kurs kuantovoy mekhaniki dlya khimikov

PPTX 18 pages 396.2 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 396.2 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

atom to'g'risidagi tasavvurlarning rivojlanishi foydalaniladigan darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati asosiy: meleshina a.m. kurs kvantovoy mexaniki dlya ximikov. m.: visshaya shkola, 1980, 380 s. zaradnik r, polak r. osnovi kvantovoy ximii. m.: mir, 1979, 504 s. xiasi n., baba r., rembaum a. kvantovaya organicheskaya ximiya. m.: mir, 1967, 379 s. 4. marrel dj., kettl s., tadder dj «teoriya valentnosti» m.: mir, 1968, qo’shimcha: akbarov x.i. «kvant mexanika va kvant kimyo»dan ma’ruzalar matni. toshkent: o’zmu, 2000, 111 bet. yulchiboev a.a. «kvant mexanika va kvant kimyosi» kursidan seminarlar. toshkent: toshdu, 1981, 1988, 1989 yillar. elektron: akbarov x.i. «kvant mexanika va kvant kimyo» (elektron versiya). toshkent: o’zmu, 2000, 111 bet. atom to’g’risidagi tasavvurlarning rivojlanishi reja: atom tuzilishi haqidagi nazariyalar nils bor nazariyasi absolyut qora jism muammosi. kompton effekti. fotoeffekt va uning qonuniyatlari. atom tuzilishi sohasidagi asosiy ishlar moddalar koʻzga koʻrinmaydigan zarrachalardan iborat , degan tasavvurlar qadimgi gretsiyada vujudga kelgan . eramizdan avvalgi v …

2 / 18

amida barcha moddalarning atom va molekulasini toʻplamlarini ko'rish mumkin. dj.tomson, m.lomonosov, nils bor, jeyms chedvik, dalton, ernest rezerfordning tajribalari tufayli atom tuzilishi toʻliq oʻrganildi. tomsonning atomning elekroneytralligi. daltonning atomlar shar shaklida ekanligi, borning vodorod atomi modeli, jeyms chedvikning neytronni borligini aniqlashi, rezerfordning nuklear nazariyasi katta ahamiyatga ega. atomning murakkabligini tasdiqlovchi dastlabki tajriba ma'lumotlari 1879 - yilda, siyraklashtirilgan gazlarda elektr zaryadi hosil boʻlishi hodisasini tekshirish natijasida olindi. agar elektrodlar kavsharlangan shisha naydan havo soʻrib olinsa va unga yuqori kuchlanishli tok ulansa, katoddan nur tarqala boshlaydi. bu nurlar katod nurlari deyiladi. ular elektr maydoni ( e ) da toʻgʻri chiziqli harakatini oʻzgartirib, musbat qutb tomonga ogʻadi. demak, bu nurlar manfiy zaryadga ega. tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, bu oqim elektronlar oqimidan iborat. ko'pchilik metallar ub nur bilan yoritilganda ham elektronlar ajralib chiqadi. 1896 - yilda bekkerel uran birikmalari koʻzga koʻrinmaydigan nur chiqarishni aniqladi. mariya kyuri - sklodovskaya va pyer kyurilar bekkerel ishlarini davom ettirib, …

3 / 18

tdi.  - zarrachalarnig ko’pchiligi o’z yo’nalishini o’zgartirmay plastinkadan o’tib ketdi. zarrachalarning oz qismigina kichik burchak hosil qilib burildi, taxminan 8 ming  - zarrachalarning bittasigina chetga otildi. rezerford bu zarralarning maxsus ekranga urilganda chaqnashini mikroskop orqali ko’rdi. demak, metall atomini fazoda egallagan ko’p qismida og’ir zarrachalar yo’q, unda faqat elektronlar bo’lishi mumkin. ma’lumki, elektronlarning massasi  - zarracha massasidan deyarli 7500 marta kichikdir, shu sababli elektronlar bilan to’qnashganda  -zarrachalarning harakat yo’nalishi o’zgarmaydi. -zarrachalarning burchak ostida burilishi yoki ularning keskin orqaga qaytishiga sabab atomning asosiy massasiga ega bo’lgan og’ir yadroning borligidir. yadro atomning juda kichik hajmini egallaydi, shuning uchun  - zarrachalar u bilan kam to’qnashadi. yadro musbat zaryadga egadir, shuning uchun undan musbat zaryadli - zarrachalar itariladi. atom va yadro hajmi yadroning o’lchami atom o’lchamidan kichik bo’lib, atomning diametri 10-10 m, yadroning diametri esa 10-14 m -10-15 m atrofidadir. r at.  10–10 m r yadro  10–14 …

4 / 18

a eng yaqin birinchi orbita bo'ylab harakat qiladi; atomning bu holatini qo'zg'olmagan, normal yoki asosiy holat deyiladi. bu holda elektron yadro bilan eng mustahkam bog'langan bo'ladi. qo'shimcha energiya qabul qilgan atom qo'zg'olgan holatga o'tadi, lekin atomning qo'zg'olgan holati nihoyatda qisqa muddatlidir. elektron uzoq orbitadan yaqin orbitaga o'tganda atom elektromagnit nur chiqarib o'z energiyasini kamaytiradi. n.borning i postulatiga muvofiq kvantlangan orbita bo’ylab aylanayotgan elektronning harakat miqdori momenti mvr kattalik jihatidan ga karrali bo’ladi, ya’ni bu yerda: m • vr elektronning impuls momenti, v - elektron tezligi, m – elektron massasi, r - orbita radiusi, n - orbita soni - 1, 2, 3, , h -plank doimiyligi. miqdor o'zgarmas kattalik bo'lgani uchun h bilan belgilasak, formula quyidagi ko‘rinishga ega boiadi: n.borning ii postulatiga ko'ra, elektron bir orbitadan ikkinchi orbitaga o'tgandagina atom o'z energiyasini o'zgartiradi; elektron kvantlangan orbitalar bo'ylab aylanganda, atom energiya chiqarmaydi va energiya yutmaydi. elektron yadrodan uzoqda tugan orbitadan yadroga yaqin …

5 / 18

iladi. kompton effekti (yorug’likning qutblanishi) yorug’likning korpuskulyar xoassalari kompton effektida yorqin namoyon bo’ladi. fotonlar erkin elektronlar bilan to’qnashganda fotonlarning chastotasi o’zgargan holda sochilishi kuzatiladi. fotonlar bilan to’qnashgan elektronlar esa impuls va energiya oladi va natijada ular ma’lum yo’nalishda harakatlanadi. bu holda energiya va impuls saqlanadi. fotonlar elektronlar bilan to’qnashib o’zidan bir qism energiyani uzatadi. natijada to’lqin uzunligi ortib, nurlanishning tarqalish yo’nalishi o’zgaradi, ya’ni sochilish sodir bo’ladi. bu effektni 1923 yilda amerikalik fizik kompton kashf etgan. u turli moddalarni rentgen nurlari bilan nurlantirish natijasida sochilgan nurning to’lqin uzunligi birinchi holatdagidan katta bo’lganligini aniqlagan. kompton effektini sxemasi. a) foton va elektronning harakat sxemasi. b) elektron bergan va tarqatgan foton impulslarining vektor yig’indisi to’lqin uzunligining bunday o’zgarishi moddalarning tabiatiga va birinchi holatdagi to’lqin uzunligiga bog’liq bo’lmasdan, balki boshlang’ich nurlanish burchagi bilan sochilgan nurlanish yo’nalishi orasidagi burchakka bog’liqligini aniqlangan. ∆λ=2ksin2ө/2 bundagi k- kompton doimiysi va k=2,41∙10-12m ga teng. shunday qilib, kompton effekti deb, nurlanish …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kurs kuantovoy mekhaniki dlya khimikov"

atom to'g'risidagi tasavvurlarning rivojlanishi foydalaniladigan darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati asosiy: meleshina a.m. kurs kvantovoy mexaniki dlya ximikov. m.: visshaya shkola, 1980, 380 s. zaradnik r, polak r. osnovi kvantovoy ximii. m.: mir, 1979, 504 s. xiasi n., baba r., rembaum a. kvantovaya organicheskaya ximiya. m.: mir, 1967, 379 s. 4. marrel dj., kettl s., tadder dj «teoriya valentnosti» m.: mir, 1968, qo’shimcha: akbarov x.i. «kvant mexanika va kvant kimyo»dan ma’ruzalar matni. toshkent: o’zmu, 2000, 111 bet. yulchiboev a.a. «kvant mexanika va kvant kimyosi» kursidan seminarlar. toshkent: toshdu, 1981, 1988, 1989 yillar. elektron: akbarov x.i. «kvant mexanika va kvant kimyo» (elektron versiya). toshkent: o’zmu, 2000, 111 bet. atom to’g’risidagi tasavvurlarning rivojla...

This file contains 18 pages in PPTX format (396.2 KB). To download "kurs kuantovoy mekhaniki dlya khimikov", click the Telegram button on the left.

Tags: kurs kuantovoy mekhaniki dlya k… PPTX 18 pages Free download Telegram