xalqpedagogikasi

PPTX 80 pages 13.6 MB Free download

80 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.6 MB

File type PPTX

Pages 80

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 80

ta'lim va ilm-fan sohalarida xotin-qizlar rolini yanada oshirishning gender masalalari xalq pedagogikasi ikramova k.sh mavzu: “xalq pedagogikasi” va o‘rta osiyo buyuk mutafakkirlarining pedagogik g‘oyalari. reja: 1 2 3 o’rta osiyoda ilk pedagogik tasavvurlar. qadimgi miflarda bayon etilgan pedagogik fikrlar. o’zbek xalq pedagogik tafakkurning tarixiy taraqqiyot yo’li. 3 o‘zbek xalq og‘zaki ijodi vatanga muhabbat,erkparvarlik, g‘ururlik, sadoqatli (jon do‘sti) do‘st bo‘la olish, o‘z burchini, o‘z so‘zini oqlash, mardlik, jasoratga qodirlik eng zarur fazilatlar bo‘lgan, ado etish, dushman ustidan g‘alaba qilish yo‘lida qahramonlarcha o‘z jonlaridan kechishga, har qanday mashaqqatlarga bardosh berishga, sevgi, muhabbatdan kechishga, o‘z qabiladoshlarining or-nomusi uchun to oxirigacha kurashishga shay” turganlar. “xalq pedagogikasi ” ajdodlarimizda milliy vatanparvarlik fazilatining qanday namoyon bo‘lganligini sak qabilasiga mansub cho‘pon shiroqning eramizdan avvalgi 519 yilda ko‘rsatgan mashhur jasoratidan bilish mumkin. grek tarixchisi gerodot shox doroning o‘rta osiyoga qilgan hujumi haqida hikoya qila turib, shiroqning mingboshi ranosatga qarata aytgan quyidagi so‘zlarini keltiradi; - men g‘alaba qildim, chunki …

2 / 80

r dushman hisoblaganlar. “yaxshi fikr deganda... yaqin kishisiga mehribon bo‘lish, muhtoj va xavf-xatar ostida qolganda ko‘maklashishga shaylik, yovuzlikka qarshi, kishilar baxt-saodati uchun faol kurashishga shaylik, hamma bilan ahil va totuvlikda, o‘z maslakdosh birodarlari bilan do‘stlik va hamkorlikda yashashga intilish ruhidagi niyatlar va fikrlar musaffoligi tushuniladi. markaziy osiyoda islom talimoti markaziy osiyoda islom talimotining tarqalishi nafaqat diniy, balki axloqiy, ta’lim-tarbiya sohasida ham katta burilish yasadi. ayam mamlakatlari xalqlari, sunniylikning hanafiya mazhabi tarkibida o‘z milliy ananalarini shariat ahkomlari bilan uyg‘unlashtirdilar. 6 fotih arablar viiiasrda o‘lkamizga islom ta’limoti – yangi, diniy tarbiya mazmunini ham olib keldilar. xususan, qur’oni karim ota-ona, farzandlik burchi haqidagi suralari bilan katta pedagogik ahamiyatga ega. ilmiy ma’lumotlarga qaraganda islom dini arabistonda yoyilishidan ilgari farzandlarning ota-onalariga bemehrligidan, beoqibatligidan ko‘plar jafo chekkanlar. bu hol o‘sha davr shoirlari ijodida ham aks etgan. islom ta’limoti 8 movarounnahrda machitlar ochilib, imomlar o‘g‘il bolalar uchun maktablar tashkil qila boshladilar. turk tili yangi so‘z – “maktab” …

3 / 80

shaharlarida x asrdan boshlab yangi ma’naviy-amaliy harakat – javonmardlik (futuvvatchilik) harakati tarqaldi. javonmardlar asosan oddiy xalq ichidan chiqqan pahlavonlar, qiziqchilar, hunarmandlar, sipohilar va boshqalardan tashkil topgan bo‘lib, ularning har birining jamoasi, pir, ustozi bo‘lgan. oddiy yigit javonmardlik tariqatiga kirish uchun pirga qo‘l berib, ustozga sidqi dildan ahdu paymon qilib, mardlik belbog‘ini bog‘lamoqligi kerak bo‘lgan. 11 javonmardlarga yo‘lda yurish, kiyim kiyish, salom berish va salomga javob berish, ta’ziyaga borish odoblari, kasb-hunar va savdo-tijorat odobi, maddohlik, g‘azalxonlik, dorifurushlik, kurash tushish, hammollik, dorbozlik, qo‘g‘irchoqbozlik, qilichbozlik, qassoblik kabi kasblarning xususiyatlari, bu kasblar egalari amal qilishi shart bo‘lgan amallar barcha tafsilotlari bilan uqtirilgan 12 markaziy osiyo xiv-xv asrlarga kelib sohibqiron amir temurning vatanparvarona fidoyiligi tufayli mo‘g‘ullar istibdodidan qutuldi va mustaqil davlatga ega bo‘ldi bu davr pedagogik qarashlarida odil, ma’rifatparvar podshoh g‘oyasi yetakchi o‘rinni egalladi, ya’ni aqlli va ma’rifatli hukmdorgina xalq hayotini tubdan ijobiy o‘zgartirishga qodirdir. temuriylar davridagi singari madaniyatga havas qo‘ymoq islom olamining boshqa bironta …

4 / 80

la o‘ragan birovning raqs etayotganini ko‘rsa, qanchalik dahshatga tushar edi”, - deb yozadi h.vamberi 13 mir alisher navoiy ulug‘ mutafakkir o‘z asarlari orqali ayrim zamondoshlariga xos bo‘lgan salbiy sifatlarni ham g‘oyat ta’sirli tasvirlab, undan qochishga, yaxshi sifatlarni egallashga undaydi. alisher navoiy o‘z ijodida munosabat bildirgan insoniy sifatlarni ikki guruhga – ijobiy va salbiy sifatlarga bo‘lish mumkin: ijobiy sifatlar – tavba, muruvvat, vafo, xayo, iymon, xilm (muloyim tabiatlilik), jon do‘sti bo‘la olish, sabrlilik, tavoze’, odob saqlash, hoksorlik, qanoat va boshqalar: salbiy sifatlar – xasislik, nokaslik, birovlarni kamsitish 14 jaloliddin dovoniy 15 jaloliddin dovoniy (1427-1502) ning “psixologiya haqida kitob”, “bolalarni tarbiyalash usullari”, “istaklar axloqi” asarlari ilmiy pedagogikaga samarali ta’sir ko‘rsatdi. abdulla avloniy, abu tohir samarqandiylar pedagogik qarashlari dovoniyning pedagogik qarashlari ta’sirida shakllandi. dovoniy bola tarbiyasida o‘zidan oldingi qarashi- odamning taqdiri oldindan, “peshanasiga yozib qo‘yilgan, uni o‘zgartirib bo‘lmaydi”, degan qarashga o‘zgartirish kiritdi. u bola tarbiyasida muhitning tutgan o‘rnini asoslab berib, bola fe’l-atvorini tarbiyaviy …

5 / 80

tazanlik, pursharo‘lik (g‘avg‘o chiqaruvchilik), yemoqda betakalluflik 16 xvii asrga kelib markaziy osiyoda davom etgan etnik, siyosiy jarayonlar ravshanlashib, o‘zbeklar- etnik, siyosiy guruhdan millatga aylana boshlagach, ularning o‘z hududi- bo‘lajak o‘zbekistonning taxminiy chegaralari ma’lum bo‘lib qolgan edi. ana shu ijtimoiy, siyosiy belgilarni ilg‘agan holda shoir turdi (farog‘iy) “o‘zbek”, “o‘zbek o‘g‘li”, “o‘zbek yurti” istilohlarini qo‘llaydi va “o‘zbekiston” atamasini badiiy tasarufotga kiritadi. 17 sharq uyg‘onish davrida ma’naviy-ma’rifiy sohada asosiy masala inson muammosi bo‘lgan. shuning uchun ham ta’lim-tarbiya masalalariga katta e’tibor berilgan. didaktik asarlarda sharqqa xos bo‘lgan insonning axloqiy, ruhiy kamoloti, oliy darajadagi yuksalish muammosi yetakchi g‘oya bo‘lgan. insoniylik, insonni ulug‘lash g‘oyasi ta’lim-tarbiyaga oid yaratilgan asarlarning asosiy o‘zagi sanalgan. ta’limiy-axloqiy qarashlar axloq masalasi faylasuflarning ham, buyuk mutafakkirlarning ham, tarixchi-yu shoir hamda adiblarning ham birdek diqqat markazida bo‘ldi. sharq uyg‘onish davri falsafasi va pedagogikasida ta’limiy-axloqiy yo‘nalish muhim ahamiyat kasb etdi. «qutadg‘u bilig», «axloqi nosiriy», «qobusnoma», «hibbat ul-haqoyiq», «guliston», «bo‘ston», «ahloqi jaloliy», «axloqi muhsiniy», «mahbub ul-qulub» …

Want to read more?

Download all 80 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqpedagogikasi"

ta'lim va ilm-fan sohalarida xotin-qizlar rolini yanada oshirishning gender masalalari xalq pedagogikasi ikramova k.sh mavzu: “xalq pedagogikasi” va o‘rta osiyo buyuk mutafakkirlarining pedagogik g‘oyalari. reja: 1 2 3 o’rta osiyoda ilk pedagogik tasavvurlar. qadimgi miflarda bayon etilgan pedagogik fikrlar. o’zbek xalq pedagogik tafakkurning tarixiy taraqqiyot yo’li. 3 o‘zbek xalq og‘zaki ijodi vatanga muhabbat,erkparvarlik, g‘ururlik, sadoqatli (jon do‘sti) do‘st bo‘la olish, o‘z burchini, o‘z so‘zini oqlash, mardlik, jasoratga qodirlik eng zarur fazilatlar bo‘lgan, ado etish, dushman ustidan g‘alaba qilish yo‘lida qahramonlarcha o‘z jonlaridan kechishga, har qanday mashaqqatlarga bardosh berishga, sevgi, muhabbatdan kechishga, o‘z qabiladoshlarining or-nomusi uchun to oxirigacha kurashi...

This file contains 80 pages in PPTX format (13.6 MB). To download "xalqpedagogikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqpedagogikasi PPTX 80 pages Free download Telegram