gamma-nurlanishlarning va neytronlarning moddabila no'zari ta'siri

PPTX 10 pages 1.2 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika va astronomiya” kafedrasi “umumiy fizika (atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi)” fanidan kurs ishi mavzu: gamma-nurlanishlarning va neytronlarning modda bilan o'zaro ta'siri bajardi: 22.3- guruh talabasi: yo’ldosheva nodirabonu qabul qildi: chirchiq-2025 reja: 1. kirish 2.gamma-nurlarning moddalar bilan o‘zaro ta’sirlashuvlari 3. fotoeffekt 4. kompton effekti 5. neytron va neytronlar fizkasi 6. neytronni aniqlash 7. xulosa 8.foydalanilgan adabiyotlar kirish gamma-nurlanish va neytronlarning modda bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganish yadro fizikasi va radiatsion fizika sohalarida muhim ahamiyatga ega. bu ta’sirlarni tushunish zamonaviy texnologiyalar, jumladan, yadroviy energetika, tibbiyot, materialshunoslik va xavfsizlik tizimlarida qo‘llaniladigan turli qurilmalarning samaradorligini oshirish va xavfsizligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. gamma-nurlanish yuqori energiyali elektromagnit to‘lqinlar bo‘lib, ularning modda bilan o‘zaro ta’siri ionlashuv, yutilish va tarqalish jarayonlari orqali sodir bo‘ladi. neytronlar esa elektr zaryadsiz bo‘lgani sababli ular modda bilan ko‘proq yadro reaksiyalari orqali o‘zaro …

2 / 10

bu jarayonlarni tushunish yadroviy fizikada, tibbiyotda va boshqa sohalarda qo‘llaniladi. quyida ushbu jarayonlarni batafsil yoritib beraman: 1. gamma-nurlanishlarning modda bilan o‘zaro ta’siri gamma-nurlanish - bu yuqori energiyali elektromagnit to‘lqinlar bo‘lib, ularning modda bilan ta’siri uch asosiy mexanizm orqali amalga oshadi: a) fotoeffekt fotoeffekt - gamma-kvant atomning ichki qavatidagi elektron bilan o‘zaro ta’sirlashib, uni atomdan chiqarib yuborishi jarayoni. ushbu jarayon kichik energiyali gamma-nurlar uchun muhim: fotoeffektning 4 ta asosiy qonuni bor: muayyan fotokatodga tushayotgan yorug’likning spektral tarkibi o'zgarmas bo'lsa, fototokning to'yinish qiymati yorug’lik oqimiga to’g’ri proporsional. muayyan fotokatoddan ajralib chiqayotgan fotoelektronlar boshlang’ich tezliklarining maksimal qiymati yorug’lik intensivligiga bog’liq emas. yorug’likning to'lqin uzunligi o'zgarsa, fotoelektronlarning maksimal tezliklari ham o'zgaradi. har bir fotokatod uchun biror "qizil chegara" mavjud bo'lib, undan kattaroq to'lqin uzunlikli yorug’lik ta'sirida fotoeffekt vujudga kelmaydi. nning qiymati yorug’lik intensivligiga mutlaqo bog’liq emas, u faqat fotokatod materialining ximiyaviy tabiatiga va sirtining holatiga bog’liq. yorug’lik fotokatodga tushishi va fotoelektronlarning hosil bo'lishi orasida …

3 / 10

i - fizikaning neytronlar xossalari (massasi, radioaktiv yemirilishi, magnit xossalari va hokazo) va ular bilan bogʻliq boʻlgan turli jarayonlarni oʻrganadigan boʻlimi. neytron fizikasi neytron kashf qilingandan soʻng (1932) uning xossalarini oʻrganish asosida vujudga keldi va rivojlandi. sovuq va issiq neytronlar bilan oʻtkazilgan tajribalarda ularning toʻlqin xususiyatlari namoyon boʻlib, koʻpgina optik hodisalar kashf qilindi. bunday neytronlar xossalari optika usullari va asboblari yordamida oʻrganiladi. issiq neytronning moddada yutilishi katta boʻlganidan ularning har xil modsalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida elastik sochilish hodisasi va radiatsion tutuv (p, u) kabi ekzotermik reaksiyalar ketishi mumkin. neytronlar taʼsirida yadrolarning, ayniqsa, ogʻir yadrolarning boʻlinishi va boʻlinishning zanjirli reaksiyasi kabi muhim yadro reaksiyalari vujudga keladi. bunday reaksiyalarning ketishi ham neytronlar energiyasiga bogʻliq. ana shunday boglanishlar harakterini va ulardan foydalanish yoʻllarini (masalan, yadro texnikasida) neytron fizikasi oʻrganadi va aniqlaydi. neytronni aniqlash. bu yaxshi joylashtirilgan detektorga kiradigan neytronlarni foydali aniqlash. neytronlarni samarali aniqlashning ikkita asosiy jihati mavjud: jihoz va dasturiy ta'minot. …

4 / 10

i ta’sirlashsa, neytronlar yadro reaksiyalari orqali modda bilan o‘zaro aloqaga kirishadi. ushbu jarayonlarni chuqur o‘rganish radiatsiya xavfsizligi, yadroviy energetika, radiologiya va boshqa sohalarda samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi. shuningdek, bu o‘zaro ta’sirlar turli xil materiallarning fizik va kimyoviy xossalarini chuqur tadqiq qilish, yangi texnologiyalarni yaratish va inson salomatligini saqlash uchun muhim imkoniyatlar ochadi. shu sababli, gamma-nurlanish va neytronlarning modda bilan o‘zaro ta’siri masalalari ilmiy izlanishlar markazida bo‘lishi zarur. foydalanilgan adabiyotlar 1. atom yadrosi va zarralar fizikasi t. mo'minov, a. xoliqulov 2. axmedov a., "neytron fizikasiga kirish", toshkent: o‘zbekiston milliy universiteti, 2018. 3.norboev n., "yadro fizikasi asoslari", toshkent: fan va texnologiya, 2021. 4. j. r. lamarsh, a. j. baratta, introduction to nuclear engineering, prentice hall, 2001. onlayn manbalar va hisobotlar: 1. international atomic energy agency (iaea): www.iaea.org 2.national institute of standards and technology (nist) - neutron interactions database: www.nist.gov 3.physics open access journals: www.springer.com image7.png image8.png image9.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

gamma-nurlanishlarning va neytronlarning moddabila no'zari ta'siri - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gamma-nurlanishlarning va neytronlarning moddabila no'zari ta'siri"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi chirchiq davlat pedagogika universiteti “fizika va kimyo” fakulteti “fizika va astronomiya” kafedrasi “umumiy fizika (atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi)” fanidan kurs ishi mavzu: gamma-nurlanishlarning va neytronlarning modda bilan o'zaro ta'siri bajardi: 22.3- guruh talabasi: yo’ldosheva nodirabonu qabul qildi: chirchiq-2025 reja: 1. kirish 2.gamma-nurlarning moddalar bilan o‘zaro ta’sirlashuvlari 3. fotoeffekt 4. kompton effekti 5. neytron va neytronlar fizkasi 6. neytronni aniqlash 7. xulosa 8.foydalanilgan adabiyotlar kirish gamma-nurlanish va neytronlarning modda bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganish yadro fizikasi va radiatsion fizika sohalarida muhim ahamiyatga ega. bu ta’sirlarni tus...

This file contains 10 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "gamma-nurlanishlarning va neytronlarning moddabila no'zari ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: gamma-nurlanishlarning va neytr… PPTX 10 pages Free download Telegram