syujetelementlari va syujetdan tashqari elementlar

PPTX 16 pages 340.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 340.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

diapositiva 1 syujet elementlari va syujetdan tashqari elementlar reja: 1. badiiy asarda syujet va motiv. 2. badiiy asarda prolog. 3. konflikt syujetning o'zagi. 4. echim. 5. ijod jarayoni va uning xususiyatlari. badiiy asarda shakl komponentlari. tabiat va jamiyatda hamma narsa ikki tomonga ega: predmetning bir tomoni mazmundan iborat bo'lsa, ikkinchi tomoni shakldir. “daraxt” deganimizda nabotot dunyosining yashnab, o'sib turgan bir “vakili”ning tupi, shox-butoqlari va barglari ko'z oldimizga keladi. “daraxt” degan mazmun faqat mana shu shaklda – tup, shox-butoq va barglarning jami shaklida yashaydi. syujet badiiy shaklning asoslaridan biri. g'oyalar hayotning o'zida voqealar, hodisalar va buyumlar ustidan bevosita mushohada qilish tufayli hosil bo'lganidek, adabiyot asarining g'oyaviy mazmuni ham unda tasvir etilayotgan voqeaning bevosita mushohada etilishi natijasida o'quvchi zehnida tug'iladi. asarda hikoya qilinayotgan voqea “syujet” deb ataladi. (“syujet” frantsuzcha “predmet”, ya'ni tasvirlanayotgan yoki bayon etilayotgan narsa demakdir. ) syujetni tahlil qilish yullari har bir hodisa, qiliq va fikrning sababini ko'rsatish asoslash deb …

2 / 16

y tartibda ro'y berganini aks ettiruvchi “syujet”dan farqli o'laroq shu voqealarning badiiy asardagi tasviri tartibi “fabula” deb ataladi. fabula – lotincha “bayon”, “hikoya” demakdir. “badiiy asar” atamasiga ta'rif badiiy asar haqida gap borganda, avvalo uning badiiy kommunikatsiya (badiiy muloqot) vositasi ekanligiga to'xtalish joiz. ma'lumki, muloqot paytidagina til hodisasi nutq hodisasiga aylanadi. adabiy badiiy asar til vositalaridan tarkib topuvchi matn ekan, demak, u ham mohiyat e'tibori bilan nutq hodisasidir. zero, adabiy badiiy asar muloqot asosida dunyoga keladi, ya'ni ijod jarayoni mohiyatan muloqotdir. badiiy muloqotning birinchi bosqichi esa ijod jarayonidir. chunki badiiy asarda ijod jarayoni muhrlanadi. qolaversa, badiiy asar – adabiyotning “vakili”dir. adabiyot haqidagi tasavvur to'la va chuqur bo'lsin uchun konkret badiiy asar tahliliga ham murojaat etish zarur. syujet nima? syujet (frants. – predmet, “asosga qo'yilgan narsa”) badiiy shaklning eng muhim elementlaridan biri sanalib, badiiy asardagi bir-biriga uzviy bog'liq holda kechadigan, qahramonlarning hatti-harakatlaridan tarkib topuvchi voqealar tizimini anglatadi. umuman, syujetlilik badiiy adabiyotning …

3 / 16

likni yuzaga keltiruvchi asosiy unsur hisoblanadi. demak, har bir badiiy asar qurilma – strukturasini motivlarsiz tasavvur etish mumkin emas. syujetning yuzaga kelishi motiv bilan chambarchas bog'liq ekan, motiv birlamchi ekanligiga shak-shubha yo'q. prolog nima? prolog – asar muqaddimasi, uning kirish qismi hisoblanadi. masalan, a.qodiriyning “o'tgan kunlar” romani quyidagi so'zlar bilan boshlanadi: “1264 hijriya, dalv oyining o'n ettinchisi, qishki kunlarning biri, tevarakdan shom azoni eshitiladir... darvozasi sharqi-janubga qarab qurilgan bu dongdor saroyni toshkent, samarqand va buxoro savdogarlari egallaganlar, saroydagi bir-ikki hujrani istisno qilish bilan boshqalari musofirlar ila to'la. saroy ahli kunduzgi ish kuchlaridan bo'shab, hujralariga qaytganlar, ko'p hujralar kechki osh pishirish bilan mashg'ul, shuning uchun kunduziga qaraganda, saroy jonli: kishilarning shaqillashib so'zlashishlari, xoxolab kulishlari saroyni ko'kka ko'targudek. saroyning to'rida boshqalarga qaraganda ko'rkamroq bir hujra, ana shu hujralarga kiyiz to'shalgan holda, bu hujrada qip-qizil gilam, ularda bo'z ko'rpachalar ko'rilgan bo'lsa, bunda ipak va adras ko'rpalar, narigilarida qora chiroq sasiganda, bu hujrada sham …

4 / 16

ashidir. (“konflikt” lotincha kurash demakdir). syujetida konflikt bo'lmagan asar ta'sirchan emas, chunki unda hayotiy haqiqat to'la va izchil ifodalanmaydi. faqat xarakterlarning to'qnashuvi natijasidagina ularning ichki dunyosi eng to'la ravishda ochiladi. “o'tgan kunlar”dagi azizbek bilan yusufbek hojining to'qnashuvisiz ularning xarakteridagi xunuklik va go'zallikni tasavvur etish mumkin emas. konflikt nima? (dav.) badiiy asar voqelikni badiiy aks ettirgani va uning markazida inson obrazi turganligi uchun ham insonning real hayotida mavjud konfliktlarning bari unda badiiy aksini topadi. shu nuqtai nazardan badiiy konfliktning uchta turi farqlanadi: 1. xarakterlararo konflikt. 2. qahramon va muhit konflikti. 3. ichki (psixologik) konflikt. echim nima? echim – tugunda maydonga kelib, syujetda o'z rivojini topgan konfliktning hal etilishi, xarakterlar kurashining yakunlanishidir. badiiy asarlar echimi o'quvchi va tomoshabinda qoldiradigan taassuroti jihatidan har xil bo'lishi mumkin. har bir badiiy asarning echimi uning haqqoniy mazmunidan, unda tasvirlangan xarakterlar va voealarning mantiqiy rivojidan kelib chiqadi. bunday echim hatto yozuvchining o'zi uchun ham kutilmagan bir hodisa …

5 / 16

syujetelementlari va syujetdan tashqari elementlar - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "syujetelementlari va syujetdan tashqari elementlar"

diapositiva 1 syujet elementlari va syujetdan tashqari elementlar reja: 1. badiiy asarda syujet va motiv. 2. badiiy asarda prolog. 3. konflikt syujetning o'zagi. 4. echim. 5. ijod jarayoni va uning xususiyatlari. badiiy asarda shakl komponentlari. tabiat va jamiyatda hamma narsa ikki tomonga ega: predmetning bir tomoni mazmundan iborat bo'lsa, ikkinchi tomoni shakldir. “daraxt” deganimizda nabotot dunyosining yashnab, o'sib turgan bir “vakili”ning tupi, shox-butoqlari va barglari ko'z oldimizga keladi. “daraxt” degan mazmun faqat mana shu shaklda – tup, shox-butoq va barglarning jami shaklida yashaydi. syujet badiiy shaklning asoslaridan biri. g'oyalar hayotning o'zida voqealar, hodisalar va buyumlar ustidan bevosita mushohada qilish tufayli hosil bo'lganidek, adabiyot asarining g'oyaviy m...

This file contains 16 pages in PPTX format (340.5 KB). To download "syujetelementlari va syujetdan tashqari elementlar", click the Telegram button on the left.

Tags: syujetelementlari va syujetdan … PPTX 16 pages Free download Telegram