atom yadrolarining asosiy xususiyatlari

PPTX 13 pages 483.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 483.7 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekiston resrublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi shirshiq davlat redagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “umumiy fizika” fanidan kurs ishi mavzu: atom yadrolarining asosiy xususiyatlari bajardi: ___________________ kurs ishi rahbari:__________________ chirchiq-2025 o‘zbekiston resrublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi shirshiq davlat redagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “umumiy fizika” fanidan kurs ishi mavzu: atom yadrolarining asosiy xususiyatlari bajardi: ___________________ kurs ishi rahbari:__________________ chirchiq-2025 reja: 1. protonlar. neytronlar. nuklonlar. 2. atom yadro modelini takomillashtirish. 3. yadroning massasi va energiyasi. 4. yadro kuchlarining xususiyatlari 5. yadro kuchlarining manbai 6. yadrolarning barqarorligi. 7. yadro reaksiyalari. 8. xulosa. 9. foydalanilgan adabiyotlar. proton belgi bilan belgilanadi, zaryadi elektronning zaryad miqdoriga teng musbat zaryadli zarrachadir. protonning tinch xolatdagi massasi: = 1836= 938,5 mev yadro fizikasida massani energiyaning o‘lchov birligida o‘lchash qabul qilingan. proton spini: ga teng. neytron belgi bilan belgilanadi, chadvek tomonidan kashf etilgan. neytron zaryadsiz zarracha massasi: = 1839= 938,5 …

2 / 13

gar parchalanishda yadro zaryadi kamaysa chap tomonidan chiziladi. spektrometrik o‘lchashlar yadro massasi m(az) ni uni tashkil qilgan nuklonlar massasi yig‘indisidan bir oz kichik ekanligini ko‘rsatadi. bu massalarning farqi massa defekti deb yuritiladi. massa defekti nuklonlarning yadrodagi "zichlanishini" xarakterlaydi. bu yerda va - proton va neytronlaming massasi. massa defekti nuklonlami jipslashtirib, yadro hosil qilish natijasida ajralib chiqqan e bog‘lanish energiyasining kattaligini aniqlaydi. yadro fizikasida bog‘lanish energiyasi bilan bir qatorda solishtirma bog‘lanish energiyasi dan foydalanadilar. yadrodagi bitta nuklonga mos kelgan bog‘lanish energiyasiga son jihatidan teng kattalik solishtirma bog‘lanish energiyasi deb yuritiladi. tajribalar ko‘rsatishicha, solishtirma bog‘lanish energiyasi atom og‘irligiga bog‘liq, bu bog‘lanishda tasvirlangan: yadro kuchlari tabiatdagi eng kuchli o‘zaro ta’sirlashuvlardan biridir. ular elektromagnit kuchlardan va gravitatsion kuchlardan ancha kuchliroq. bu kuchlarning kuchi yadrodagi protonlar va neytronlarni bir-biriga mahkam bog‘lab turadi va yadroning barqarorligini ta’minlaydi. yadro kuchlari faqat juda kichik masofalarda, ya’ni taxminan 1-2 femtometr (1 fm = 10⁻¹⁵ metr) atrofida ta’sir qiladi. nuklonlar …

3 / 13

ʻzidan parchalanishga moyil boʻladi. bu jarayon radioaktiv parchalanish deb ataladi. parachalanish turlari: radioaktiv parchalanishning asosiy turlari: alfa parchalanish, beta parchalanish (β⁻ va β⁺) va gamma nurlanish. parchalanish zanjirlari: baʼzi ogʻir yadrolar bir necha bosqichda parchalanish orqali barqaror holatga oʻtadi. yadro bo'linishi og‘ir yadro neytronlar bilan bombardimon qilinganda, ikkita (yoki undan ko'p) kichikroq yadrolarga bo‘linish jarayoni. bu jarayonda bir nechta neytronlar ham ajralib chiqadi, bu esa zanjirli reaksiyani amalga oshirishga imkon beradi. misol: ²³⁵u + ¹n → ¹⁴¹ba + ⁹²kr + 3¹n + energiya yengil yadrolarning yuqori harorat va bosim sharoitida birlashib, og‘irroq yadro hosil qilishi jarayoni: misol: ²h + ³h → ⁴he + ¹n + energiya bu jarayonda ham juda katta miqdorda energiya ajralib chiqadi. radioaktiv parchalanish beqaror yadrolarning o'z-o'zidan, tashqi ta'sirlarsiz, barqarorroq holatga o'tish uchun parchalanishi hisoblanadi. alfa () parchalanishga misol: ²³⁸u → ²³⁴th + ⁴he beta parchalanish (β⁻): neytronning protonga va elektronga parchalanishi natijasida yadro atom raqamining o‘zgarishi, …

4 / 13

arining o'zaro ta'sirlashuvi bilan boradigan jarayonlar bo‘lib, bunda yadro tarkibi o‘zgaradi va energiya ajralib chiqadi yoki yutiladi. yadro bo‘linishi, sintezi, radioaktiv parchalanish va turli xil yadro reaksiyalari yadro fizikasining asosiy sohalarini tashkil etadi va turli xil amaliy sohalarda keng qo‘llaniladi. bu reaksiyalarni o'rganish atom va yadro fizikasini, shuningdek, yadroviy texnologiyalarni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. foydalanilgan adabiyotlar: 1. “fizika” (oliy ta'lim muassasalari uchun darsliklar) 2.“umumiy fizika kursi” (darsliklar) s. x. sirojiddinov, b. abdullayev va boshqalar 3.“kvant mexanikasi” (darsliklar) m. xudoyberdiyev va boshqalar 4.“atom va yadro fizikasi” (darsliklar) a. m. abdullayev va boshqalar 5. www.ziyonet.uz 6. www.nur.uz rus tilidagi adabiyotlar: 7. sivuxin d.v. “obshiy kurs fiziki” 8. savelev i.v. “kurs obshey fiziki” 9. trofimova t.i. “kurs fiziki” 10. landau l.d., lifshits e.m. “kvantovaya mexanika. nerelyativistskaya teoriya” e’tiboringiz uchun rahmat! image1.png image2.png image3.tmp image4.png image5.png image6.tmp image7.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 13

atom yadrolarining asosiy xususiyatlari - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom yadrolarining asosiy xususiyatlari"

o‘zbekiston resrublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi shirshiq davlat redagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “umumiy fizika” fanidan kurs ishi mavzu: atom yadrolarining asosiy xususiyatlari bajardi: ___________________ kurs ishi rahbari:__________________ chirchiq-2025 o‘zbekiston resrublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi shirshiq davlat redagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika” kafedrasi “umumiy fizika” fanidan kurs ishi mavzu: atom yadrolarining asosiy xususiyatlari bajardi: ___________________ kurs ishi rahbari:__________________ chirchiq-2025 reja: 1. protonlar. neytronlar. nuklonlar. 2. atom yadro modelini takomillashtirish. 3. yadroning massasi va energiyasi. 4. yadro kuchlarining xususiyatlari 5. yadr...

This file contains 13 pages in PPTX format (483.7 KB). To download "atom yadrolarining asosiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: atom yadrolarining asosiy xusus… PPTX 13 pages Free download Telegram