hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari

PPTX 46 стр. 339,0 КБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 339,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

4-mavzu:hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi tadqiqot metodlari 4-mavzu:hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi tadqiqot metodlari reja: psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rni psixologik tadqiqot metodlarining umumiy tasnifi. eksperimental, kuzatuv va test metodlari. zamonaviy psixologik tadqiqotlarda qo‘llanilayotgan innovatsion metodlar. psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rni psixologiya ko‘plab fanlar bilan uzviy bog‘liq holda rivojlanib kelmoqda. fanlar o‘rtasidagi aloqalar psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rnini belgilaydi. mavjud fanlar odatda gumanitar, tabiiy va falsafiy fanlarga bo‘linadi. shu tasnif ichida psixologiya mustaqil fan sifatida shakllangan bo‘lib, inson ruhiy faoliyatining tabiiy, ijtimoiy va tarixiy tomonlarini o‘rganadi. psixologiya barcha turdagi fanlar orasida muhim o‘rinni egallaydi va quyidagi fanlar bilan yaqin bog‘liq: falsafa – inson tafakkuri va borliq haqidagi umumiy qonuniyatlarni beradi. tarix – psixikaning tarixiy rivojlanishini ochib beradi. san’atshunoslik – ijodiy faoliyat va estetik idrokni tushuntiradi. texnika fanlari – muhandislik psixologiyasi orqali inson va texnika o‘zaro aloqasini tahlil qiladi. pedagogika – ta’lim-tarbiya jarayonining psixologik asoslarini ochib beradi. shunday qilib, psixologiya fanlar tizimida ko‘prik vazifasini bajaradi, ya’ni …

2 / 46

zilishi va a’zolaridagi o‘zgarishlar psixikaning rivojlanishiga ham turtki bo‘lgan. shunday qilib, psixika ham biologik evolyusiyaning mahsuli sifatida talqin qilindi. 3. severtsov va vagnerning qo‘shimchalari darvin g‘oyalari keyinchalik rus olimlari tomonidan rivojlantirildi: a.n. severtsov: hayvonlarning muhitga moslashuvi ikki asosiy yo‘ldan rivojlanganini ko‘rsatdi: bo‘g‘imoyoqlilar (hasorotlar) – irsiy instinktlar tez rivojlandi, ammo moslashuv qattiq chegaralangan bo‘ldi. natijada ular murakkab instinktiv faoliyatga ega, lekin muhitning tez o‘zgarishlariga moslasha olmaydi. xordalilar (masalan, sutemizuvchilar va odam) – instinktiv faoliyat cheklangan, ammo xatti-harakatni individual o‘zgartirish orqali moslashuv imkoniyati kuchli bo‘ldi. v.a. vagner: psixik taraqqiyotning turli shakllarini hayvonot dunyosida bosqichma-bosqich tadqiq qildi. 4. asosiy xulosalar psixologiyada darvin evolyusion g‘oyalari quyidagi muhim ilmiy yo‘nalishlarga asos bo‘ldi: hayvon psixologiyasi (komparativ psixologiya). ontogenez va filogenezdagi psixik rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish. inson va hayvon psixikasining qiyosiy tahlili. evolyusiya nazariyasi psixikaning moslashuvchanlik, irsiylik va individuallik tamoyillarini anglashga imkon berdi. 5. zamonaviy psixologiyaga ta’siri bugungi kunda ham darvin g‘oyalari neyropsixologiya, evolyusion psixologiya va kognitiv fanlarda …

3 / 46

tamoyillar rivoji 1923-yilda k.n. kornilov psixologiyani qayta qurish zaruratini ilgari surdi. psixologiya rivojiga katta hissa qo‘shgan olimlar: b.g. ananev, p.p. blonskiy, s.l. rubinshteyn, l.s. vigotskiy, r.s. nemov. o‘zbekistonda: m.g. davletshin, e.g‘. g‘oziev, m. voqidov, v.a. tokareva, r.z. gaynutdinov, v.m. karimova, g‘.b. shoumarov, r.i. sunnatova, z.t. nishonova va boshqalar. 3. mustaqillik davrida psixologiya tamoyillari mustaqillik sharoitida psixologiyaga bo‘lgan talab va ehtiyoj keskin oshdi. ta’lim jarayonida yangi texnologiyalar asosida eksperimental tadqiqotlar kuchaytirildi. respublikamiz universitetlarida psixologiya bo‘limlari va laboratoriyalari ilmiy markazga aylandi. yangi tamoyillar: ilmiy tadqiqotlarning qonuniyatlarga asoslanishi; yoshlarning mustaqil va tanqidiy tafakkurini shakllantirish; shaxs ongini rivojlantirish, ma’naviyatini boyitish; nazariya va amaliyotni integratsiyalash. psixologiyaning asosiy tamoyillari 1. determinizm tamoyili 2. ong va faoliyat birligi tamoyili 3. psixika va ongning faoliyatda rivojlanishi tamoyili 1. determinizm tamoyili har qanday psixik hodisa, xulq va faoliyat muayyan sabab va sharoitlar bilan belgilanadi. inson xulqi tasodifiy emas, balki ichki (biologik, psixologik) va tashqi (ijtimoiy, madaniy) omillar ta’siri natijasidir. …

4 / 46

’indisi, "metod" bu bilish, anglash yo’li bo’lib, bu usul orqali fanning predmeti aniqlanadi. (s.l.rubinshteyn). metodlar tizimi yuqorida takidlanganidek, fanning umumiy metodologiyasi metod va metodikalari orasidagi bog’liqlik sxemasi berilgan. psixologik tadqiqot metodlarining umumiy tasnifi psixologik tadqiqot metodlari quyidagi asosiy guruhlarga bo‘linadi: kuzatuv metodlari eksperimental metodlar suhbat va anketa metodlari test metodlari biografik metod matematik va statistik metodlar 1. kuzatuv metodlari psixologiya tarixida eng qadimiy metodlardan biri. tadqiqotchi inson yoki guruhning xatti-harakatini tabiiy sharoitda o‘rganadi. turlari: tabiiy kuzatuv (kundalik hayotda) laboratoriya kuzatuvi (maxsus sharoitlarda) ochiq va yashirin kuzatuv afzalligi: tabiiylik, real xatti-harakatni ko‘rsatadi. cheklovi: sub’ektivlik yuqori bo‘lishi mumkin. 2. eksperimental metodlar psixologiyada eng samarali va ishonchli metod. maqsad: sharoitlarni maxsus boshqarib, psixik jarayonlarni o‘rganish. turlari: laboratoriya eksperimenti – sharoit to‘liq nazorat qilinadi. tabiiy eksperiment – hayotiy vaziyatlarda tashkil etiladi. afzalligi: sabab–oqibat aloqalarini aniqlash imkonini beradi. cheklovi: ba’zan sun’iylik elementlari mavjud bo‘ladi. 3. suhbat va anketa metodlari inson bilan bevosita muloqot asosida ma’lumot …

5 / 46

mumkin. 5. biografik metod shaxs hayoti, faoliyati, xotiralari, kundaliklari, hujjatlari orqali o‘rganish. afzalligi: insonning butun hayotiy yo‘lini kompleks yoritadi. cheklovi: sub’ektiv ta’sirlar kuchli bo‘lishi mumkin. 6. matematik va statistik metodlar psixologik tadqiqotlarda yig‘ilgan ma’lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va umumlashtirish. asosiy usullar: korrelyatsiya tahlili, dispersiya tahlili, faktor tahlili va regressiya modellaridan foydalanish. afzalligi: obyektivlikni ta’minlaydi. cheklovi: sonli ko‘rsatkichlar har doim ham inson psixikasini to‘liq yoritib bera olmaydi. psixologik tadqiqot metodlari bir-birini to‘ldiradi. amaliyotda ko‘pincha ularni kombinatsiyalash talab etiladi. masalan, kuzatuv + suhbat, test + eksperiment, anketa + statistik tahlil. shu yo‘l bilan tadqiqot natijalari ishonchli va chuqur bo‘ladi. zamonaviy psixologik tadqiqotlarda qo‘llanilayotgan innovatsion metodlar kompyuter texnologiyalari asosida testlash psixofiziologik metodlar big data va sun’iy intellekt cross-cultural tadqiqotlar ekspress-diagnostika 1. kompyuter texnologiyalari asosida testlash (onlayn diagnostika) kompyuter va internet orqali psixologik testlarni tez va qulay o‘tkazish imkonini beradi. afzalligi: qisqa vaqt ichida ko‘plab odamlarni tekshirish mumkin. natijalar avtomatik qayta ishlanadi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari"

4-mavzu:hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi tadqiqot metodlari 4-mavzu:hozirgi zamon psixologiyasining tuzilishi tadqiqot metodlari reja: psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rni psixologik tadqiqot metodlarining umumiy tasnifi. eksperimental, kuzatuv va test metodlari. zamonaviy psixologik tadqiqotlarda qo‘llanilayotgan innovatsion metodlar. psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rni psixologiya ko‘plab fanlar bilan uzviy bog‘liq holda rivojlanib kelmoqda. fanlar o‘rtasidagi aloqalar psixologiyaning fanlar tizimidagi o‘rnini belgilaydi. mavjud fanlar odatda gumanitar, tabiiy va falsafiy fanlarga bo‘linadi. shu tasnif ichida psixologiya mustaqil fan sifatida shakllangan bo‘lib, inson ruhiy faoliyatining tabiiy, ijtimoiy va tarixiy tomonlarini o‘rganadi. psixologiya barcha turdagi fanlar ...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (339,0 КБ). Чтобы скачать "hozirgi zamon psixologiyasi tadqiqot metodlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hozirgi zamon psixologiyasi tad… PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram