dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari

DOCX 16 pages 54.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o`quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakllantirish mavzu: dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari reja: i. kirish. ii. asosiy qism. 2.1. aql-dunyoqarash mezoni 2.2. dunyoqarash pedagogik jarayon sifatida 2.3. tarbiya jarayonining mazmun mohiyati. x u l o s a. adabiyotlar ro’yxati. aql-dunyoqarash mezoni o`sib kelayotgan yosh avlodning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish hamma davrlarda bo`lgani kabi, hozir ham millatning ilg`or kishilari diqat markazida bo`lib kelmoqda. xo`sh, dunyoqarashni o`zini qanday tushunish kerak? dunyoqarash-bizni o`rab olgan borliq nima, u qanday rivojlangan, tabiatda qanday inson o`rin tutadi, uning ongi qanday paydo bo`ldi va kamol topdi, jamiyatning yaralish tarixi qanday, inosniyat turmush darajasini qanday qilib yaxshilash mumkin va shu kabi masalalarga kishilarning turlicha qarashlari, munosabatlaridir.inson o`z faoliyatida ma`lum ilmiy bilimlardan, qonuniyatlardan,tushuncha va g`oyalardan foydalanadi. ana shu bilimlarga asoslanib, tabiat, jamiyat va inson tafakkuri hodisalarini baholaydi, ularni o`ziga talqin etib, ma`lum xulosalarga keladi. har qanday odam o`zining yashashdan maqsadi nimaligini, hayotning ma`nosini bilishga intiladi. bu insonning ijtimoiy ehtiyojidir. ana shu …

2 / 16

ishli, ziyoli, bilimdon kishilar dunyo ilm-faniga, umuminsoniy madaniyatiga salmoqli hissalarini qo`shganlar. ekspluatatsiyaga asoslangan quldorlik, feodalizm, kapitalizm kabi sinfiy jamiyatlarda davrning o`qimishli, ziyoli, bilimdon kishilari dunyo ilm-faniga, umuminsoniy madaniyatiga salmoqli hissalarini qo`shganlar. gippokrat, demokrit, platon, arximed, gegel, marks, engels; sharqda ilk o`rta asrlarda musulmon dunyosi al-kindiy, ar-roziy, g`azzoliy, farobiy, beruniy, xorazmiy, ibn sino, ibn rushd (averros), bahouddin naqshband, najmiddin kubro, ahmad yassaviy shular jumlasidandir. kaykovusning "qobusnoma", iv asrdagi hind faylasufi beydaboning "kalila va dimna" asarlari, "ramayana", "maxabhorat" dostoni, yusuf xos hojibning "qutadg`u bilig", nosir hisravning "saodatnoma", sa`diyning "guliston va bo`ston", abdurahmon jomiyning "bahoriston", navoiyning "mahbub ul qulub", ahmad donishning "o`g`illarga nasihat" bundan tashqari o`tmishning "chor darvesh", "ming bir kecha", "qur`oni karim", "hadisi sharif"dagi asarlarda ham juda katta, qimmatbaho va boy ma`naviy-madaniy meros bo`lib, sharq va g`arb xalqlari ming yillar mobaynida bulardan bahramand bo`lganlar. xix asrning ikkinchi yarmiga kelib turkiston rus mustamlakachilari tomonidan bosib olindi. bu davrda milliy-ma`naviy merosga, madaniyatga past nazar …

3 / 16

" deb ta`riflaydi, ayni zamonda firdavsiy, nosir xisrav, rudakiy, sa`diy, a. navoiy kabi avloniy ham aqlga katta e`tibor beradi. u “hukamolardan biri aqlning quli nafsning jilovini ushlasa, seni yomon yo`llarga kirishdan saqlar"- deb uqtiradi. avloniyning fikricha, sog`lom fikr, yaxshi axloq, ilm-ma`rifatga ega bo`lish uchun badanni tarbiyalash zarur. badanni sog`lom va quvvatli bo`lmog`i insonga eng kerakli narsadir. chunki o`qimoq, o`qitmoq va o`rgatmoq uchun insonga kuchli, kasalsiz jasad lozimdir. "aql-deydi: u-piri komili, muroshidi yagonasidir. ruh ishlovchi, aql boshlovchidir. inson aql va idroki sohasida o`ziga keladigan zarar va zulmlardan saqlanur, er yuzidagi hayvonlarni asir qilib, bo`ynidan boylab iplarining uchini qo`llariga bergan insonlarning aqlidur". o`zbekiston o`z mustaqilligininng qo`lga kiritgan hozirgi sharoitda qadriyatlarimizni tiklashga, tariximizni o`rganishga, o`zligimizni anglab yetishga ahd qilgan va yosh avlod uchun xuddi mana shu durdona asarlar qo`l kelishi muqarrardir. dunyoqarash. dunyoqarash faqat insongagina xos hususiyat bo`lib, hayvonot dunyosi, boshqa narsa, buyumlar va mavjudot uchun bu hol yotdir, ularda ham dunyoqarash bo`ladi, …

4 / 16

uqlarini anglash va noxush holatlarni hayotga kirib qolmasligiga, unga qarshi kurashishga tayyor turadigan ilmiy dunyoqarashli shaxsni tarbiyalashdan iboratdir. oddiy kuzatish uy hayvonlariga, hatto vahshiy hayvonlarga ham xos bo`lib, ular ham ovqat topib yeyishni, o`yini, egasini tanishni, xavf-xatardan qo`rqishni biladilar. bu hol shartli reflekslar yoki birinchi signal tizimlari deyilib, bunday holat jonli kuzatish bo`lib, odamlarga hayvonlarga ham bir xil ta`sir qiladi. tafakkur, fikrlash esa insonga xos bo`lib-bu ikkinchi signal tizimidir. aql har bir insonga xos tug`ma hususiyat bo`lib, miya sog` bo`lsa, aql ham yaxshi ishlaydi, aksincha miya kasallangan bo`lsa, aql past, zaif bo`lib, aqli rivojlanmagan odamning yoshi katta bo`lsa ham aqli yoshidan orqada qolib ketishi, tevarak-atrofni, dunyoni bilish, oldingi avlodlar tomonidan yaratilgan ilmlarni va mavjud bilimlarni o`zinikiga aylantirib o`zlashtira olishga qiynaladi. chunki ilm va bilim bir xil narsa emas. ilm mavjud bor, yaratilgan narsa, bilim esa kishi tomonidan bilib olinadigan, o`ziniki qilib olinadigan narsadir. aql, did va ilm nazariyaga; farosat, tamiz, …

5 / 16

arash ijtimoiy-tarixiy hodisa sifatida doim vorislik asosida rivojlanadi. o`tmish dunyoqarashlari yangi davr dunyoqarashining ildizini tashkil etib, uni kerakli hayotbaxsh ozuqa bilan ta`minlab turadi. har bir tarixiy davrning dunyoqarashi o`ziga xos bo`lib, mavjud tarixiy davrda u yoki bu ta`limotni nima uchun hukmron bo`lganligini bilish uchun oldingi davr dunyoqarashini, tarixini, rivojlanishini va uning o`sha ta`limot qanday qilib shu holatga kelib qolganligini o`rganmoq zarur. demak, jamiyatda yangicha tafakkur yuritmoq yangicha dunyoqarash, fikrlash uchun albatta o`tmishni bilish zarur, chunki yangicha tafakkur osmondan emas, balki ajdodlardan meros qolgan vorislik asosida vujudga keladi. yoshlarni tarbiyalashda, ularni axloq-odobli, tartib-intizomli qilishga, ota-onaga mehribon bo`lishlarida, matonatli, chidamli, mehnatsevar,vatanparvar, insonparvar bo`lib shakllanishida mas`uldir. dunyoqarashning shakllanishida har bir ota-ona ularni yoshlik chog`idan sabr-toqatli, bardoshli,quntli, qanoatli bo`lishga o`rgatmoqlari shartdir. kishining dunyoqarashini, fe`l-atvorini mavjud muhit belgilar ekan, demak yaxshi odamni kutish uchun shu muhitni yaxshi odam shakllanadigan yaxshi muhitga aylantirish kerak. ilmiy dunyoqarash xususida gap borganda avvalo, o`quvchilar, yoshlar, unga zid, qarama-qarshi turgan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari"

o`quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakllantirish mavzu: dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari reja: i. kirish. ii. asosiy qism. 2.1. aql-dunyoqarash mezoni 2.2. dunyoqarash pedagogik jarayon sifatida 2.3. tarbiya jarayonining mazmun mohiyati. x u l o s a. adabiyotlar ro’yxati. aql-dunyoqarash mezoni o`sib kelayotgan yosh avlodning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish hamma davrlarda bo`lgani kabi, hozir ham millatning ilg`or kishilari diqat markazida bo`lib kelmoqda. xo`sh, dunyoqarashni o`zini qanday tushunish kerak? dunyoqarash-bizni o`rab olgan borliq nima, u qanday rivojlangan, tabiatda qanday inson o`rin tutadi, uning ongi qanday paydo bo`ldi va kamol topdi, jamiyatning yaralish tarixi qanday, inosniyat turmush darajasini qanday qilib yaxshilash mumkin va shu kabi ...

This file contains 16 pages in DOCX format (54.8 KB). To download "dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va asosiy funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyoqarashning mohiyati, tuzil… DOCX 16 pages Free download Telegram