evklitgeometriyasi

PPTX 18 pages 6.3 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.3 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: kengaytirilgan yevklit geometriyasi. yevklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. fifagor teoremasi mavzu: kengaytirilgan evklit geometriyasi. evklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. fifagor teoremasi reja: kengaytirilgan evklit geometriyasi. evklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. pifagor teoremasi 1. evklit ( taxminan eramizdan avvalgi 365-300 yillar) bu olim hayoti haqida deyarli malumotlar mavjud emas. bizga u haqda uzuq-yuluq afsona tarzidagi xabarlar yetib kelgan xolos.uning eng mashhur asaridan biri “boshlang’ichlar” ga birinchi bo’lib sharx yozgan prokl ( v asr), evklitdning qachon va qayerda tug’ilganligini va vafot etganligini aniq aytib bera olmagan. proklning qayd etishicha “bu arbob alloma” ptolemey i zamonasida yashagan ekan. ba’zi biografik ma’lumotlarga xii-asrga oid arab qo’lyozmasida saqlanib qolgan: “evklid, naukratning o’g’li “geometr” nomi bilan mashhur, qadimgi zamon allomasi, kelib chiqishiga ko’ra yunon, yashagan joyi suriya, tir o’lkasida tavallud topgan”. podshoh ptolomey i, o’zining davlatini shon- shuhratini oshirish niyatida mamlakatga olimlar va shoirlarni jalb etgan …

2 / 18

bilan ma’lum bo’lgan geometriya fanining asosi hisoblanadi. evklid geometriyasi - miloddan avallgi 3- asrda yevklid izchil asoslagan geometriya. paralellik aksiomalasiga hamda mutloq geometriyaga aksiomalari sistemalari deb ataluvchi aksiomalarga asoslangan. evklid geometriyasi aksiomalar sistemalari nuqta, to’g’ri chiziq va tekislik orasidagi munosabatlarga suyanadi. evklid geometriyasi birinchi martta izchil ravishda yevklid “negizlari” da bayon etilgan. evklid geometriyasidan farrqli geometriyani birinchi marta rus geometri n.i. lobachevskiy yaratdi. evklid geometriyasi o’rta maktabda o’qitiladi va “elementar geometriya” deb ataladi. yevklidning soha bo’yicha avvalgi hamkasblari – fales, pifagor, aristotel va boshqalar geometriyaning rivoji uchun katta ko’lamdagi ishlarni amalga oshirishgan edi. lekin, ularning barcha ilmiy ishlari geometriyaning alohida qism va yo’nalishlarga taalluqli bo’lib, yaxlit mantiqiy izchillikka ega bo’lmagan. yevklidning zamondoshlarini ham va undan keyingilarini ham “boshlang’ichlar” dagi keltirilgan ma’lumotlar va ilmiy asoslarni mantiqiy izchilligini va tizimlashganligini lol qoldirib kelgan. “boshlang’ichlar” 13 ta kitobdan iborat yagona ilmiy asarni nomoyon qiladi. 13 ta kitobdan har biri , shu kitobda qo’llaniladigan …

3 / 18

nday fikrlash asoslarini yaratishdan. tahminan shu paytda yunon geometriyasi rivojlanib, evklidning 13 ta kitobi bilan o‘z yuqori cho‘qqisiga yetdi. ushbu paytdan boshlab geometriya (va arifmetika) har qanday ta’limning majburiy qismi bo‘lib, deduksiya paradigmasi sifatida hizmat qildi. ma’lumki, aqsh ning sobiq prezidenti abraham linkoln kongress a’zosi bo‘lgan paytida evklidning birinchi 6 ta kitobini o‘zlashtirganligi haqida anekdot bor edi. uning aytishicha, bu geometriyaga katta muhabbatdan qilingan emas, balki dialektik va mantiqiy nutq qobiliyatlari o‘z hamkasblari ustidan unga ancha afzalliklarni berdi. linkoln evklid geometriyasiga xissasini qo‘shgan aqsh prezidentilardan yagonasi emas. undan tashqari aqsh prezidenti jeyms garfild pifagor teoremasining yangi isbotini 1876-yilda nashr ettirgan. uchburchak geometriyasi. asosiy shartli belgilar. bu yerda biz bir qancha shartli belgilarni keltiramiz va ayrim oddiy natijalar haqida eslatib o‘tamiz.ular quyidagicha: a, b, c nuqta belgilari [ab] a va v nuqtalarni tutashtiruvchi kesma ab [ab] kesmaning uzunligi (ab) a va v nuqtalardan o‘tuvchi to‘g‘ri chiziq a nuqtadagi burchak [ca] va …

4 / 18

tonizmga proklos yuqoridagi muallifiyevkild isbotidir o’zi ekanligini ta’kidladi. nima bo’lishidan qat’iy nazar, u hali ham pifagor emas edi bir teoremasi shakllantirish uchun birinchi edi. pifagor teoremasi – to’g’ri burchakli uchburchak tomonlari haqidagi teorema. unga ko’ra agar to’g’ri burchakli uchburchak tomonlari bir xil masshtabda o’lchangan bo’lsa, katetlar uzunliklari kvadratlari yig’indisi gipotenuza uzunligi kvadratiga teng: . hammaga ma’lum bo‘lgan pifagor teoremasi – eng muhim fundamental teoremalardan biridir. katetlari a va b, gipotenuzasi esa c ga teng bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchakda bo‘ladi. bu teoremaning eng mashhur bo‘lgan natijasini keltiramiz: uchburchakning ichki burchaklar yig‘indisi 180° ga teng. isbotini o‘ng tomonda berilgan rasmdan osonlik bilan chiqarish mumkin. pifagor teoremasiga, asosan, to’g’ri burchakli uchburchak katetlariga yasalgan kvadratlar yuzalarining yig’indisi gipotenuzaga yasalgan kvadrat yuzasiga teng. pifagor teoremasi qadimgi misr va pifagor teoremasiga bobilda ma’lum vd shaklda bo’lgan, lekin birinchi isboti pifagorga tegishli deb hisoblanadi. hozir pifagor teoremasining o’ndan ortiq isboti ma’lum. pifagor teoremasi ta’rifi evklid geometriyasida o’rinli, …

5 / 18

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evklitgeometriyasi"

mavzu: kengaytirilgan yevklit geometriyasi. yevklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. fifagor teoremasi mavzu: kengaytirilgan evklit geometriyasi. evklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. fifagor teoremasi reja: kengaytirilgan evklit geometriyasi. evklit geometriyasining oliy ta’lim matematikasidagi ro’li. uchburchak geometriyasi. pifagor teoremasi 1. evklit ( taxminan eramizdan avvalgi 365-300 yillar) bu olim hayoti haqida deyarli malumotlar mavjud emas. bizga u haqda uzuq-yuluq afsona tarzidagi xabarlar yetib kelgan xolos.uning eng mashhur asaridan biri “boshlang’ichlar” ga birinchi bo’lib sharx yozgan prokl ( v asr), evklitdning qachon va qayerda tug’ilganligini va vafot etganligini aniq aytib bera o...

This file contains 18 pages in PPTX format (6.3 MB). To download "evklitgeometriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: evklitgeometriyasi PPTX 18 pages Free download Telegram