korruptsiya: uning tarixiy ildizlari, korruptsiyaga qarshi kurash usullari

DOCX 5 pages 28.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

korruptsiya: uning tarixiy ildizlari, korruptsiyaga qarshi kurash usullari korruptsiya –– bu jamiyatni turli yo'llar bilan iskanjaga oladigan dahshatli illatdir. mazkur illat demokratiya va huquq ustuvorligi asoslariga putur etkazadi, inson huquqlari buzilishiga olib keladi, bozorlar faoliyatiga to'sqinlik qiladi, hayot sifatini yomonlashtiradi va odamlar xavfsizligiga tahdid soladigan uyushgan jinoyatchilik, terrorizm va boshqa hodisalar ildiz otib, gullashi uchun sharoit yaratib beradi. ta'kidlab o'tish o'rinliki, ushbu zararli hodisa katta va kichik, badavlat va kambag'al bo'lishidan qat'iy nazar, barcha mamlakatlarda uchraydi. ushbu zararli illatni bartaraf etish bo'yicha jahon hamjamiyati tomonidan bir qator samarali ishlar amalga oshirilayotgan bo'lsada, hanuzgacha u bartaraf etilmayapti. biz quyida korruptsiyaning tarixiy ildizlariga va unga qarshi kurashish xususida fikr yuritmoqchimiz. korruptsiya (lot. corrumpere — buzmoq) termini odatda mansabdor shaxslar tomonidan unga berilgan mansab vakolatlari va huquqlardan o'zlarining shaxsiy manfaatlarini ko'zlab qonunchilik va ahloq qoidalariga zid ravishda foydalanishini anglatadi. ko'p hollarda bu atama siyosiy elitadagi byurokratik apparatga qarata ishlatiladi. korruptsiya ko'plab davlatlarning jinoyat …

2 / 5

holat sifatida qabul qilingan. biroq davlat apparatining murakkablashuvi va markaziylashuvi korruptsiyaning davlat rivojlanishiga katta to'siq ekanligini ko'rsatdi. korruptsiyaga qarshi kurashgan birinchi davlat sifatida qadimgi shumer davlati tan olinadi. qadimgi davlatlarni ayniqsa huquqni muhofaza qiluvchi organlarning poraxo'rligi qattiq tashvishga solganligi bizgacha saqlanib qolgan manbalardan ma'lum. chunki bu holat davlatning obro'siga juda qattiq putur etkazardi. dunyoning etakchi dinlarida ham birinchi navbatda huquqni muhofaza qiluvchi organlarning poraxo'rligi qattiq qoralanadi. jumaladan, injilda “sovg'alarni qabul qilma, chunki sovg'a ko'rni ko'radigan qiladi va haqiqatni o'zgartiradi” deyilgan bo'lsa, qu'roni karimda “boshqalarning mulkini nohaq yo'l bilan olmangiz va boshqalarga tegishli bo'lgan narsalarni olish uchun o'z mulkingizdan hokimlaringizga pora qilib uzatmangizlar” deyilgan. xviii asrning ikkinchi yarmiga kelib jamiyat davlat boshqaruv apparatining ish sifatiga toboro ko'proq ta'sir ko'rsata boshladi. bu o'sha davrda qabul qilingan bir qator qonun hujjatlarida o'z aksini topgan. jumladan, 1787 yilda qabul qilingan aqsh konstitutsiyasida pora olish aqsh prezidentini impechmentga tortish mumkin bo'lgan ikki jinoyatning biri sifatida …

3 / 5

q miqdori yo'qligi sudyada uni o'z hohishiga qarab qo'llashga sharoit yaratib beradi. aholi huquqiy savodxonligining pastligi — aholi tomonidan qonunlarni bilmaslik yoki tushunmaslik mansabdor shaxsga o'zining shaxsiy manfaati yo'lida qonunlardan foydanishga qulay sharoit yaratadi. mamlakatdagi siyosiy vaziyatning notinchligi — mamlakatdagi notinchlik birinchi navbatda aholi ongida hayotda yuksak turmush darajasiga erishishning asosiy usuli qonunga xilof faoliyat bilan bog'liq, degan mutlaqo axloqqa zid nuqtai nazar shakllanishiga olib keladi. bu esa o'z navbatida korruptsiyaga qulay sharoit yaratadi. ijro hokimiyatining birligi tamoyilinining buzilishi — aynan bitta faoliyatning turli instantsiyalar tomonidan tartibga solinishi: aholining davlatni nazorat qilishdagi sust ishtiroki; davlat sektoridagi xizmat qilayotgan xizmatchilar daromadlarining xususiy sektorda topish mumkin bo'lgan daromadlardan kamligi; iqtisodiyotning davlat tomonidan tartibga solinishi; inflyatsiyaning yuqori darajasi; mamlakat yuqori boshqaruv organlarining aholidan uzilib qolganligi; mamlakatdagi diniy va axloq qoidalari. jahon mamlakatlarida korruptsiyaga qarshi kurashning quyidagi usullari mavjud. ichki nazorat —bu usul boshqaruv apparatining o'zida nazoratni kuchaytiruvchi tuzilmalar (har xil ichki inspektsiyalar va …

4 / 5

a saylangan vakillarni korruptsiya uchun jazolashning asosiy usullaridan biri keyingi saylovlarda unga ovoz bermaslik hisoblanadi. korruptsiyaga saylovlar orqali ta'sir o'tkazish eng samarali usul hisoblanadi. korruptsiyaga qarshi kurashda yuqori natijalarga erishgan shvetsiya, singapur, gonkong, portugaliya kabi davlatlarning tajribasini o'rganish shuni ko'rsatadiki, korruptsiyani yuzaga keltiruvchi omillarni bartaraf etish korruptsiyaga qarshi kurashda muhim o'rin egallaydi. bunda konstitutsiyaviy nazorat organlari, huquq-tartibot organlarining ahamiyati ortadi. ya'ni, korruptsiyaga olib kelishi mumkin bo'lgan normalarni konstitutsiyaviy nazorat organi tomonidan konstitutsiyaga zid deb topish, aholining huquqiy savodxonligini oshirish kabi metodlardan unumli foydalanish ushbu davlatlarni korruptsiya darajasi juda past bo'lgan davlatlar qatoriga olib chiqqan. biz quyida singapur davlatida korruptsiyaga qarshi kurashda qo'llanilgan usullar haqida batafsil to'xtalib o'tamiz. singapur davlati 1965 yil mustaqillikka erishgach korruptsiya darajasi eng yuqori bo'lgan davlatlar qatorida turar edi. lekin bu illatga qarshi o'tkazilgan bir qator tadbirlar bu davlatda korruptsiyaning minimal darajaga tushishiga olib keldi. birinchi navbatda bu erda byurokratik jarayonlar engillashtirilib sud tizimining mustaqilligi oshirildi (sudyalarning …

5 / 5

nazorat ostiga olish ham singapur davlatida korruptsiyaga qarshi kurashda muhim dastaklardan biri bo'lib xizmat qiladi. yurtboshimizning yuqorida eslangan asarida “jinoyatchilik, korruptsiya bizning o'z xavfsizligimizga ham, xalqaro xavfsizlikka ham tahdid soluvchi real manbadir. binobarin, mazkur hodisaga qarshi kurash masalalari birgina bizga taalluqli emas. shuning uchun ham biz jinoyatchilik haqida butun jahon hamjamiyati qayg'urmog'i lozim, deb hisoblaymiz. suveren o'zbekiston xalqi va rahbariyati esa ular bilan faol hamkorlik qilishga tayyor va buni dunyoni poklash, uning xavfsizligini ta'minlash ishiga qo'shilgan hissa, deb biladi” deb fikr bildirgan edi. jinoyatchi unsurlarning xo'jalik munosabatlari tizimini shakllantirish jarayonida faol va xufyona ishtirok etishi jamiyatda axloqsizlik vaziyatini tug'dirishi, bu esa o'z navbatida, mamlakat uchun ham, jahon hamjamiyati uchun ham nomaqbul jinoiy bozor iqtisodiyotining alohida turi shakllanishiga olib kelishini keyinchalik bmt tomonidan ham tan olinib, 2003 yil 9 dekabrda meksikaning merida shahrida korruptsiyaga qarshi kurashishda davlatlar o'rtasidagi aloqalarni yanada kuchaytirish maqsadida 3 kun davom etgan konferentsiya tashkil etildi. bu konferentsiya …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korruptsiya: uning tarixiy ildizlari, korruptsiyaga qarshi kurash usullari"

korruptsiya: uning tarixiy ildizlari, korruptsiyaga qarshi kurash usullari korruptsiya –– bu jamiyatni turli yo'llar bilan iskanjaga oladigan dahshatli illatdir. mazkur illat demokratiya va huquq ustuvorligi asoslariga putur etkazadi, inson huquqlari buzilishiga olib keladi, bozorlar faoliyatiga to'sqinlik qiladi, hayot sifatini yomonlashtiradi va odamlar xavfsizligiga tahdid soladigan uyushgan jinoyatchilik, terrorizm va boshqa hodisalar ildiz otib, gullashi uchun sharoit yaratib beradi. ta'kidlab o'tish o'rinliki, ushbu zararli hodisa katta va kichik, badavlat va kambag'al bo'lishidan qat'iy nazar, barcha mamlakatlarda uchraydi. ushbu zararli illatni bartaraf etish bo'yicha jahon hamjamiyati tomonidan bir qator samarali ishlar amalga oshirilayotgan bo'lsada, hanuzgacha u bartaraf etilmay...

This file contains 5 pages in DOCX format (28.9 KB). To download "korruptsiya: uning tarixiy ildizlari, korruptsiyaga qarshi kurash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: korruptsiya: uning tarixiy ildi… DOCX 5 pages Free download Telegram