayrimlarini aniq holda ajratib oladi. shu ajratib olingan narsa hodisalar esa fon sanaladi. idrok qilinadigan narsani o’rab turgan boshqa narsa, jism yoki hodisalarga nisbatan ob’ekt hisoblanib, ob’ektning atrofdagilari esa fou deyiladi. masalan, o’qituvchi bir darsda bir necha o ’quvchilardan so’raydi. har safar so’rayotganlami ko’radi. chaqirilgan o’quvchi uning javobi xatti-harakati idrok ob’ekti hisoblanadi. muayyan sharoitda shaxs tomonidan idrok qilinadigan narsa yoki jism idrokning ob'ekti deb ataladi. boshqa o’quvchilar faoliyati idrok foni bo’lib qoladi. idrok foniga kirgan o’quvchi javob berish uchun chaqirilib qolsa, idrok ob’ektiga aylanadi va aksincha. appersepsiya appersepsiya - idrok jarayonini shaxsning oldingi bilimlari, shaxsiy va ijtimoiy tajribalari, qiziqishlari, motivasiyasi, ehtiyojlari va odatlari, umuman ruhiy hayotining barcha mazmuni bilan belgilanishidir. appersepsiya hodisasi tufayli odamlar o’zaro idrokining mazmuni bilan bir-birlaridan muayyan darajada tafovutlanadilar, ya'ni ular aynan bir xil narsani uzining bilimi, saviyasi, nuqtai nazari, dunyoqarashi va ijtimoiy kelib chiqishiga asoslangan holda turlicha idrok qiladilar …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrok"

idrok idrok reja: idrok haqida tushuncha. nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlar idrokning asosiy xossalari va turlari. idrokda predmet va fon, yaxlit va xususiy o‘zaro munosabatlar idrok - sezgi a’zolariga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni bevosita yaxlitligicha aks ettirish jarayoni. idrok sezgilarga nisbatan murakkab va mazmundor psixik jarayon bo’lib, barcha ruhiy holatlar, xususiyatlar, xossalar va inson ongining yaxlit mazmuni egallangan bilimlar, tajribalar, ko’nikmalar bir davrning o’zida namoyon bo’ladi, aks ettirishda ishtirok etadi idrok sezgiga nisbatan bir muncha murakkabroq. to’laroq aks ettirish jarayoni bo’lib, sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turgan narsa va hodisalarni butun belgi hamda xususiyatlari bilan butunligicha, ya’ni yaxlit aks ettirishdan i...

This file contains 23 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "idrok", click the Telegram button on the left.

Tags: idrok PPTX 23 pages Free download Telegram