evolutsion psixologiyaga kirish

PPTX 23 pages 132.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 132.0 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: evolutsion psixologiyaga kirish mavzu: evolutsion psixologiyaga kirish reja: 1 evolutsion psixologiyaga kirish 2 psixologiya atamasining turli nomlari, ilmiy va ilmiygacha bo‘lgan psixologiya 3 psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishi 4 ilmiy va hayotiy psixologiya va ularning o‘zaro aloqasi 5 fanlar tizimida psixologiyaning tutgan o‘rni 1 evolutsion psixologiyaga kirish evolutsion psixologiya inson psixikasining taraqqiyotini va u bilan bog‘liq bo‘lgan psixologik jarayonlarning rivojlanishini, hayotiy muhitdagi selektiv bosim va ijtimoiy omillarga qanday moslashishini o‘rganadigan psixologiyaning muhim tarmog‘idir. evolutsion psixologiya asosan psixikaning qanday shakllanganligini, uning insoniyat tarixida qanday rivojlanganini va qanday evolyutsion jarayonlar orqali hozirgi kunda mavjud bo‘lishini tahlil qiladi. bu tarmoq inson psixologiyasining biologik va psixologik taraqqiyotini o‘rganishda alohida ahamiyatga ega. evolutsion psixologiyaning shakllanishi va tarixiy ildizlari evolutsion psixologiya — bu inson psixikasi va xulqini evolutsiya jarayonida shakllangan biologik moslashuv mexanizmlari orqali tushuntiruvchi ilmiy yo‘nalishdir. uning asoslari charlz darvinning (1809–1882) “turlarning kelib chiqishi” (1859) asarida yotadi. darvin tabiiy tanlanish tamoyilini ilgari surib, xulq …

2 / 23

by, l. cosmides, d. buss, s. pinker). evolutsion psixologiyaning asosiy g‘oyalari inson miyasi — evolutsion moslashuv mahsuli. har bir kognitiv tizim (masalan, e’tibor, xotira, emotsiyalar) tarixan yashab qolish uchun moslashgan. psixologik mexanizmlar aniq muammolarni hal qilish uchun yaratilgan. masalan, ota-onalik instinkti, juft tanlash strategiyalari, ijtimoiy hamkorlik mexanizmlari. genetik meros va ijtimoiy muhit o‘zaro ta’sirda. evolutsion psixologiya biologiyani sotsiopsixologik muhit bilan integratsiyalaydi. 1. inson miyasi — evolutsion moslashuv mahsuli inson miyasi millionlab yillar davomida tabiiy tanlanish natijasida shakllangan murakkab tizimdir. evolutsion psixologiya nazarida miyaning tuzilishi va funksiyalari moslashuvga xizmat qiluvchi biologik dastur sifatida qaraladi. masalan: e’tibor tizimi – xavf manbalarini tez aniqlash orqali yashab qolishni ta’minlagan. xotira tizimi – muhim voqealarni saqlash va kelajakda ulardan foydalanish imkonini bergan. emotsiyalar – hayotiy muhim qarorlar (qochish, himoyalanish, sevgi, rashk)ni tez va samarali qabul qilishni osonlashtirgan. shunday qilib, inson miyasi — faqat zamonaviy tafakkurning natijasi emas, balki o‘tmishdagi moslashuv ehtiyojlariga javob beruvchi mexanizmdir. 2. …

3 / 23

tsion psixologiya “tabiat va tarbiya” (nature vs nurture) qarama-qarshiligini birlashtiruvchi yondashuvni taklif etadi. inson xulqi genetik omillar (biologik dastur) va ijtimoiy muhit (madaniyat, tarbiya, qadriyatlar)ning murakkab o‘zaro ta’siri mahsulidir. masalan, ota-onalik instinkti genetik asosga ega bo‘lsa-da, uning ifodalanishi madaniyat va ijtimoiy qadriyatlarga bog‘liq. shuningdek, hamkorlik, raqobat, rashk yoki muhabbat kabi emotsiyalar ham genetik moslashuv bilan birga ijtimoiy o‘zgarishlarga moslashadi. demak, evolutsion psixologiya insonni biologik va sotsiopsixologik mavjudot sifatida bir butun holda o‘rganadi. ilmiy va ilmiygacha bo‘lgan psixologiya psixologiyaning tarixiy rivojlanishida ilmiy va ilmiygacha bosqichlar mavjud. ilmiygacha psixologiya asosan falsafiy va diniy qarashlarga asoslangan, unda inson ruhining tabiati, ongning mohiyati va xulq-atvor sabablarini tushunishga qaratilgan g‘oyalar va nazariyalar mavjud edi. shu davrda psixologiya ko‘proq falsafaning bir qismi sifatida qaralgan va "ruh" yoki "ong" tushunchalari markazida edi. ilmiy va hayotiy psixologiya va ularning o‘zaro aloqasi ilmiy psixologiya — bu psixologik hodisalarni empirik metodlar orqali o‘rganishga asoslangan, ya'ni ilmiy tadqiqotlar, eksperimentlar, statistik tahlil …

4 / 23

ida yaqin aloqalar mavjud. ilmiy tadqiqotlar hayotiy psixologiyani qo‘llab-quvvatlaydi va unga ilmiy asos beradi, shu bilan birga, hayotiy amaliyot ilmiy psixologiyaning yangi yo‘nalishlarini shakllantirishga yordam beradi. masalan, klinik psixologiya o‘zining ilmiy asosini psixoanaliz, kognitiv terapiya yoki ijtimoiy psixologiya ilmiy tadqiqotlaridan oladi, bu esa uning amaliyotini yanada samarali qiladi. fanlar tizimida psixologiyaning tutgan o‘rni psixologiya fanlar tizimida alohida o‘rin egallaydi, chunki u inson ruhini, xulq-atvorini va psixik jarayonlarini o‘rganadi. psixologiya biologiya, ijtimoiy fanlar, pedagogika, tibbiyot, falsafa va boshqa ko‘plab sohalar bilan kesishadi. psixologiyaning biologiya bilan aloqasi, masalan, nevrologiya va genetikaga ta'sir etuvchi psixologik jihatlar, kognitiv psixologiya va neyropsixologiya orqali rivojlanadi. ilmiy psixologiya bilimlarining o‘ziga xosligi ilmiy psixologiya o‘zining ilmiy metodlari va qoidalari bilan boshqa fanlardan farq qiladi. psixologiya o‘z ob'ektlarini — insonning ongli va ongsiz psixik jarayonlarini o‘rganish orqali inson xulq-atvori va fikrlashini tushunishga harakat qiladi. ilmiy psixologiya o‘zining metodik yondoshuvlarida to‘g‘ri tasvirlash, sinov va kuzatish orqali ma'lumot to‘plash, va ular …

5 / 23

on reproduktiv muvaffaqiyatni oshirishga xizmat qiladi. d. bussning tadqiqotlariga ko‘ra, jinslar o‘rtasidagi rashk, sadoqat, joziba kabi xulqlar evolyutsion strategiyalar mahsulidir. misol: ayollarda “resurs barqarorligi”ga e’tibor kuchli bo‘lsa, erkaklarda “genetik sifat” (sog‘lom va jozibali juft)ni tanlash ustuvor bo‘ladi. 2. agressiya va raqobat mexanizmlari agressiya inson tarixida resurs, maqom va himoya uchun kurashish natijasida shakllangan. erkaklarda biologik raqobat — dominatsiya va status uchun kurash orqali genetik muvaffaqiyatni ta’minlagan. ayollarda esa agressiya ko‘proq ijtimoiy himoya shaklida namoyon bo‘ladi (masalan, farzand xavfsizligi uchun). evolutsion yondashuv agressiyani shunchaki salbiy hodisa emas, balki moslashuv mexanizmi sifatida izohlaydi. 3. emotsiyalar evolutsiyasi emotsiyalar — insonni atrof-muhitdagi xavf yoki imkoniyatlarga tez javob berishga yordam beruvchi evolutsion vositadir. qo‘rquv — hayot uchun xavfli vaziyatlardan qochishga yordam beradi. rashk — juft sadoqatini saqlash mexanizmi sifatida. muhabbat — ijtimoiy aloqalarni mustahkamlovchi hissiy bog‘lanish shakli. demak, emotsiyalar evolyutsion jihatdan moslashuvga yo‘naltirilgan biologik “signal tizimi” dir. 4. ota-onalik va qarindoshlik aloqalari asosiy nazariya: inclusive …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsion psixologiyaga kirish"

mavzu: evolutsion psixologiyaga kirish mavzu: evolutsion psixologiyaga kirish reja: 1 evolutsion psixologiyaga kirish 2 psixologiya atamasining turli nomlari, ilmiy va ilmiygacha bo‘lgan psixologiya 3 psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishi 4 ilmiy va hayotiy psixologiya va ularning o‘zaro aloqasi 5 fanlar tizimida psixologiyaning tutgan o‘rni 1 evolutsion psixologiyaga kirish evolutsion psixologiya inson psixikasining taraqqiyotini va u bilan bog‘liq bo‘lgan psixologik jarayonlarning rivojlanishini, hayotiy muhitdagi selektiv bosim va ijtimoiy omillarga qanday moslashishini o‘rganadigan psixologiyaning muhim tarmog‘idir. evolutsion psixologiya asosan psixikaning qanday shakllanganligini, uning insoniyat tarixida qanday rivojlanganini va qanday evolyutsion jarayonlar orqali hozi...

This file contains 23 pages in PPTX format (132.0 KB). To download "evolutsion psixologiyaga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsion psixologiyaga kirish PPTX 23 pages Free download Telegram