s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar

PPT 15 pages 584.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 584.0 KB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

toshkent tibbiyot akademiyasi bioorganik va biologik kimyo kafedrasi bioorganik kimyo i kurs mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti kimyo fakulteti tabiiy birikmalar kimyosi kafedrasi mavzu: s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar ma'ruzachi: sarabekov a.t. toshkent 2023 reja: 1. s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar to'g'risida umumiy tushuncha; 2. oksikorich kislota xosilalari tuzilishi, tabiatda tarqalishi va xossalari; 3. kumarinlar tuzilishi, sinflanishi, tabiatda tarqalishi va xossalari; 4. kumarinlarning fizik xossalari, ajratib olish, hamda identifikatsiya qilish usullari s6-s3-qatoriga kiruvchi tabiiy fenol birikmalarni fenilpropanoidlar deb ham ataladi. bu sinf vakillari tabiatda keng tarqalgan bo'lib, ular asosan ikkita sinf vakillari korich kislota hosilalari hamda kumarinlar kiradi. korich kislota kumarin korich kislotasi va kumarin fenol birikmalarga kirmaydi, lekin ularning oksi hosilalari fenol birikmalar xisoblanadi. korich kislotasining tabiatda orto, meta va para xolatlarida on saqlagan hosilalari ko'p uchraydi. tsis-o-oksikorich kislotasi trans-o-oksikorich kislotasi kumarin p-oksikorich kislotasi s6-c3 qatoriga kiruvchi fenol birikmalari n-oksikorich kislotasi – oksikorich kislota hosilalari deyarli …

2 / 15

rda bo'ladi. xinn kislota shikim kislota xlorogen kislota - olma, nok, olxo'ri, o'rik, shaftoli mevalarida aniqlangan. bundan tashqari kungaboqar donida, kofening qovrilmagan donida ko'p miqdorda uchraydi oksi korich kislotalarining yana bir xususiyati u xinn va shikim kislotalari bilan murakkab efirlar hosil qilishidir. s6-c3 qatoriga kiruvchi fenol birikmalari s6-c3 qatoriga kiruvchi fenol birikmalari 5-n-kumarilxinn k-tasi - nok, olxo'ri, o'rik, shaftoli kabi mevalarda aniqlangan 5-feruloilxinn k-tasi - nok, olxo'ri, o'rik, shaftoli kabi mevalarda aniqlangan s6-c3 qatoriga kiruvchi fenol birikmalari oksikorich kislotalarini aldegid-lari, spirtlari sof holatda o'simlikda kam uchraydi. ular hosil bo'lishi bilanoq ligninga aylanish jarayoniga qo'shilib ketadi. kumar sipirti kofe spirti ferul spirti sinap spirti kumarinlar kumarinlar orta-oksikorich(yoki kumar kislotasi) kislotasi hosilalari hisoblanadi. trans –o-korich kislotasi barqaror, tsis shakli (kumar kislotasi) esa barqaror bo'lib, sof xolatda ajratish jarayonida katta tezlikda kondensatsiyaga uchraydi va lakton hosil qiladi. kumarin rangsiz kristall modda, uchuvchan hush hidli, parfyumeriya sanoatda ishlatiladi. o'simlikda kumarin sof holatda uchramaydi, odatda …

3 / 15

ulotlariga hid berish uchun qo'llanilmoq-da. kumarin dukkaklilar, qarqarbeda va boshqa o'simlik materiallardan olinadi. digidrokumarin (tonkainol) – shirin tamli vanilin xidini eslatuvchi modda xisoblanib oziq ovqat sanoatida aromatizator sifatida ishlatildi. 2. gidroksi-, metoksi- (alkoksi-) va metilendioksikumarinlar va ularning glikozidlari. ularga umbelliferon, eskuletin, skopoletin va ularning glikozidlari kiradi. ular asosan murakkabguldoshlar hamda selderdoshlarda ko'p uchraydi. bunday moddalar ferula, shuvoq va bo'ymadaron o'simligida ko'p uchraydi. kumarinlar umbelliferon - selderdoshlar (arpabodiyon, zira, koriandr) oilasida keng tarqalgan, nomi ham shundan kelib chiqqan (soyabonli — umbelliferae). eskuletin - soxta kashtan (aesculus hippocastanum) mevasi etidan ajratib olingan. skopoletin - yapon skopoliyasi (scopolia japonica) ildizidan topilgan, tibbiѐtda kapillyarlarni mustahkamlovchi vosita sifatida qo'llaniladi. 3. furokumarinlar tarkibida furan xalqasini saqlaydi. furokumarinlar o'simliklar dunyosida keng tarqalgan bo'lib asosan soyabonguldoshlar va dukkakdoshlarda ko'p uchraydi. masalan psoralen psaraley drupatsiya oilasining ildizi va mevalaridan ajratib olingan, ksantotoksin va bergaptenlar dukkaklilardan ajratilgan. psoralen bergapten ksantotoksin o'simliklarni hasharotlar va zamburug'lardan himoya qilishda furokumarinlar katta rol o'ynaydi. …

4 / 15

ri kumarinlar kristall, rangsiz yoki biroz sarg'ish tusli moddalardir.kumarinlar organik erituvchilar: xloroform, efir, etil spirti va moylarda yaxshi eriydi. suvda kumarinlar ko'p hollarda erimaydi; glikozidlari suvda eriydi va organik erituvchilarda amalda erimaydi. kumarinlar ishqorlarning suvli eritmalarida (ayniqsa qizdirilganda) yaxshi eriydi. o'simlik xom ashyosidan kumarinlar metil va etil spirti, xloroform, etil va neft efiri bilan olinadi. kumarinlarni to'liq ekstraktsiyasida etil spirti ishlatiladi. olingan ekstrakt geksan, xloroform, etil atsetat va butanol bilan ketma-ket ishlov beriladi. kumarinlarni indivudial ajratib olish uchun xromatografik usullar keng qo'llanilgan. kumarinlar xromatografiyasida sorbentlar sifatida silikagel va alyuminiy oksid ishlatiladi. ko'pgina tabiiy kumarinlar biologik faol moddalar bo'lib, inson tanasiga turli xil ta'sir ko'rsatishi bilan ajralib turadi. kumarinlarning xarakterli xususiyatlaridan biri antikoagulyant faollikdir. bu, ayniqsa, tromboz va tromboflebitning oldini olish va davolash uchun dori sifatida taklif qilingan dikumarolda aniq ifodalanadi. dikumarol asosida yuqori antikoagulyant xususiyatlarga ega sintetik preparatlar olingan. aksariyat furokumarinlar fotodinamik faollikka ega, ya'ni ular terining ultrabinafsha nurlariga sezgirligini …

5 / 15

o o o h o h o o o h o h 3 c o o o o o o o o c h 3 o o o o c h 3 o o o o o h o o o h

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar"

toshkent tibbiyot akademiyasi bioorganik va biologik kimyo kafedrasi bioorganik kimyo i kurs mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti kimyo fakulteti tabiiy birikmalar kimyosi kafedrasi mavzu: s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar ma'ruzachi: sarabekov a.t. toshkent 2023 reja: 1. s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar to'g'risida umumiy tushuncha; 2. oksikorich kislota xosilalari tuzilishi, tabiatda tarqalishi va xossalari; 3. kumarinlar tuzilishi, sinflanishi, tabiatda tarqalishi va xossalari; 4. kumarinlarning fizik xossalari, ajratib olish, hamda identifikatsiya qilish usullari s6-s3-qatoriga kiruvchi tabiiy fenol birikmalarni fenilpropanoidlar deb ham ataladi. bu sinf vakillari tabiatda keng tarqalgan bo'lib, ular asosan ikkita sinf vakillari korich ki...

This file contains 15 pages in PPT format (584.0 KB). To download "s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy fenol birikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: s6-s3 guruhiga kiruvchi tabiiy … PPT 15 pages Free download Telegram