yulduzlarning rangi va temperaturasi

PPT 7 pages 381.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 381.0 KB

File type PPT

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2- §. yulduzlarning rangi va temperaturasi. yulduzlar yorqinligi 2- §. yulduzlarning rangi va temperaturasi. yulduzlar yorqinligi yulduzli osmonga diqqat bilan qaragan kishi yulduzlar bir-birlaridan ranglari bilan farqlanishini oson payqaydi. ma'lumki, temir qizdirilayotganda, u dastlab to'q qizilrangga, keyin temperaturasi orta boshlagach, zarg'aldoq, sariq va oxirida oqrangga kiradi. shunga o'xshab, yulduzlarning rangi ham ularning sirt temperatu-ralari haqida ma'lumot beradi. xususan, quyoshimiz sariqrangdagi yulduz hisoblanadi, sirtida temperaturasi 6000 k atrofida. to'q qizilrangda ko'rinadigan yulduzlarning temperaturasi 2500—3000 k, zarg'aldoq rangdagilariniki 3500-4000 k, oqrangdagi yulduzlarning temperaturasi esa 17000-18000 k atrofida bo'ladi. osmon-da ko'rinadigan yulduzlar ichida eng «qaynog'i» ko'k — havorang tusda bo'lib, ularning temperaturalari 25000-50000 k orasida bo'ladi. yulduzlarning temperaturasini aniqlashning bir necha xil usuli mavjud bo'lib, ulardan biriga ko'ra, u yulduzlarning spektrida energiyaning taqsimlanishidan topiladi. bunda nurlanish energiyasining maksimumi to'g'ri kelgan to'lqin uzunligiga tayangan holda vinning ushbu siljish qonunidan foydalaniladi (109-rasm): 109—rasm. yulduzlar spektorida energiyaning taqsimlanishi (quyuq chiziq—quyosh uchun). λmax . t= 0,29 grad …

2 / 7

ralar bir necha milliondan o'nlab million gradusgacha (markazida) boradi. quyoshning markazida temperatura 16 million gradusni tashkil etadi. qaynoq yulduzlarda esa u 100 million gradusgacha boradi. ko'pchilik yulduzlar ko'rinma ravshanliklari bilan bir-birlariga o'xshasa-da, aslida tabiatlari bilan bir-biridan keskin farq qilishi aniqlangan. buning sabablaridan biri — ularning turli masofalarda yotishi bo'lsa, ikkinchisi — ularning turli quvvat bilan nurlanishlaridandir. yulduzning nurlanish quvvati uning yorqinligi deyilib, u yulduzdan bir sekundda chiqadigan to'la nurlanish energiyasi bilan xarakterlanadi. yulduzlarning yorqinligi, ko'pincha quyosh yorqinligi birligida ifodalanadi. quyoshning undan kelayotgan nurlanish energiyasiga ko'ra topilgan yorqinligi 3,8 • 1026 w ni tashkil etadi. ko'rinma yulduz kattaligi mq bo'lgan quyoshni (1 a.b. maso-fada) ma'lum r a.b. masofaga eltgandan keyingi ko'rinma yulduz kattaligi m' ga ortib, ular orasida quyidagicha munosabat mavjud: m' = mq + 5 ig ra.b.. xuddi shunday masofada (ra.b.) joylashgan yulduzning ko'rinma yulduz kattaligi m* va quyoshning ko'rinma yulduz kattaligi m' orasidagi farq, yulduz quyoshga nisbatan qancha marta …

3 / 7

sirt temperaturasiga (3,4 • 103 k) ega bo'lib, qizilrangda bo'lganidan ularga qizil gigantlar deb nom berilgan. aldebaran (savr yulduz turkumining eng yorug' yulduzi), arktur (ho'kiz-boqar yulduz turkumidagi eng ravshan yulduz) kabi yulduzlar gigantlarning tipik vakillaridan hisoblanadi. o'tagigantlar esa yorqinliklari quyoshnikidan o'n ming marta-lab ortiq bo'lgan yulduzlar bo'lib, ularning rangi turlicha bo'ladi. ko'krangdagi o'tagigantlarga misol qilib rigelni (arabcha «rij-al-javzo» ning buzilgan talaffuzi — «pahlavonning oyog'i» — orion yulduz turkumining betasi); qizil o'tagigantlarga — antaresni (aqrab yulduz turkumidagi eng ravshan yulduz), betelgeyzeni (arabcha «ibt-al-javzo» ning buzilgan talaffuzi — «pahlavonning o'ng yelkasi» — orionning eng ravshan yulduzi) keltirish mumkin. turli yorqinlikdagi yulduzlarning spektrlari ham bir-birlaridan biroz farq qiladi. shu tufayli, ba'zan spektrdagi chiziqlarga ko'ra ham uning yorqinligini baholash mumkin. shu yo'l bilan yorqinliklari aniqlangan yulduzlarning ko'rinma yulduz kattaliklari yordamida ulargacha masofalarni aniqlash mumkin bo'ladi. yulduzlargacha masofalarni aniqlashning bu usuli spektral parallaks usuli deb yuritiladi. q l l * ÷ ÷ ø ö ç …

4 / 7

yulduzlarning rangi va temperaturasi - Page 4

5 / 7

yulduzlarning rangi va temperaturasi - Page 5

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yulduzlarning rangi va temperaturasi"

2- §. yulduzlarning rangi va temperaturasi. yulduzlar yorqinligi 2- §. yulduzlarning rangi va temperaturasi. yulduzlar yorqinligi yulduzli osmonga diqqat bilan qaragan kishi yulduzlar bir-birlaridan ranglari bilan farqlanishini oson payqaydi. ma'lumki, temir qizdirilayotganda, u dastlab to'q qizilrangga, keyin temperaturasi orta boshlagach, zarg'aldoq, sariq va oxirida oqrangga kiradi. shunga o'xshab, yulduzlarning rangi ham ularning sirt temperatu-ralari haqida ma'lumot beradi. xususan, quyoshimiz sariqrangdagi yulduz hisoblanadi, sirtida temperaturasi 6000 k atrofida. to'q qizilrangda ko'rinadigan yulduzlarning temperaturasi 2500—3000 k, zarg'aldoq rangdagilariniki 3500-4000 k, oqrangdagi yulduzlarning temperaturasi esa 17000-18000 k atrofida bo'ladi. osmon-da ko'rinadigan yulduzlar ic...

This file contains 7 pages in PPT format (381.0 KB). To download "yulduzlarning rangi va temperaturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yulduzlarning rangi va temperat… PPT 7 pages Free download Telegram