buxgalteriyahisobinazariyasi

PPT 20 стр. 902,0 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 902,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

slayd 1 * mavzu. buxgalteriya hisobi nazariyasining tarixiy rivojlanishi reja: 1. buxgalteriya hisobining vujudga kelishidagi evolyutsion jarayon 2. o‘rta asrlarda evropada hisob yuritilishi 3. sharq davlatlarida hisob yuritishning shakllanishi 4. buxgalteriya hisobi maktablarining asoschilari 5. temuriylar davlatida hisob ilmining kurtaklari * * 1. buxgalteriya hisobining vujudga kelishidagi evolyutsion jarayon buxgalteriya hisobi fan sifatida qachon shakllanganligi shu soha vakillarini qiziqtirishi tayin. odatda bu borada uchta javobni uchratishimiz mumkin mumkin. birinchisi: buxgalteriya hisobi 3000 yil oldin odamlar jarayonlarni ro’yxatga olishni (natural shaklda) boshlagan paytdan boshlab; ikkinchisi: 500 yil oldin italyan matematigi luka pacholining (1445-1515 y.) “schetlar va yozuvlar haqida traktat” kitobining nashrdan chiqishi bilan yuzaga kelgan; uchinchisi: 100 yil oldin, buxgalteriya hisobi sohasida birinchi nazariy qarashlar paydo bo’lgan davrdan yuzaga kelgan. shu sababli, bu tortishuvlarning haligacha yakuniga etilmagan. biz uning ilk ko’rinishlari qachon yuzaga kelganligi haqida taxminlar asosidagina xulosa chiqarishimiz mumkin. * 1-davr. naturalistik davr (ushbu davr eramizdan oldingi 4000 yildan bizning …

2 / 20

i. (ushbu davr 1300-1850 yillarni qamrab oladi.) bu davrda xo’jalik jarayonlarining ommalashuvi, murakkablashuviga mos ravishda oddiy yozuvdan ikki yoqlama yozuvga o’tish zaruriyatining yuzaga kelishi bilan xarakterlanadi. hisob yozuvlariga katta urg’u berilganligi ham ushbu davrga xos. bu davrda buxgalteriya hisobida dastlabki schyotlar rejasi ishlatila boshlandi. 4-davr. nazariy-amaliy davr (ushbu davr 1850-1900 yillar oralig’ini egallaydi). bu davrga kelib xo’jalik jaryonlariga xuquqiy maqom shakllandi. natijada jaryonga ham iqtisodiy jihatdan, ham xuquqiy jihatdan yondashuvlar belgilandi. schyotlar rejasining differentsiyasi boshlandi, shakllariga ahamiyat qaratildi, balans, foyda, tannarx, ishlab chiqarish va muomala xarajatlari tushunchalari shakllandi. buxgalteriya hisobi butun reallikni baholashni qamrab oldi. 5-davr. ilmiy davr. (ushbu davr 1900 – 1950 yillarni o’z ichiga oladi). bu davrda asosiy e’tibor mahsulot ishlab chiqarish xarajatlariga va mahsulot tannarxini to’g’ri aniqlash, xarajatlarning jadalligi bilan ajralib turadi. kalkulyatsiyalash tartibi ham ushbu davrga xos. mahsulotning ishlab chiqarish va to’liq tannarxini aniqlash, smeta qiymati tushunchasi, direkt kost, standart kost usullari, to’g’ri va egri xarajatlar …

3 / 20

bo’lgan deyiladi. * * 2. o‘rta asrlarda evropada hisob yuritilishi eramizning v asrida german qabilalari bosqini natijasida quldorlik g’arbiy rim imperiyasi quladi va uning o’rnida tarixda varvarlar deb atalgan xalqlarning qirolliklari vujudga keldi. yangi davlatlarning iqtisodiy taraqqiyot darajasi rim imperiyasi erishgan darajadan bir muncha past edi. bu davlatlarda pul muomalasi muxim ahamiyatga ega bulmagan. fan va madaniyat taraqqiyoti ham juda zaif edi. bu omillar ilk o’rta asrlarda evropada hisob yuritilishiga ham o’z ta’sirini ko’rsatdi. ix asrga qadar xo’jalikdagi hisob yuritilishi asosan turli mavjud moddiy mulklarni tartibsiz sanog’idan iborat edi holos. ix asrdan yozuvlar tartibli tus oladi. bu davrda yozma yodgorliklarida mol-mulk quyidagi guruhlarga bo’linadi: 1) binolar va inshootlar: 2) xo’jalik inventari; 3) mahsulotlar; ) hayvonlar. mahsulotlarni ularning kelib chiqishi manbalari bo’yicha (o’z ishlab chiqarishi mahsuloti, turli yig’imlardan tushgan mahsulot, obrok tushumlari bo’yicha mahsulot) va hosil bo’lgan vaqti bo’yicha (o’tgan yilgi, joriy yildagi) bo’lib hisobga olingan. 3. sharq davlatlarida hisob yuritishning …

4 / 20

ayd etiladi. qadimgi misrda papirus o’ramlarida (alohida varaqlarda) inventarlar yozilgan. i va ii-sulolalar davrida (eramizdan avvalgi 3400-2980 yillar) har ikki yilda ko’char va ko’chmas mulkni inventarizatsiya qilib turilganligi tarixiy yodgorliklarda o’z ifodasini topgan. iv-suloladan boshlab vaqti- vaqti bilan o’tkaziladigan inventarizatsiya muntazam joriy hisob yuritish bilan almashtirilgan. uning maqsadi moddiy boyliklarning (g’alla, kumush va boshqalar) olinishi va berilishi haqiqatda amalga oshirilganligini tekshirib turish edi. * 4. italiya maktabining asoschilari luka pacholi (1445-1517) – buyuk matematik, digrafik hisob tizimining asoschisi, «schetlar va yozuvlar haqidagi asar» (1494)ning muallifidir. ushbu kitobda hisobchilikning vazifalari, savdogar va buxgalterga qo’yiladigan talablar, ikki yoqlama buxgalteriya (digrafik paradigma) g’oyasining asoslari bayon etilgan, buxgalteriya balansi tushunchasi shakllantirilib, u inventar modifikatsiyasi sifatida tushunilgan buxgalteriya hisobining asosiy amal(protsedura)lari rivojlanishiga ulkan hissa qo’shgan. * l.pacholi tomonidan bayon qilingan ikki yoqlama yozuv bo’yicha hisob tizimi barcha mamlakatlarda hozirgi vaqtgacha amal qilmoqda. uning g’oyasi “berish” va “ega bo’lish” tamoyiliga nisbatan bosh daftar “kassa” va “kapital” …

5 / 20

v), yuridik (passiv) va ma’muriy (moliyaviy holat to’g’risidagi hisobot) turini birlashtirgan holda korxonaning xo’jalik holatini aks ettiradi. j.rossi – xo’jalik faoliyatidagi faktlarni matritsalarda aks ettiradigan shaxmat shaklidagi hisobchilikning muallifi. xo’jalik faktlarini matritsalarda aks ettirish tahlil qilish maqsadida chiziqli algebradan foydalanishga keng imkoniyatlar yaratadi. djino dzappa (1879-1960) italiyalik buxgalter, hisobshunoslikni korxonani boshqarish haqidagi fan sifatida talqin qilgan. debitorlar va kreditorlar bilan hisob-kitoblar korxonaning tashqi dunyo bilan aloqasi ekanligini, ayni paytda boshqa schetlar kabi korxona ichidagi munosabatlarning mohiyatini ochib berishini ko’rsatgan. u balansning mohiyati, uning moddalari o’rtasidagi o’zaro bog’liqlikni ko’rsatishga olib kelishini, balansning o’zi esa moliyaviy natijalar to’g’risidagi hisobotda aks ettirilgan oborotlar oqibati deb hisoblagan. bunda u korxona daromadlari ayon, xarajatlari esa shubhali deb e’tirof etgan. u firma kapitalining qiymati uning daromadiga bog’liq deb hisoblagan. (d.dzappa. la determinatione del reddito nelle imprese commerciali – rome, 1929). * djuzeppe cherboni (1827-1917) – italiyalik buxgalter, logismografiya – hisobshunoslikning original shaklini o’zida mujassamlashtirgan buxgalteriya hisobining …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buxgalteriyahisobinazariyasi"

slayd 1 * mavzu. buxgalteriya hisobi nazariyasining tarixiy rivojlanishi reja: 1. buxgalteriya hisobining vujudga kelishidagi evolyutsion jarayon 2. o‘rta asrlarda evropada hisob yuritilishi 3. sharq davlatlarida hisob yuritishning shakllanishi 4. buxgalteriya hisobi maktablarining asoschilari 5. temuriylar davlatida hisob ilmining kurtaklari * * 1. buxgalteriya hisobining vujudga kelishidagi evolyutsion jarayon buxgalteriya hisobi fan sifatida qachon shakllanganligi shu soha vakillarini qiziqtirishi tayin. odatda bu borada uchta javobni uchratishimiz mumkin mumkin. birinchisi: buxgalteriya hisobi 3000 yil oldin odamlar jarayonlarni ro’yxatga olishni (natural shaklda) boshlagan paytdan boshlab; ikkinchisi: 500 yil oldin italyan matematigi luka pacholining (1445-1515 y.) “schetlar va yozuvl...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPT (902,0 КБ). Чтобы скачать "buxgalteriyahisobinazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buxgalteriyahisobinazariyasi PPT 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram