ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash

PPTX 16 стр. 189,7 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 189,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

3- ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash 3- ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash hajviy asarlarni o’qitishdan asosiy maqsad nima? 80-yillar o’zbek bolalar she’riyatning o’ziga xos xususiyatlari. 80-yillar o’zbek bolalar she’riyatida realistik hajviy obraz yaratish usullari ma’lumki, xx asrning 80-90-yillari, ya’ni istiqlol arafasida yozilgan badiiy asarlarda o’ziga xos adabiy-estetik pafos mujassam. xususan, bu davr o’zbek bolalar she’riyatida hajviy obrazlar galeriyasini kuzatish mumkin. zero, hajviy asarlar mohiyatan ko’zguga o’xshaydi: unda har bir kishi muayyan ma’noda o’zini ko’radi, xarakteridagi ba’zi salbiy jihatlarini tezroq bartaraf etishga kirishadi. hajviy asarlarni o’qitishdan maqsad shuningdek, yosh kitobxon hajviy asarlar orqali ezgulik bilan yovuzlikni, go’zallik bilan xunuklikni, diyonat bilan imonsizlikni, to’g’rilik bilan egrilikni bir-biridan ajrata olish imkoniyatiga yanada ko’proq ega bo’ladi. binobarin, hajviy asar tabiatiga xos bo’lgan kulgi orqali fosh qilish san’ati bolalarga do’q-po’pisa yoki nasihatdan ko’ra kuchliroq ta’sir ko’rsatadi. bolalar bunday asarlarni o’qish bilan o’zlaridagi mavjud illatlardan ogoh bo’ladi va turli nojo’ya xatti-harakatlardan tiyiladi tabiiyki, bolalar …

2 / 16

ar – yangicha poetik obrazlar, ramz va timsollar vositasida ifodalashga e’tibor kuchaya boshladi. ijodkor konsepsiyasi, voqelik va badiiy so’zga munosabat o’zgardi. h.imonberdiyevning bir qator she’rlar shu jihatdan ibratlidir. shoir ”o’q” va ”ohu” nomli she’rlarida yovuzlikni qoralab, uning oxir-oqibat halokatga mahkum ekanini qalamga oladi. ma’lumki, o’q salbiy mazmunga ega bo’lib, ko’pchilik tasavvurida raqibni mahv etish uchun qo’llaniladi. biroq u aslida ezgu maqsadlarga ham, yovuz maqsadlarga ham xizmat qilishi mumkin. ”o’q” she’ridagi ”o’q” majoziy obraz bo’lib, garchi u yovuz maqsadda ishlatilsa-da, yovuzlikning o’zini mahv etishi mumkinligi badiiy lavhalarda gavdalantirilgan. yovuz kimsa kamondan o’q uzadi. u qora ajal timsolida nishon izlab uchib borarkan, yo’lda ona jayronga ro’baru keladi. ona jayron uyda bolalari kutayotganini aytib, o’ziga tegmasligini so’rab yolvoradi. o’q nishondan voz kechib, jayronning yonidan o’tib ketadi. yo’lida duch kelgan chinor ham bag’ridagi inlarda polaponlar borligini aytib faryod soladi. shunda o’q bu nishondan ham voz kechib, yerga – ona zaminga yuzlanadi. ona zamin esa …

3 / 16

hramonlar o’zining yolg’onchiligi, tuhmatchiligi, yalqovligi, dangasaligi, tozalikka rioya qilmasligi, darslarni o’zlashtirmasligi kabi illatlari bilan ma’lum va mashhur. mazkur she’rlarda hajviy obrazlarning satirik qiyofasi kulgu vositasida fosh etiladi va, ayni paytda, ularning ushbu illatlardan tezda forig’ bo’lishi g’oyasi ham ilgari suriladi. bu o’rinda shuni ham qayd etish kerakki, bu tipdagi she’rlarda bolalarning satirik qiyofasini chizishda ijodkorlar majoziy detal va tasvirlardan samarali foydalanganlar. o’tgan asrning 80-90-yillari o’zbek bolalar she’riyatida bevosita bolalarning satirik obrazi yaratilgan she’rlarning kam uchrashini, ular ko’proq majoziy va allegorik obrazlar shaklida namoyon bo’lishini kuzatish mumkin. bevosita bolalar hayotidan olib yozilgan she’rlarda esa satirik qahramonlar chaqimchilik, o’yinqaroqlik, vijdonsizlik kabi illatlari bilan ajralib turadi. bular salbiy hodisa sifatida beg’ubor kulgu va ramziy detallar orqali ochib beriladi. bolalar adabiyotida ushbu illatlarni qoralagan she’rlar ko’p. shu bilan birga, bunday she’rlarda ijtimoiy-ma’naviy motivlar kuchayganini ham qayd etish joiz. jumladan, r.tolipovning ”bitta yomon”, ”bir majlis”, a.ko’chimovning ”o’rtalik”, ”mish-mishvoy”, ”men g’iybatchi emasman”, ”xiyla”, r.nazarning ”dahshat”, ”zoologiya …

4 / 16

ari shoirlar o’z davrida yaratgan ko’plab yumoristik obrazlar bolalarning ma’naviy mulkiga aylandi. bu asarlar haqida s.mamajonov, p.shermuhammedov, b.imomov, m.yunusov, o.safarov, x.egamov, s.irisxo’jayeva, h.qayumov, r.xo’jayeva kabi adabiyotshunoslar o’z fikrlarini bildirishgan. jumladan, ”yumor sh.sa’dulla hajviyotining yetakchi xususiyati hisoblanadi. uning yumoristik kulgusi – beg’araz, u bolalar xarakteridagi noshudlik, injiqlik, surbetlik, ivirsiqlik, dangasalikdan kuladi4”, - deb yozadi o.safarov. m.yunusovning fikiricha, ”quddus muhammadiy nima haqida yozmasin, uning sehrli qalami ostida hamma narsa jonlanadi, odamlarga o’xshab harakat qiladi va gapiradi. bahor tilga kirib: ”bormaysanmi dalaga, bahor sayli – lolaga?” deydi. ko’z, quloq, burun, qo’l, oyoq kabi a’zolar yig’ilishib, o’zlarini ozoda saqlamaydigan ”dangasa, yalqov, sayoq”lardan shikoyat qiladilar. harflar yozda bo’sh qolib, yuragi qizib, o’yinga tushib ketadilar (”harflar o’yini”). kolxoz bog’idagi turli –tuman mevalar suhbatlashib, o’z fazilatlarini namoyish etadilar (”daraxtlar suhbati”) va hokazo. agar bu narsalar odam tili bilan so’zlab, odamlar qiyofasiga kirmaganda, albatta, qiziqarli va uzoq esda saqlanadigan bo’lmasdi5”. 80-90-yillar o’zbek bolalar adabiyotidagi yumoristik she’rlar o’zining keng …

5 / 16

bola tabiatiga o’xshash samimiylik, botiniy po’rtana, vulqoniy shiddat bor. u bola ko’zi bilan, ko’rganini quvonib tasvirlaydi”6, deb alohida ta’kidlaydi. shoirning yumoristik she’rlarida ham bolalarga bo’lgan juda katta mehr-muhabbat, samimiyat yaqqol seziladi. uning bolalar olamini bevosita yumoristik ruhda aks ettiruvchi ”hali yosh-da”, ”muharramning mashg’uloti”, ”burni qonab”, ”ahil do’stlar”, ”dilmurodning vaqti yo’q”, ”oshxo’rak”,”o’n ikki varaq daftar”, ”to’rt amaldan – bir amal”, ”alg’ov – dalg’ov aralash”, shuningdek, maktublar turkumiga kiruvchi bir qator she’rlari, ”uch bo’taloq va sirli qovoq” kabi ertaklarida ushbu samimiyat nafasi ufurib turadi. darhaqiqat, t.adashboyev bolalar ruhiyatiga xos zukkolik va topqirlik, xayolparastlik va boy fantaziyani, orzu-umid va intilishlarini mohirlik bilan yumoristik pafosda ifodalay oladi. zero, faqat bolalargina kun botish manzaralarini: - dada, quyosh dumalab, tog’ boshiga yetibdi. yiqilibdi shekilli, burni qonab ketibdi, - deya tasavvur qilishi va ifoda etishi mumkin. umuman olganda esa, 80-90-yillar bolalar she’riyatida yumoristik obraz yaratishda muayyan yutuqlar qo’lga kiritildi. bolalarning ma’naviy olamini yuksaltiradigan, estetik didini shakllantirishga xizmat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash"

3- ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash 3- ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash hajviy asarlarni o’qitishdan asosiy maqsad nima? 80-yillar o’zbek bolalar she’riyatning o’ziga xos xususiyatlari. 80-yillar o’zbek bolalar she’riyatida realistik hajviy obraz yaratish usullari ma’lumki, xx asrning 80-90-yillari, ya’ni istiqlol arafasida yozilgan badiiy asarlarda o’ziga xos adabiy-estetik pafos mujassam. xususan, bu davr o’zbek bolalar she’riyatida hajviy obrazlar galeriyasini kuzatish mumkin. zero, hajviy asarlar mohiyatan ko’zguga o’xshaydi: unda har bir kishi muayyan ma’noda o’zini ko’radi, xarakteridagi ba’zi salbiy jihatlarini tezroq bartaraf etishga kirishadi. hajviy asarlarni o’qitishdan maqsad shuningdek, yosh kitobxon hajviy asarlar orqali ezgulik bilan...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (189,7 КБ). Чтобы скачать "ma’ruza. hajviy asarlarni ifodali o`qishga tayyorlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma’ruza. hajviy asarlarni ifoda… PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram