atom va atom yadrosi fizikasi

PPTX 54 pages 2.0 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

mm_45 atom va atom yadrosi fizikasi 6 - ma'ruza fizika kafedrasi 2025 1 ma'ruza rejasi atom tuzilishi. atom yadrosining tuzilishi va uning tavsifi. yadroning zaryadi, o'lchami va massasi. nuklonlarning o'zaro ta'siri. defekt massalar, bog'lanish energiyasi. yadroviy kuchlar. yadroning parchalanish reaktsiyasi va sintezi. radioaktivlik. radioaktiv parchalanish qonuni.  va - nurlanishlar, ularni tushuntirish va qonuniyatlari. 2 tomsonning atom modeli «magizli keks» (1903y) atom, radiusi taxminan 10–10 m bo'lgan sharsimon shakldagi elektron neytral tizimni tasavvur etadi. atomning musbat zaryadi shar hajmi bo'yicha bir tekis taqsimlangan, manfiy zaryadlar esa musbat zaryadlar oraligida joylashgan bo'ladi. 3 rezerford tajribasi k qo'rg'oshin konteyneri ichiga o'rnatilgan radiaktiv manbadan α – zarrachalar f yupqa metall qog'oz (folga)ga yo'naltirilgan. sochilgan zarrachalar, katta tezlikdagi zaryadlangan zarrachalar urilishida yoritiladigan, sulfid kadmiy kristall qatlami bilan qoplangan e ekranga kelib tushadi. ekrandagi yorug'lik chaqnashi m mikroskop orqali ko'z bilan kuzatilgan. rezerford tajribasida, α- zarrachalar sochilishini kuzatish, zarrachalar dastasining boshlang'ich yo'nalishiga nisbatan φ har …

2 / 54

lingan vodorod atomi hisoblanadi. belgilanishi zaryadi e = +1,60217733·10–19 kl massasi mp = 1,67262·10–27 kg mp = 1,007276 a. e. m. mp =938,272331 mev spini s=1/2 magnit momenti — yadro magnetoni deb ataladigan magnit momenti birligidir. 9 neytron – bu elektr neytral bo'lgan elementar zarrachadir belgilanishi zaryadi 0 massai mn = 1,67493·10–27 kg mn = 1,008665 a. e. m. mn =939,56563 mev spini s=1/2 magnit momenti 10 ximiyaviy elementlar yadrolari x - ximiyaviy simvol bilan belgilanadi. z – atom yadrosi tarkibiga kiruvchi protonlar soni – zaryad soni yoki atomning tartib raqami deb ataladi (mendeleev davriy jadvalida elementlarning tartib raqami). yadro zaryadi ze ga teg, bu erda e – elementar zaryad. n – neytronlar soni. a – nuklonlarning umumiy soni (ya'ni protonlar va neytronlar) - massa soni deb ataladi a = z + n. 11 izotop deb o'sha yagona ximiyaviy elementning n neytronlar soni bilan farq qiladigan yadrosiga aytiladi. izotoplar –z …

3 / 54

si – bu bitta nuklonga to'g'ri kelgan bog'lanish energiyasidir. modda solishtirma bog'lanish energiyasi deyteriy 1,1 mev/nuklon geliy 7,1 mev/nuklon temir 8,7 mev/nuklon uran 7,6 mev/nuklon. 16 solishtirma bog'lanish energiyasining a massa soniga bog'lanish chizmasi energetik nuqtai nazardan mendeleev jadvalining o'rta qismidagi elementlarning yadrosi eng mustahkam hisoblanadi. og'ir elementlarga o'tishda solishtirma bog'lanish energiyasining kamayishi protonlarning kulon itarish energiyasining oshishi bilan bog'liqdir. og'ir yadrolarda nuklonlar orasidagi bog'lanish susayadi, yadro esa kuchsizroq xarakterga ega bo'ladi. 17 mustahkam yadrolardagi proton va neytronlar soni barqaror engil yadrolar misolida kulon o'zaro ta'siri sezilarli emas, proton va neytronlarning soni va zaryadlari bir xil bo'ladi. og'ir yadrolar ko'p protonlarga ega bo'lgani uchun, protonlarning o'zaro kulon itarish ta'siri ortaboradi va ularning barqarorligi uchun qo'shimcha neytronlar zarur bo'ladi. 18 yadro kuchlari yadroda nuklonlarni ushlab turuvchi kuchlar yadro kuchlari deb ataladi. yadernimi. 19 yadro kuchlarining xususiyatlari 1. yadro kuchlari kichik masofada (taxminan 10-15 m ) ta'sir qiluvchi kuchlardir. 2. yadro kuchlari …

4 / 54

lfa-raspad 23 α – parchalanish natijasida element davriy tizimning boshlanishi tomon ikkita katakchaga siljiydi. alfa-raspad 24 beta - raspad β – parchalanish natijasida element davriy tizimning oxiri tomon bitta katakka siljiydi. 25 neytron parchalanishi protonni neytronga aylanish reaktsiyasi - elektronli neytrino – neytron parchalanishida ajralib chiqadigan zarracha. - elektronli antineytrino - pozitron – elektronning antizarrachasi 26 gamma - parchalanish yadrolarning α- va β – radioaktivlariga nisbatan γ – radioaktivlik yadroning ichki tuzilishi o'zgarishiga bog'liq bo'lmaydi va zaryad yoki massa sonlari o'zgarishi sodir bo'lmaydi. α- va β – parchalanishlarda xosil bo'lgan yangi yadro qandaydir qo'zg'atilgan holatda bo'lib, ortiqcha energiyaga ega bo'ladi. yadroning qo'zg'atilgan holatdan asosiyga o'tishi, energiyalari bir necha mev bo'lgan bitta yoki bir nechta γ-kvantlarni chiqarish bilan sodir bo'ladi. 27 radioaktiv parchalanish qonuni berilgan t vaqt momentigacha parchalanmagan yadrolar miqdorining kamayish qonuni n(t) statistik xarakterga ega.. λ – δt = 1 s vaqt orasida yadrolarning parchalanish ehtimolligini xarakterlovchi radioaktiv parchalanish …

5 / 54

α 10sut radon α 3,8sut yod 8sut strontsiy 28 yil iridiy 75sut toriy 7 * 103 yil magniy 10sut uran 4,5 *109 yil 21988radiy α 10-3s fosfor 14,3 sut 22688radiy 1,62 -103 yil natriy 2,6 yil 32 yadro reaktsiyasi – bu yadro tarkibi va tuzilishining o'zgarishlari va ikkilamchi zarrachalarning (γ-kvantlar) ajralib chiqishi bilan sodir bo'ladigan, atom yadrosini boshqa yadro yoki elementar zarracha bilan o'zaro ta'siridir. x va y- boshlang'ich va oxirgi yadrolar, a va b — yadro reaktsiyasida bombardiovka qiluvchi va nurlanuvchi zarrachalar. yadro reaktsiyalari 33 yadro reaktsiyasining effektiv kesimi zarrachalarning yadro bilan o'zaro ta'sirining har bir turi o'zining effektiv yuza kesimiga ega. effektiv kesim yuza o'lchoviga ega va zarracha moddaga tushganda reaktsiya sodir bo'lish ehtimolligini xarakterlaydi. n — birlik hajmida n yadrosi bo'lgan moddaning birlik ko'ndalang kesim yuzasiga birlik vaqtda tushadigan zarrachalar soni, dn - dx qalinlikdagi qatlamda yadro reaktsiyasida qatnashadigan zarrachalar soni. 34 yadro reaktsiyalari quyidagi belgilari bilan …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom va atom yadrosi fizikasi"

mm_45 atom va atom yadrosi fizikasi 6 - ma'ruza fizika kafedrasi 2025 1 ma'ruza rejasi atom tuzilishi. atom yadrosining tuzilishi va uning tavsifi. yadroning zaryadi, o'lchami va massasi. nuklonlarning o'zaro ta'siri. defekt massalar, bog'lanish energiyasi. yadroviy kuchlar. yadroning parchalanish reaktsiyasi va sintezi. radioaktivlik. radioaktiv parchalanish qonuni.  va - nurlanishlar, ularni tushuntirish va qonuniyatlari. 2 tomsonning atom modeli «magizli keks» (1903y) atom, radiusi taxminan 10–10 m bo'lgan sharsimon shakldagi elektron neytral tizimni tasavvur etadi. atomning musbat zaryadi shar hajmi bo'yicha bir tekis taqsimlangan, manfiy zaryadlar esa musbat zaryadlar oraligida joylashgan bo'ladi. 3 rezerford tajribasi k qo'rg'oshin konteyneri ichiga o'rnatilgan radiaktiv manbad...

This file contains 54 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "atom va atom yadrosi fizikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom va atom yadrosi fizikasi PPTX 54 pages Free download Telegram