buyraklar faoliyatining boshqarilishi

PPTX 14 pages 2.5 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: buyraklar faoliyatining boshqarilishi mavzu: buyraklar faoliyatining boshqarilishi reja: 1.ichki muhit tushunchasi va uning organizm faoliyatidagi ahamiyati. 2.buyraklarning ichki muhitni boshqarishdagi asosiy funksiyalari. 3.siydik konsentratsiyasi va hujaylararo suyuqlikni boshqarish. 4.buyrak faoliyatining boshqarilishi. 5.xulosa 6.foydalanilgan adabiyotlar. organizmning ichki muhiti — bu organizmdagi barcha suyuqliklar, ionlar, gazlar, oqsillar va boshqa moddalar aralashmasi bo‘lib, u organizmning normal faoliyatini ta’minlash uchun kerakli muhitni yaratadi. ichki muhitning tarkibi va holati, ya'ni ph, suyuqlik miqdori, elektrolitlar (ionlar), oqsillar va gazlar miqdori doimiy ravishda o‘zgarib turadi va bu holat organizmni barqaror va muvozanatli saqlashga yordam beradi. ichki muhitning asosiy elementlari quyidagilardir: suyuqliklar – qon, limfa, interstitsial suyuqlik (hujayra oralig‘idagi suyuqlik), va siydik kabi suyuqliklar ichki muhitni tashkil qiladi. ular moddalar almashinuvi, oziq moddalarining tashilishi va chiqindilarni chiqarish uchun muhimdir. elektrolitlar – natriy (na⁺), kaliy (k⁺), kalsiy (ca²⁺), xlor (cl⁻) va boshqa ionlar, hujayra ichidagi va tashqarisidagi muvozanatni saqlashda asosiy rol o‘ynaydi. gazlar – oksigen (o₂) va karbonat …

2 / 14

adi. agar organizm suvsizlansa, buyraklar kamroq siydik ajratib, suvni tejaydi. 2. elektrolit muvozanatini ta’minlash natriy (na⁺), kaliy (k⁺), kaltsiy (ca²⁺), xlor (cl⁻) va boshqa ionlarning konsentratsiyasini tartibga soladi. bu yurak, mushaklar va asab tizimining normal ishlashi uchun muhimdir. 3. kislota-ishqor muvozanatini saqlash buyraklar qonni ortiqcha vodorod ionlari (h⁺) yoki bikarbonat ionlari (hco₃⁻) ajratish orqali ph muvozanatini saqlaydi. bu organizmning optimal muhitda ishlashini ta’minlaydi. 4. azotli chiqindilarni chiqarish metabolizm jarayonida hosil bo‘ladigan ortiqcha moddalar, masalan, mochevina va kreatinin, buyraklar orqali siydik bilan chiqariladi. 5. qon bosimini tartibga solish buyraklar renin-angiotenzin-aldosteron tizimi orqali qon bosimini boshqaradi. suv va natriyni ushlab qolish yoki chiqarish orqali qon hajmi va bosimiga ta’sir qiladi. 6. gormonlar ishlab chiqarish eritropoetin – buyraklar qizil qon hujayralari ishlab chiqarishni rag‘batlantiruvchi gormonni ajratadi. kalsitriol (d vitamini faol shakli) – kalsiy almashinuvida muhim rol o‘ynaydi. siydik tarkibi siydik (urina) – buyraklar tomonidan qon filtratsiyasi natijasida hosil bo‘ladigan suyuqlik bo‘lib, organizmdan ortiqcha …

3 / 14

nga rang berib turadi. siydik konsentratsiyasi – buyraklar siydikni ishlab chiqarishda va uning tarkibini muvozanatda saqlashda amalga oshiradigan jarayonlar orqali aniqlanadi. siydik konsentratsiyasi, asosan, organizmning suyuqlik va elektrolitlar muvozanatini saqlashda juda muhim ahamiyatga ega. bu jarayonlar buyuraklarning turli qismlari tomonidan amalga oshiriladi, jumladan glomerula, tubullar va buyrak kanalchalari. siydik konsentratsiyasining boshqarilishi: 1.sekretsiya (ajratish). 2.reabsorbsiya (qaytadan so‘rilish). suyuqlik filtratsiyasi: qon buyrak glomerulalaridan o‘tadi va u yerda suyuqlik (plazma) filtrlanadi. bu filtratsiya jarayonida moddalar (masalan, natriy, kaliy, glukozalar) buyrak tubullariga o‘tadi. bu bosqichda suyuqlikning bir qismini buyraklar so‘rib oladi, bu esa keyinchalik siydik konsentratsiyasiga ta’sir qiladi. reabsorbsiya (qaytadan so‘rilish): siydikni konsentrlashda asosiy jarayon buyrak tubullarida sodir bo‘ladi. buyrak tubullarining devorlari orqali moddalar qaytarib so‘riladi. misol uchun: natriy (na⁺) va suv: suvning qaytarilishi asosida siydik hajmi va konsentratsiyasi boshqariladi. agar organizmga ko‘proq suv kerak bo‘lsa, buyraklar ko‘proq suvni qaytarib oladi, bu esa siydikni konsentrlashtiradi. kaliy (k⁺) va boshqa elektrolitlar: hujayralarda kaliy miqdorining ko‘payishiga …

4 / 14

oq suvni chiqaradi va siydik kamroq konsentrlanadi. bu holatda siydik hajmi katta bo‘lishi mumkin. buyraklar faoliyatining boshqarilishi 1.nerv 2.gumoral nerv boshqarilishi buyraklarni innervatsiya qiluvchi simpatik nerv ta’sirlansa, uning tomirlariga toraytiruvchi ta’sir etadi. koptokchalaming olib keluvchi arteriolasi toraysa, filtratsion bosim va flltratsiya pasayadi. olib ketuvchi arteriola toraysa, filtratsion bosim va flltratsiya kuchayadi. shundan ham ko‘rinib turibdiki simpatik nerv ta’sirlansa qaysi tomirlarga ta’sir etishiga qarab ikki xil effekt kelib chiqadi. simpatik efferent tolalar ta’sirlansa natriy va suv reabsorbsiyasi kuchayadi. parasimpatik adashgan nerv ta’sirlansa glukoza reabsorbsiyasi va organik kislotalar sekretsiyasi kuchayadi. og‘riq bo‘lganda siydik ajrashi kamayadi, hatto og'riq kuchli bo‘lsa butunlay to‘xtashi ham mumkin. simpatik nerv tizimisi qo‘zg‘alishi hisobiga buyrak usti bezidan katexolaminlar ishlab chiqarilishi kuchayib, buyrak arteriyalari torayadi va buyraklarga qon kelishi ozayadi. bir vaqtning o‘zida gipofizni orqa bo’lagidan antidiuretik gormon ishlab chiqarilishi kuchayadi. renin-angiotenzin-aldosteron sistemasi xulosa sog‘lom buyraklar – sog‘lom hayotning kalitidir. buyraklarning sog’lom faoliyati butun organizmning barqarorligi uchun juda muhim …

5 / 14

buyraklar faoliyatining boshqarilishi - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyraklar faoliyatining boshqarilishi"

mavzu: buyraklar faoliyatining boshqarilishi mavzu: buyraklar faoliyatining boshqarilishi reja: 1.ichki muhit tushunchasi va uning organizm faoliyatidagi ahamiyati. 2.buyraklarning ichki muhitni boshqarishdagi asosiy funksiyalari. 3.siydik konsentratsiyasi va hujaylararo suyuqlikni boshqarish. 4.buyrak faoliyatining boshqarilishi. 5.xulosa 6.foydalanilgan adabiyotlar. organizmning ichki muhiti — bu organizmdagi barcha suyuqliklar, ionlar, gazlar, oqsillar va boshqa moddalar aralashmasi bo‘lib, u organizmning normal faoliyatini ta’minlash uchun kerakli muhitni yaratadi. ichki muhitning tarkibi va holati, ya'ni ph, suyuqlik miqdori, elektrolitlar (ionlar), oqsillar va gazlar miqdori doimiy ravishda o‘zgarib turadi va bu holat organizmni barqaror va muvozanatli saqlashga yordam beradi. ichki ...

This file contains 14 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "buyraklar faoliyatining boshqarilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: buyraklar faoliyatining boshqar… PPTX 14 pages Free download Telegram