termoelektrikhodisalar

PPTX 14 pages 398.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 398.7 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

$introduction to fractions termoelektrik hodisalar tayyorladi:odilova nodiraxonning fizika fanidan tayyorlagan slaydi reja: i.kirish. 1. termoelektrik hodisalar haqida tushunchalar 2.termoelektrik hodisalar turlari ii.asosiy qism. 3. termoelektrik hodisalar qo’llanilishi. 4.asosiy tushunchalar. 5. termoelektrik hodisalardagi formulalar. 6.sebekt va peltier effektlari. iii.xulosa iv.foydalanilgan adabiyotlar termoelektrik hodisalar haqida tushunchalar moddalarning elektr o‘tkazuvchanlik xususiyatlarini tekshirib, ularni uch xilga ajratish mumkin: elektr tokini yaxshi o‘tkazuvchi moddalar – bular o‘tkazgichlar deb ataladi. o‘tkazgichlarga asosan metallar kiradi. elektr tokini o‘tkazmaydigan moddalar - bular dielektriklar deb ataladi. rezina, plastmassa, toza suv kabilar dielektriklardir. o‘tkazuvchanligi o‘tkazgichlar bilan dielektriklar orasida bo‘lgan moddalar ham bor. bu moddalarni o‘tkazgich deb bo‘lmaydi, chunki ular elektr tokini yaxshi o‘tkazmaydi. shuning uchun bunday moddalar yarimo‘tkazgichlar deb ataladi. mendeleyev davriy jadvalining iv gruppasiga kiruvchi germaniy - ge, kremniy si, selen se shuningdek, iii va v gruppasidagi elementlarning kimyoviy birikmasidan hosil bo‘lgan murakkab moddalar: arsenid-galliy - gaas, fosfor-galliy - gapa va shunga o‘xshash moddalar yarimo‘tkazgichlardir. termoelektr hodisalar - ket …$

2 / 14

hib turadi. metal sirtiga yaqin biror elektron shu to‘qnashishlar natijasida metaldan chiqib ketishi ham mumkin. buning uchun uning energiyasi potensial to‘siq deb nomlanuvchi energiyadan yuqori bo‘lishi zarur. metalning potensial to‘siq balandligi (energiya birligida) uning chiqish ishi deb ataladi. xona haroratsida ko‘p erkin elektronlarning issiqlik xarakat energiyasi potensial to‘siqni yengib chiqish uchun yetarli bo‘lmaydi. metal o‘tkazgich chetlariga potensiallar farqini (kuchlanishni) qo‘ysak, erkin elektronlarning betartib issiqlik harakatidan tashqari, tartiblangan (bir tomonga yo‘nalgan) harakati paydo bo‘ladi, ya’ni elektr toki hosil bo‘ladi. aynan erkin elektronlarning metallardagi yuqori zichligi ularing yuqori elektrik o‘tkazuvchanligini belgilaydi. . endi yarimo‘tkazgich kristali panjarasini ko‘rib chiqamiz. yarimo‘tkazgich atomlari kovalent bog‘langan bo‘ladi. misol sifatida to‘rt valent elektronli germaniy (ge) kristalini ko‘rib chiqamiz. kovalent bog‘larning mustahkamligi tufayli germaniy kristalidagi elektronlar metalldagilarga nisbatan ancha mustahkam joylashib olgan. shuning uchun oddiy sharoitlarda erkin ya’ni yaxshi joylasha olmagan bog‘lanmagan, erkin elektronlar kam bo‘lganligi uchun ularning o‘tkazuvchanligi metalarnikidan ko‘p marta kichikdir. elektrik o‘tkazuvchanlik.ma’lumki, barcha moddalar turli …

3 / 14

$chida tartibsiz issiqlik harakatidagi “elektronlar gazi” ni hosil qiladi. kristal panjara tugunlaridagi metal ionlari esa, shu elektron gaz ichiga botirilgandak joylashgan. kovaklar va erkin elektronlar juft juft bo‘lib paydo bo‘ladi, shuning uchun toza yarimo‘tkazgichlarda ularning zichligi teng bo‘ladi: p = n diffuziya natijasida n soxa chegarasida elektronlar kamayib, musbat zaryadli qatlam, p soxa chegarasida kovaklar kamayib manfiy zaryadlangan qatlam hosil bo‘ladi. shunday qilib p – n o‘tish chegarasida ikki xil zaryadlangan qatlam hosil bo‘ladi. bu qatlam berkituvchi qatlam deb nomlanib, unda shakllangan elektrik maydon diffuziyani davom ettirishga yo‘l qo‘ymaydi. bunda berkituvchi qatlam hosil qilgan maydon kuchlanganligi kamayib, kontakt qatlam orqali tok o‘tishi osonlashadi. kuchlanish oshgani sari p – n o‘tishdan o‘tayotgan tok kuchi ham ortadi. bu to‘g‘ri kuchlanish deb ataladi. zebek effekti (seebeck effect): turli metallar yoki yarimo'tkazgichlar o'rtasida elektr toki hosil bo'ladi, agar ularning tutashgan uchlari turli haroratda bo'lsa. bu hodisa termoelektr generatorlarda ishlatiladi. formula: e=s⋅δt\mathcal{e} = s \cdot …$

4 / 14

quyidagi jihatlarni xulosa sifatida ajratib ko‘rsatish mumkin: termoelektrik hodisalar zamonaviy texnologiyalarda keng qo‘llaniladi:termoelektrik generatorlar (teg): issiqlikni elektr energiyasiga aylantirishda ishlatiladi. bu generatorlar atrof-muhitga zarar yetkazmasdan energiya olish imkonini beradi. foydalanilgan adabiyotlar 1.s. zaynobiddinov, teshaboyev a. t. ‘yarimo‘tkazgichlar fizikasi’ t. «o‘qituvchi» 2001 yil. 2.mamatkarimov o.o, vlasov s.i, nazirov d.i. yarim o‘tkazgich materiallar va asboblar fizikasi praktikumi. toshkent. 2006 y. str. 165-173 3.a.azimov “yarimo‘tkazgichlar fizikasi”. toshkent. o‘qituvchi 4.mamatkarimov o.o, vlasov s.i, nazirov d.i. yarimo‘tkazgich materiallar va asboblar fizikasi praktikumi. toshkent. 2006 y. str. 165-173 5.a.azimov “yarimo‘tkazgichlar fizikasi”. toshkent. o‘qituvchi 6.“yarim o‘tkazgichli asboblar fizikasi” o‘quv qo‘llanma o.o.mamatkarimov, b.x.qo‘chqorov namangan 2019y e’tiboringiz uchun rahmat image1.png image2.jpg image3.png image4.png image5.jpeg image6.png image7.jpg

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termoelektrikhodisalar"

introduction to fractions termoelektrik hodisalar tayyorladi:odilova nodiraxonning fizika fanidan tayyorlagan slaydi reja: i.kirish. 1. termoelektrik hodisalar haqida tushunchalar 2.termoelektrik hodisalar turlari ii.asosiy qism. 3. termoelektrik hodisalar qo’llanilishi. 4.asosiy tushunchalar. 5. termoelektrik hodisalardagi formulalar. 6.sebekt va peltier effektlari. iii.xulosa iv.foydalanilgan adabiyotlar termoelektrik hodisalar haqida tushunchalar moddalarning elektr o‘tkazuvchanlik xususiyatlarini tekshirib, ularni uch xilga ajratish mumkin: elektr tokini yaxshi o‘tkazuvchi moddalar – bular o‘tkazgichlar deb ataladi. o‘tkazgichlarga asosan metallar kiradi. elektr tokini o‘tkazmaydigan moddalar - bular dielektriklar deb ataladi. rezina, plastmassa, toza suv kabilar dielektriklardir. o‘tk...

This file contains 14 pages in PPTX format (398.7 KB). To download "termoelektrikhodisalar", click the Telegram button on the left.

Tags: termoelektrikhodisalar PPTX 14 pages Free download Telegram