ma'lumotlarni uzatish muammolari

DOCX 5 pages 123.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.1 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ma'lumotlarni uzatish muammolari signallarning buzilishi ma'lumotlarni uzatishning asosiy muammosi aloqa kanalidan o'tayotganda signalning buzilishidir. kompyuter tarmoqlariga xos impuls signallarni uzatishda signal amplitudasi pasayadi va impuls qirralari o'z shaklini yo'qotadi (7‑rasm). 7‑rasm. aloqa liniyasida impulsning buzilishi aloqa liniyasi uzatiladigan signallarni fizik xususiyatlari ideallardan farq qilishi sababli buzadi. uzatish vositasining ichki fizik parametrlari tufayli signal buzilishidan tashqari, shakl buzilishiga hissa qo'shadigan tashqi shovqin ham mavjud. ushbu shovqin turli xil elektr va elektron qurilmalar va atmosfera aralashuvidan kelib chiqadi. uzatuvchi va qabul qiluvchi qurilmalarning sinxronizatsiyasi signallarni uzatishda hal qilinishi kerak bo'lgan yana bir muammo – bitta kompyuterning uzatuvchisi boshqasining qabul qiluvchisi bilan o'zaro sinxronlashtirish muammosi. sinxronizatsiya qabul qiluvchi qurilma ma'lumotlarning keyingi bitini qabul qilish vaqtini aniqlashi uchun zarurdir. aks holda, ma'lumotlar biti qayta qabul qilinishi yoki o'tkazib yuborilishi mumkin. kompyuter ichidagi modullarning o'zaro aloqasini tashkil qilishda bu muammo umumiy soat generatoridan foydalanish orqali sodda tarzda hal qilinadi. 8‑rasm. qisqa masofalarga signal yuborishda sinxronizatsiya …

2 / 5

o'z-o'zini sinxronlashtiruvchi kodlar qo'llaniladi. ortiqcha kodlardan foydalanish ma'lumotlarni uzatishda sinxronizatsiya muammolari uzoq vaqt bir xil mantiqiy qiymatni yuborishdan kelib chiqadi. masalan, nrz usuli qulay va oson bo'lsa‑da, u sinxronizatsiya muammosini hal qila olmaydi, ko'plab ketma‑ket "1" yoki "0" qiymatlarni yuborishda sinxronlashtiruvchi signal bo'lmagani uchun yuborilgan bitlar ketma‑ketligi noto'g'ri qabul qilinishi mumkin. shu sababli ma'lumotlarni uzatishda mantiqiy qiymatlarning uzoq takrorlanishining oldini olish kerak. buning uchun oshiqcha kodlar usulidan foydalanish mumkin. bunda, masalan, har 4 ta mantiqiy qiymat uchun 5 ta bit shunday mos qo'yiladi‑ki, natijada uzatiluvchi qiymatlarda uzoq takrorlanuvchi "1" va "0" qiymatlar bo'lmasligi kerak. bunday oshiqcha kodlash usuli 4b/5b deb ataladi, ya'ni 4 bit ma'lumot o'rniga 5 ta bit yuborilishini bildiradi. buning uchun avvaldan ma'lum bo'lgan maxsus jadvaldan foydalaniladi (1‑jadval). 1‑jadval. 4b/5b kodlar usuli uchun almashtirish jadvali qiymat 4b/5b kodi qiymat 4b/5b kodi ortiqcha 4b/5b kodlar 0000 11110 1000 10010 h 00100 0001 01001 1001 10011 i 11111 0010 10100 …

3 / 5

ham mavjud, masalan, 6b/8b, 86b/90b va boshqalar. ma'lumotlarning ishonchliligini tekshirish uzatiladigan ma'lumotlarning ishonchliligini nazorat qilish uzatishni boshqarishning turli pog'onalarida ko'p vositalar va usullardan foydalanish orqali amalga oshiriladi. xatolarni aniqlash usullari ma'lumotlar blokining bir qismi sifatida qo'shimcha – xizmat ma'lumotlarini uzatishga asoslangan bo'lib, ularni ma'lum darajada ehtimollik bilan baholash mumkin. qo'shimcha xizmat ma'lumoti, odatda nazorat summasi deb ataladi, yoki kadrning nazorat ketma‑ketligi (frame check sequence, fcs) deb ham ataladi (bu erda kadr deganda, ma'lumotlarning bir bo'lagi tushuniladi). nazorat summasi asosiy ma'lumotlarning funktsiyasi sifatida hisoblanadi, lekin yig'indisi bo'lishi shart emas. qabul qiluvchi tomon ma'lum algoritm yordamida nazorat summasini qayta hisoblab chiqadi va agar u uzatuvchi tomonidan hisoblangan summaga mos keladigan bo'lsa, ma'lumotlar tarmoq orqali to'g'ri uzatilgan degan xulosaga kelinadi. paritet bo'yicha nazorat – eng oddiy usul bo'lib, u yordamida tekshirilyotgan ma'lumotda faqat bitta xatoni aniqlash mumkin. bunda nazorat summasi sifatida ma'lumotdagi bitlarning 2 moduli bo'yicha yig'indisi olinadi (ma'lumotdagi "1" qiymatlar soni toq …

4 / 5

ekin amalda bu usul ham hozir tarmoq orqali axborot uzatishda deyarli qo'llanilmaydi. tsiklik ortiqchalik nazorati (cyclic redundancy check, crc) hozirgi vaqtda kompyuter tarmoqlarida eng tarqalgan nazorat usuli hisoblanadi (va nafaqat tarmoqlarda, masalan, ushbu usul disket va qattiq disklarga ma'lumotlarni yozishda ham keng qo'llaniladi). bu usul uzatiladigan ma'lumotlarni bitta ko'p bitli ikkilik son sifatida tasvirlashga asoslangan. masalan, 1024 baytdan iborat kadr 8192 bitli son deb qaraladi. bu sonning nazorat summasi sifatida uni oldindan ma'lum bo'lgan r songa bo'lishdan qolgan qoldiq son olinadi. bo'linuvchi r son sifatida 17 yoki 32 razryadli shunday son olinadi‑ki, qoldiq son kattaligi 16 yoki 32 razryadli son bo'lsin. jo'natyotganda ma'lumotga hisoblangan nazorat summasi qo'shilib yuboriladi. ma'lumotlar kadri qabul qilinganda, yana nazorat summasi hisoblanadi (bunda ma'lumotga nazorat summasini qo'shib, keyin yana r soniga bo'linadi va qoldiq son olinadi). agar qoldiq son nolga teng bo'lsa, qabul qilingan kadrda xatoliklar yo'q degan xulosaga qilinadi, aks holda kadr buzilgan hisoblanadi. ushbu …

5 / 5

y qo'shimcha kodni qo'llashda kodlarning barcha kombinatsiyalari ishlatilmaydi. misol uchun, paritetli nazorat usulida mumkin bo'lgan kodlarning faqat yarmi ishlatiladi. masalan, 3 bitli ma'lumotni jo'natish uchun bitta qo'shimcha bit nazorat uchun ishlatilsa, ruxsat etilgan 4 bitli kodlar faqat quyidagi kodlar bo'ladi:: 000 1, 001 0, 010 0, 011 1, 100 0, 101 1, 110 1, 111 0 ya'ni, barcha 16 ta kodlardan 8 tasi ishlatiladi. xatolarni tuzatish uchun zarur bo'lgan qo'shimcha bitlar sonini taxmin qilish uchun ruxsat etilgan kod kombinatsiyalari orasidagi xemming masofasini bilish kerak. xemming masofasi – ruxsat etilgan kodlarning har qanday juftligida farq qiladigan bitlarning minimal soni. paritetni nazorat qilish sxemalari uchun xemming masofasi 2 ga teng. shuni isbotlash mumkinki, agar xemming masofasi n ga teng bo'lgan qo'shimcha nazorat kodi qurilsa, unda bunday kod (n -1) tali xatolarni taniy oladi va (n - 1)/2 tali xatolarni tuzata oladi. paritet bilan boshqariladigan kodlarda xemming masofasi 2 ga teng bo'lganligi sababli, …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlarni uzatish muammolari"

ma'lumotlarni uzatish muammolari signallarning buzilishi ma'lumotlarni uzatishning asosiy muammosi aloqa kanalidan o'tayotganda signalning buzilishidir. kompyuter tarmoqlariga xos impuls signallarni uzatishda signal amplitudasi pasayadi va impuls qirralari o'z shaklini yo'qotadi (7‑rasm). 7‑rasm. aloqa liniyasida impulsning buzilishi aloqa liniyasi uzatiladigan signallarni fizik xususiyatlari ideallardan farq qilishi sababli buzadi. uzatish vositasining ichki fizik parametrlari tufayli signal buzilishidan tashqari, shakl buzilishiga hissa qo'shadigan tashqi shovqin ham mavjud. ushbu shovqin turli xil elektr va elektron qurilmalar va atmosfera aralashuvidan kelib chiqadi. uzatuvchi va qabul qiluvchi qurilmalarning sinxronizatsiyasi signallarni uzatishda hal qilinishi kerak bo'lgan yana bir ...

This file contains 5 pages in DOCX format (123.1 KB). To download "ma'lumotlarni uzatish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlarni uzatish muammolari DOCX 5 pages Free download Telegram