muhandislik xodimlar shaxsining bilish faoliyatining psixologik tavsifi

PDF 26 pages 752.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 752.5 KB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

7-mavzu. muhandislik xodimlar shaxsining bilish faoliyatining psixologik tavsifi reja: 7.1. tafakkur, uning xususiyatlari, shakllari va turlari. 7.2. tafakkur operatsiyalari, sifatlari va individual xususiyatlari 7.3. intellekt haqida tushuncha 7.4. nutq va uning turlari 1.1. tafakkur,uning xususiyatlari, shakllari va turlari. inson atrof-olam (narsa, hodisalar, insonlarni) va o‘zini turli xil faoliyatlarni bajarish va bu ob’ektlarga ta’sir ko‘rsatgan holda ma’lum bir ijtimoiy va shaxsiy ahamiyatga molik maqsadlarga erishish uchun o‘rganadi. sezgi, idrok va tasavvurlar ixtiyorsiz diqqat va ko‘rgazma-obrazli xotira bilan hamkorlikda insonga aniq bir ob’ektlar va ularning bevosita o‘rganiladigan xossalari haqida ma’lumot beradilar. psixik aks ettirishning bu shakllari inson tomonidan ob’ektiv reallikni bilishning hissiyotli asoslaridir. lekin alohida jismlar va real olam hodisalarini bilish istalgan amaliy vazifani hal etishda yuzaga keladigan uch ahamiyatga ega bo‘lgan savolga javob topish uchun etarli emas. bu savollar: «yuzaga kelgan vaziyatda nimani, qay tarzda bajarish mumkin, va bu harakat natijasida nima hosil bo‘ladi?»dan iborat. bu savollarga javob izlashda bizlarga tafakkur …

2 / 26

qelikni umumlashtirgan holda aks ettirish birgina odam va zamondoshlarining emas, balki, o‘tmish avlodlarining ham tajribasini qayta ishlab chiqish natijasidir. bu tajriba til yordamida og‘zaki va yozma nutqda (o‘qituvchilar ma’ruzalarida, kitob, darsliklarda va h.k.) ifodalangan. shuning uchun tafakkur ko‘plab odamlar bilimlarini umumlashtiradi. tafakkur jarayonida inson amaliy faoliyat, obrazlar va tasavvurlar, modellar, chizmalar, belgilar, til kabi jismli va ijtimoiy olamning ahamiyatli aloqa va munosabatlariga kirib borish maqsadida, insoniyat tomonidan ishlab chiqilgan turli xildagi vositalardan foydalanadi. tafakkurning ikkinchi muhim belgisi voqelikni analizatorga bevosita ta’sir ko‘rsatmay, ko‘pchilik hollarda asboblar ko‘magida olingan qo‘shimcha belgilar yordamida anglanadiganlarni tushunish va namoyon qilish imkonini yaratuvchi vositali tarzda aks ettirishdir. hodisalarning qonuniyatlari, ichki aloqalari bizning ongimizda hodisalarning tashqi belgilarida vositali tarzda namoyon bo‘lishi bilan inson ichki, barqaror o‘zaro aloqalarning belgilarini aniqlab oladi. tafakkurning o‘ziga xos xususiyati bilish yoki amaliy faoliyat jarayonida yuzaga keladigan u yoki bu vazifani bajarish bilan bog‘liqligidan iborat. tafakkur muammoli vaziyatdan, tafakkurning maqsadi bo‘lgan savolga javobdan …

3 / 26

hollarda inson toliqqan bo‘lib, hordiq olishni xohlayotganida kuzatiladi. uyquga ketishdan oldin xayolingizdan ketma-ket turli xildagi o‘ylar o‘tishini kuzatgansiz. mana shu o‘ylar ma’lum assotsiatsiyalarga kiradi. tafakkurning alohida muhim o‘ziga xos xususiyati – bu uning nutq bilan uzluksiz aloqasi. tafakkur va nutqning bunday aloqasi, avvalambor, fikrlarning, hatto, nutq tovush shakliga ega bo‘lmagan holat, masalan, kar-soqov odamlarda ham nutq shakliga mujassamlashtirilishida o‘z ifodasini topadi. biz doimo so‘zlar orqali fikr yuritamiz. qisqartirilganlik, muxtasarlik, ixchamlilik xususiyatiga ega bo‘lgan yashirin, tovushsiz, ichki nutq insonning tafakkur mexanizmi bo‘lib hisoblanadi. nutq tafakkur qurolidir. ma’lum fikr so‘zlar bilan ifoda etilganida tafakkur jarayoni amalga oshiriladi. fikrni so‘z bilan ifoda etish – ifodalash motivi (nutqiy maqsad), ichki nutq, fikrni tashqi tomondan nutqiy ifodalash kabi bosqichlaridan iborat bo‘lgan murakkab jarayon. tafakkur – bu narsalar mohiyatini ochib beruvchi g‘oyalar harakati. uning natijasi obraz emas, balki ma’lum bir fikrdir. tafakkur – bu kiritilgan yo‘nalishli- tadqiqiy, qayta o‘zgarishli va bilish xususiyatiga ega bo‘lgan harakatlar va …

4 / 26

agi umumiy xususiyatlari. tafakkur moddiy olam qonuniyatlari, tabiat va ijtimoiy-tarixiy hayotdagi sababiy-oqibat aloqalari, insonlar psixikasi qonuniyatlarini tushunish imkonini beradi. aqliy faoliyat natijalarini qo‘llash sohasi bo‘lgan amaliyot tafakkur faoliyatining manbai bo‘lib xizmat qiladi. tafakkur psixik faoliyat sifatida miyaning vazifasi hisoblanadi. oddiy psixik jarayonlar, masalan, sezgilar uchun asos vazifasini o‘taydigan yuqoriroq darajadagi miya jarayonlari tafakkurning fiziologik asosini tashkil etadi. lekin hozirda tafakkur jarayonini ta’minlovchi barcha fiziologik tuzilmalarning o‘zaro ta’sir etish tartibi va ahamiyati haqida aniq fikr mavjud emas. tafakkur faoliyatida miya peshona qismlari alohida ahamiyatga ega ekanligi shubhasizdir. bundan tashqari, bosh miya po‘stlog‘ining tafakkurni gnostik (bilish) vazifasi bilan ta’minlovchi doirasi, shuningdek, tafakkur jarayonini ta’minlovchi miya nutq markazlari ham katta ahamiyatga ega. tafakkur – bu o‘z tuzilishi va turlariga ega bo‘lgan o‘ziga xos faoliyat. tafakkurning turlarga bo‘linishi shakli, xususiyati, ochib berilganlik, yangililik va voqelikka moslik darajasiga ko‘ra amalga oshiriladi. tafakkur kechish xususiyatlari protekaniya tafakkur shakllari mishleniya voqelikni umumlashtirgan tarzda aks ettirish va bavosita …

5 / 26

ular xotiradan olinadi yoki tasavvurda hosil qilinadi. ko‘pincha tafakkurning bu turi badiiy ijodkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi odamlarda ustun bo‘ladi. tushunchali tafakkur voqelikni aniq va umumlashtirgan holda aks ettiradi, lekin bunday aks ettirish mavhumdir. o‘z navbatida, obrazli tafakkur atrofimizdagi olamni aniq va sub’ektiv aks ettirish imkonini beradi. shunday qilib, tushunchali va obrazli tafakkurlar bir-birini to‘ldiradi. ko‘rgazmali-obrazli tafakkur obrazlarni qo‘llash bilan bog‘liq. bu tafakkur odam biror masalani echishda turli obrazlarni, hodisalar va jismlar haqidagi tasavvurlarni tahlil qilishida, qiyoslashtirishida, umumlashtirishida namoyon bo‘ladi. ko‘rgazmali-harakatli tafakkur – mohiyati real jismlar bilan amalga oshiriladigan amaliy o‘zgartiruvchi faoliyatdan iborat bo‘lgan tafakkurning alohida ko‘rgazmali-harakatli ko‘rgazmali obrazli real autistik reproduktiv mahsuldorlik diskursiv ichki sezgiga ko‘ra nazariy amaliy tafakkur turlari shakliga ko‘ra voqelikka mosligiga ko‘ra yangililigiga ko‘ra stepeni novizni ochilganligiga ko'ra xususiyatiga ko‘ra turi. tafakkurning bu turi biror-bir moddiy mahsulot ishlab chiqarish maqsadidagi mehnat bilan mashg‘ul bo‘lgan odamlarda kengroq ifodalanadi. yana til vositalari asosida vazifa bajaruvchi so‘z-mantiqiy tafakkur mavjud bo‘lib, …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muhandislik xodimlar shaxsining bilish faoliyatining psixologik tavsifi"

7-mavzu. muhandislik xodimlar shaxsining bilish faoliyatining psixologik tavsifi reja: 7.1. tafakkur, uning xususiyatlari, shakllari va turlari. 7.2. tafakkur operatsiyalari, sifatlari va individual xususiyatlari 7.3. intellekt haqida tushuncha 7.4. nutq va uning turlari 1.1. tafakkur,uning xususiyatlari, shakllari va turlari. inson atrof-olam (narsa, hodisalar, insonlarni) va o‘zini turli xil faoliyatlarni bajarish va bu ob’ektlarga ta’sir ko‘rsatgan holda ma’lum bir ijtimoiy va shaxsiy ahamiyatga molik maqsadlarga erishish uchun o‘rganadi. sezgi, idrok va tasavvurlar ixtiyorsiz diqqat va ko‘rgazma-obrazli xotira bilan hamkorlikda insonga aniq bir ob’ektlar va ularning bevosita o‘rganiladigan xossalari haqida ma’lumot beradilar. psixik aks ettirishning bu shakllari inson tomonidan ob’ekti...

This file contains 26 pages in PDF format (752.5 KB). To download "muhandislik xodimlar shaxsining bilish faoliyatining psixologik tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: muhandislik xodimlar shaxsining… PDF 26 pages Free download Telegram