o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi

PPTX 15 pages 137.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 137.4 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint amaliy mashg‘ulot o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi reja: xxi asr tilshunosligi. kompyuter tilshunosligining rivojlanishi. linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni. lingvistik ekspertiza tushunchasi. tilshunoslikning zamonaviy sohalari: kompyuter lingvistikasi. lingvomadaniyatshunoslik. lingvistik ekspertiza 2 xxi asr tilshunosligi maʻlumki, xxi asr kompyuter1 texnologiyalari, ilgʻor pedagogika va axborot texnologiyalari (internet), yuksak tafakkur, fan va texnikaning jadal taraqqiyot asri boʻladi. xxi asr boshiga kelib, “elektron taʻlim”, “elektron boshqaruv”, “ochiq taʻlim”, “masofaviy taʻlim”, “axborotlashgan taʻlim” kabi tushunchalar hayotimizga kundan kun singib bormoqda. hozirgi paytda injenerlik lingvistikasi, hisoblash lingvistikasi, matematik lingvistika va “elektron - tarjimon”, kompyuter lingvistikasi yuzasidan bir qator yangi muammolar oʻrtaga tashlanmoqda. 3 darhaqiqat, zamonaviy kompyuter juda ulkan imkoniyatlarga egaki, uning uchun shaxmat oʻynashdan tortib, tibbiy tashxis qoʻyish, korxonalarni boshqarish, qadimgi xalqlarning sirli xatlarini “oʻqib”, mazmunini soʻzlab berish, sheʻr yozish, kuylar ijro etish, katta hajmdagi kitoblarga annotatsiyalar yozish, loyihalar tarxini chizish kabi yuzlab mehnat faoliyati turlarining barchasida, albatta, zamonaviy kompyuter texnologiyalari ham ishchi kuchi, ham …

2 / 15

ni tahrir qilish dasturlarining 1-versiyalari yaratilmoqda; shuningdek, oʻzbek lingvistik avtomatini yaratish boʻyicha dastlabki ishlar amalga oshirilgan, kompyuter yordamida ayrim chastotali lugʻatlar, ters (chappa), alfavitli lugʻatlar tuzilgan, bu sohadagi ishlar hozirgi kunda jadal surʻatlar bilan davom ettirilmoqda. kompyuter lingvistikasining asosiy yoʻnalishlari avtomatik tarjima, tarjimon dasturlar, avtomatik tarjimaning maʻlumotlar bazasini yaratish, kompyuter leksikografiyasi, matematik statistika, tabiiy tillarning kompyuter lug‘atlarini yaratishdan iborat. undan tashqari til oʻrgatish jarayonini avtomatlashtirish, til oʻrgatuvchi avtomatlar uchun nutqiy materiallarni tayyorlash, oʻquv dasturlarini yaratish, bilimlarni baholash dasturlarini tuzish, til oʻrgatish jarayoni uchun maʻlumotlar bazasini yaratishni ham o‘z ichiga oladi. kompyuter lingvistikasining avtomatik tahrir yoʻnalishi ham mavjud bo‘lib, u avtomatik tahrir yoʻnalishining vujudga kelishi va uning dunyo tilshunosligidagi rivoji, avtomatik tahrir dasturlarini yaratish tamoyillari, avtomatik tahrir uchun maʻlumotlar bazasini yaratish kabi jarayonlarni qamrab oladi. kompyuter tilshunosligining rivojlanishi. linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni lingvokulturologiya tilshunoslikning mustaqil yo‘nalishi sifatida xx asrning 90-yillarida vujudga keldi. tadqiqotchilarning qayd qilishicha, “lingvokulturologiya” (lot. lingua “til”; cultus …

3 / 15

ini o‘rganadi. lingvokulturologiyaning predmeti o‘zaro chambarchas aloqada, muloqotda bo‘lgan til va madaniyat sanaladi. linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni etnolingvistika yo‘nalishining ildizlari yevropada v.gumboldtdan boshlanib, amerikada f.boas, e.sepir va b.uorf; rossiyada d.k.zelenin, ye.f.karskiy, a.a.shaxmatov, a.a.potebnya, a.n.afanasyev, a.i.sobolevskiy va boshqalarning izlanishlariga borib taqaladi. v.a.zveginsev etnolingvistikani tilning jamiyat ijtimoiy strukturasi yoki xalqning madaniyati, an’analari, urf-odatlari bilan aloqasini o‘rganadigan yo‘nalish sifatida tavsiflagan edi. zamonaviy etnolingvistikaning markazida tilning leksik tizimidagi faqat muayyan moddiy va madaniy-tarixiy majmualar: madaniyat shakllari, urf-odatlar, udumlar bilan o‘zaro munosabatdagi elementlari bo‘ladi. mazkur yo‘nalishni ikki alohida tarmoqqa ajratish mumkin: linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni 1) etnik hududlarni tilga ko‘ra rekonstruksiya qilish (r.a.ageyeva, s.b.bernshteyn, v.v.ivanov, t. v. gamkrelidzye va h.k.ning tadqiqotlari); 2) xalqning moddiy va ma’naviy madaniyatini til ma’lumotlariga ko‘ra rekonstruksiya qilish (v.v. ivanov, v.n.toporov, t.v.sivyan, t.m.sudnik, n.i.tolstoy va uning maktabi). kishilik madaniyati ayni ehtiyojni har xil yo‘llar vositasida qondirishga yo‘nalgan turli etnik madaniyatlar yig‘indisidan iboratdir. etnik o‘ziga xosliklar, jumladan, turli vaziyatlarda kishilar …

4 / 15

o‘rganadigan tilshunoslik sohasidir. linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni lingvistik ekspertiza tushunchasi lingvistik ekspertiza – sud ekspertizasining mustaqil turi, uning predmeti jinoyat yoki fuqarolik ishi uchun ahamiyatli bo‘lgan va nutq faoliyati tahlili asosida aniqlangan faktlar (holatlar) majmuyidir. ko‘pincha u ma’muriy huquqbuzarliklar uchun belgilanadi. lingvistik ekspertiza nashr etilgan matnlar va og‘zaki bayonotlarning mazmunini baholashni o‘z ichiga oladi. buni nutq tadqiqotining bir turi deb atash mumkin. lingvistik ekspertizaning obyekti – yozma ravishda yozilgan (harflar yordamida yozilgan, ya’ni bayonotlar, matnlar, leksemalar, tovar belgilarining og‘zaki belgilari va og‘zaki matnlarni o‘z ichiga olgan) nutqiy faoliyatdir. lingvistik ekspertiza tushunchasi nutqiy faoliyat mahsuli uning paydo bo‘lish maqsadi(1), ifodalagan ma’nosi(2), ma’noni ifodalash usuli(3) va uning qabul qiluvchiga yoki tinglovchilarga ta’sirining tabiati(4) nuqtayi nazaridan baholanishi mumkin. lingvistik ekspertiza obyektlari – bu til va nutq birliklari, har qanday yozib olingan og‘zaki, yozma, elektron matnlar, shuningdek, video va audio mahsulotlar hisoblanadi. lingvistik ekspertiza tushunchasi matndagi turli darajadagi belgilarni (matn, sintaktik, leksik, morfologik, …

5 / 15

an hujjatlar va matnlar bo‘yicha tadqiqot o‘tkazish zarur bo‘lganda, masalan, taqiqlangan moddalar, giyohvand moddalar va boshqalarni yashirin targ‘ib qilish masalalari bo‘yicha ham o‘tkaziladi savollarga javob bering va mulohaza yuriting! 1. oʻzbekistonda “kompyuter lingvistikasi” fanining shakllanishi va rivojlanishi qanday kechgan? 2. lingvomadaniyatshunoslikka oid ko‘nikmalarni bilishning amaliy ahamiyati nimalarda namoyon bo‘ladi. 3. xalqlarga xos realiya (lakuna)larga misollar keltiring. 4. o‘zbeklarga xos salomlashish-so‘rashishning boshqa xalqlar bilan qiyosini lingvokulturologik izohlashga harakat qiling. 5. nega o‘zbeklar rasmiy murojaatlarda ham qarindoshlik nomlarini ishlatadi? buni qanday izohlaysiz? 6. lingvistik ekspertizaning mohiyati nimalardan iborat? 7. sizning faoliyatingizda lingvistik ekspertizaga ehtiyoj tug‘ilsa, qanday harakat qilasiz? 8. telegram tarmog‘idagi anonim kanallardan birining maqolalarini lingvistik ekspertizaga tortish orqali muallifni aniqlashga harakat qilib ko‘ring. adabiyotlar asosiy adabiyotlar: 1. abduraxmonova m., fattoxova d., xalmuxammedova u., inogamova n., egamberdiyeva n. o‘zbek tili (o‘quv qo‘llanma). – toshkent: mumtoz so‘z, 2018, – 150 b. 2. inogamova n. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi. (o‘quv qo‘llanma). barcha ta’lim yo‘nalishlari …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi"

prezentatsiya powerpoint amaliy mashg‘ulot o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi reja: xxi asr tilshunosligi. kompyuter tilshunosligining rivojlanishi. linvomadaniyatshunoslikning nutqiy muloqotda tutgan o‘rni. lingvistik ekspertiza tushunchasi. tilshunoslikning zamonaviy sohalari: kompyuter lingvistikasi. lingvomadaniyatshunoslik. lingvistik ekspertiza 2 xxi asr tilshunosligi maʻlumki, xxi asr kompyuter1 texnologiyalari, ilgʻor pedagogika va axborot texnologiyalari (internet), yuksak tafakkur, fan va texnikaning jadal taraqqiyot asri boʻladi. xxi asr boshiga kelib, “elektron taʻlim”, “elektron boshqaruv”, “ochiq taʻlim”, “masofaviy taʻlim”, “axborotlashgan taʻlim” kabi tushunchalar hayotimizga kundan kun singib bormoqda. hozirgi paytda injenerlik lingvistikasi, hisoblash lingvistikasi, matem...

This file contains 15 pages in PPTX format (137.4 KB). To download "o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining sohada qo‘llani… PPTX 15 pages Free download Telegram