yulduzlar

PPT 6 pages 79.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.5 KB

File type PPT

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1- §. ko'rinma yulduz kattaligi. absolut yulduz kattaligi. 1- §. ko'rinma yulduz kattaligi. absolut yulduz kattaligi. yulduzlar — koinotning eng keng tarqalgan obyektlari hisob-lanadi. shu bois ularning fizik tabiatini o'rganish astronomiyada muhim masala sanaladi. yulduzlarning ko'rinma ravshanliklarini (yarqiroqlik darajasini) bir-birlaridan farqlash uchun astronomiyada yulduz kattaligi degan tushuncha qabul qilingan. yoritgichning yarqiroqligi, undan yer-gacha yetib kelgan nurlanish intensivligi bo'lib, u yoritgichning umumiy nurlanishining arzimas qisminigina tashkil etadi. ma'lumki, yoritgichlarning ko'rinma nurlanish intensivliklari, ularning nurlanishni qayd qiluvchi priyomniklarda (ko'z, fotoplastinka, fotoelement va boshqalar) hosil qilgan yoritilganliklanga ko'ra aniqlanadi. astronomiyada yoritgichlarning yarqiroqligi fizikaditgi kabi yoritilganlik birliklarida (lukslarda) emas, balki yulduz kattaliklari deb ataluvchi nisbiy birliklarda ifodalanadi va m harfi bilan ifodalanadi. yulduzlarning yarqiroqligini yulduz kattaliklarida belgilashni miloddan awalgi ii asrda inson ko'zining nurga sezgirligiga tayan-gan holda yunonlik astronom gipparx boshlab bergan. u qabul qilgan shkalaga ko'ra, bir-biridan 1 yulduz kattaligiga farq qilgan yulduzlar ravshanliklarining farqi taxminan 2,5 martaga to'g'ri kelgan. ayni paytda yulduz …

2 / 6

rinishida ifodalanib, u ortgan sayin yulduzdan yergacha kelgan intensivlik (yoritilganlik) kamayib boradi. faraz qilaylik, ikki yulduzning ko'rinma yulduz kattaliklari, mos ravishda, m1 va m2 ularning ko'rinma yarqiroqliklarini ifodalovchi yoritilganliklari e1 va e2 bo'lsin, u holda e1 = 100e2 bo'lganidan m2 - ml = 5 bo'ladi. binobarin, bu ikki yulduz yoritilganliklarining nisbati, ularning ko'rinma yulduz kattaliklari bilan quyidagicha bog'lanishda bo'lishini oson anglash mumkin: yoki bu tenglikning har ikkala tomonini logarifmlab, ifodaga ega bo'lamiz. bu ifoda pogson formulasi deb yuritiladi. xulosa qilib aytganda, yulduz kattaliklarining shkalasi deb, kuzatiladigan yoritgichlar yoritilganliklarini solishtiradigan logarifmik shkalaga aytiladi. odamning normal ko'zi 6- kattalikkacha bo'lgan yulduzlarni ko'radi. ravshan yulduzlardan veganing (lira yulduz turkumi-ning eng yorug' yulduzi) yulduz kattaligi +0,04m ni, veneraniki -4,4m (eng ravshan paytida) ni, to'linoyniki -12,5m ni, quyoshniki esa -26,7m ni tashkil etadi. hozirgi zamon teleskoplari ko'zimiz ko'radigan xira yulduzlardan 100 mln martagacha xira bo'lgan (yulduz kattaligi +24m, +25m) yulduzlarni ko'ra oladi. yulduzlarning ko'rinma yulduz …

3 / 6

zdan 10 parsek masofaga keltirilganda aniqlangan ko'rinma yulduz kattaliklari ularning absolut yulduz kattaliklari deb ataladigan bo'ldi va m harfi bilan belgilandi. bu 10 parsekli standart masofa taxminan 2 . 106 astronomik birlikka teng bo'ladi. binobarin, quyoshni 10 parsek masofaga eltgandan keyingi intensivligi uning 1 a.b. masofada turgandagi intensivligidan marta, ya'ni 4 . 1012 marta kamayadi. intensivlikning har 100 marta kamayishi 5 yulduz kattaligiga to'g'ri kelishi e'tiborga olinsa, unda intensivlikning 4 . 1012 marta kamayishi yulduz katta-ligining 31,5 marta ortishiga olib keladi. binobarin, 10 pk masofaga «eltilgan» quyoshning ko'rinma yulduz kattaligi -26,7 + 31,5 = 4,8 ni tashkil etar ekan. boshqacha aytganda, quyoshning absolut yulduz kattaligi mq = +4,8 ga teng ekan. sentavr yulduz turkumining bizga eng yaqin joylashgan rav-shan yulduzining (proksima) ko'rinma yulduz kattaligi m — 0 bo'lib, quyoshdan uzoqligi 1,3 pk. u 10 pk masofaga eltilganda uning intensivligi marta kamayadi. bu yulduz kattaligining 4,5 marta kamayishiga olib keladi. demak, …

4 / 6

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yulduzlar"

1- §. ko'rinma yulduz kattaligi. absolut yulduz kattaligi. 1- §. ko'rinma yulduz kattaligi. absolut yulduz kattaligi. yulduzlar — koinotning eng keng tarqalgan obyektlari hisob-lanadi. shu bois ularning fizik tabiatini o'rganish astronomiyada muhim masala sanaladi. yulduzlarning ko'rinma ravshanliklarini (yarqiroqlik darajasini) bir-birlaridan farqlash uchun astronomiyada yulduz kattaligi degan tushuncha qabul qilingan. yoritgichning yarqiroqligi, undan yer-gacha yetib kelgan nurlanish intensivligi bo'lib, u yoritgichning umumiy nurlanishining arzimas qisminigina tashkil etadi. ma'lumki, yoritgichlarning ko'rinma nurlanish intensivliklari, ularning nurlanishni qayd qiluvchi priyomniklarda (ko'z, fotoplastinka, fotoelement va boshqalar) hosil qilgan yoritilganliklanga ko'ra aniqlanadi. astr...

This file contains 6 pages in PPT format (79.5 KB). To download "yulduzlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yulduzlar PPT 6 pages Free download Telegram