spektr-yorqinlik diagrammasi

PPT 7 pages 704.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 704.0 KB

File type PPT

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4- §. spektr-yorqinlik diagrammasi 4- §. spektr-yorqinlik diagrammasi yulduzlarning spektral sinflari va ularning temperaturalari orasida bog'lanish borligi kuzatishlardan ma'lum bo'ldi. shuning-dek, yulduzlarning yorqinligi ularning absolut yulduz kattaliklari orqali ifodalanishi ham mumkin ekanligi aniq bo'lgach, olimlar bu ikki juft bog'lanishlar orasida ham bog'lanish bo'lishi kerak degan gumon bilan uni qidirishga kirishdilar. bunday bog'lanishni bir-biridan bexabar holda xx asrning boshlarida daniyalik astronom gersshprung va amerikalik astrofizik ressel aniqladilar. ular yulduzlarning yorqinliklari va spektral sinflari orasidagi bog'lanishni xarakterlovchi grafikni oldilar. ma'lum bo'lishicha, agar koordinata o'qlaridan biri bo'yicha yulduzlarning spektral sinflari, ikkinchisi bo'yicha esa ularning absolut yulduz kattaliklari qo'yilsa, yulduzlarning bu parametrlari orasidagi bog'lanishlari bir necha guruhga ajralgan holdagi grafik ko'rinishda namoyon bo'lar ekan. bunday bog'lanishlarni ifodalovchi diagramma keyinchalik spektr-yorqinlik yoki gersshprung—ressel diagrammasi deb ataladigan bo'ldi. spektr-yorqinlik diagrammasida yulduzlarning absolut yulduz kattaliklariga parallel o'qda, logarifmik shkalada yulduzlarning yorqinliklarini (quyosh yorqinligi birligida, lq = 1), spektral sinflari o'qi-ga parallel o'qda esa ularning rang ko'rsatkichlarini yoki …

2 / 7

lar joylashadi va o'ng tomonga borgan sayin yulduzlarning yorqinliklari (binobarin, temperaturalari) pasaya borib, keyingi sinflarga tegishli yulduzlar (bosh ketma-ketlik egriligidan) joy oladi. bosh ketma-ketlik egriligidan yuqorida nisbatan past tempera-turali, biroq diametri juda katta va shuning uchun ham yuqori yorqinlikka ega bo'lgan, absolut yulduz kattaliklari -4m, -5m li o'tagigant va gigant (absolut yulduz kattaliklari 0m atrofida) yulduzlar joylashadi. diagrammaning quyi qismida, asosan a spektral sinfiga va nisbatan kam yorqinlikka ega bo'lgan alohida guruh -mitti yulduzlar joylashadi. diagrammada yulduzlarning bir tekis taqsimlanmasligi ularning yorqinliklari va temperaturalari orasida sezilarli bog'lanish borligidan darak beradi. bu bog'lanish, ayniqsa, bosh ketma-ketlikka tegishli yulduzlarda yaxshi aks qiladi. biroq yulduzlarning yorqinliklari va spektral sinflari orasidagi bog'lanishni e'tibor bilan o'rganish diagrammada bosh ketma-ketlikdan boshqa yana bir necha ketma-ketliklarning ochilishiga olib keladi. mazkur ketma-ketliklar yorqinlik sinflari deb yuritiladi va ular i dan vii gacha rim raqamlari bilanbelgilanadi (111- rasm). bu raqamlar esa, o'z navbatida, yulduzning spektral sinfidan keyin qo'yiladi. 111—rasm. …

3 / 7

spektrida keng chiziqlari bo'lgan oq mitti yulduz-larnikidan farq qilib, ingichka hamda konturi juda chuqur (inten-sivligi yuqori) spektral chiziqlarga ega bo'ladi. ma'lum spektral sinfga tegishli mitti yulduzlarning shunday spektral sinfdagi gigant-lardan farqi shundaki, mitti yulduzlarning spektrida ayrim metall chiziqlari gigantlarnikiga nisbatan kuchsiz bo'lgani holda, boshqa metallarga tegishli chiziqlari, intensivliklariga ko'ra, juda kam farq qiladilar. yulduzlarning spektral sinflari ularning yorqinlik sinflari bilan qo'shib o'rganilganda, yulduzlarning absolut kattaliklarini aniq-lashga imkon beradi. yulduzlarning aniqlangan absolut yulduz kattaliklari esa, o'z navbatida, yulduzlargacha masofani aniqlashga imkon beradi. yulduzlar yorqinligining ularning spektridagi aniq chiziqlar intensivliklarining nisbatiga empirik bog'liqligiga asoslangan yulduzlargacha masofalarini aniqlash metodi, yuqorida eslatilgani-dek, spektral parallaks metodi deb yuritiladi. spektral parallaks metodining trigonometrik metodlardan afzal-ligi shundaki, spektral parallaks juda katta masofada yotgan va spektrlarini olish imkoni bo'lgan barcha yoritgichlarning ham masofalarini aniqlashga imkon beradi (viii, 4- §).

4 / 7

5 / 7

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "spektr-yorqinlik diagrammasi"

4- §. spektr-yorqinlik diagrammasi 4- §. spektr-yorqinlik diagrammasi yulduzlarning spektral sinflari va ularning temperaturalari orasida bog'lanish borligi kuzatishlardan ma'lum bo'ldi. shuning-dek, yulduzlarning yorqinligi ularning absolut yulduz kattaliklari orqali ifodalanishi ham mumkin ekanligi aniq bo'lgach, olimlar bu ikki juft bog'lanishlar orasida ham bog'lanish bo'lishi kerak degan gumon bilan uni qidirishga kirishdilar. bunday bog'lanishni bir-biridan bexabar holda xx asrning boshlarida daniyalik astronom gersshprung va amerikalik astrofizik ressel aniqladilar. ular yulduzlarning yorqinliklari va spektral sinflari orasidagi bog'lanishni xarakterlovchi grafikni oldilar. ma'lum bo'lishicha, agar koordinata o'qlaridan biri bo'yicha yulduzlarning spektral sinflari, ikkinchisi bo'yi...

This file contains 7 pages in PPT format (704.0 KB). To download "spektr-yorqinlik diagrammasi", click the Telegram button on the left.

Tags: spektr-yorqinlik diagrammasi PPT 7 pages Free download Telegram