gazlarni suyuqlikka aylantirish usuli

DOCX 18 pages 71.9 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.9 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

eruvchanlik mavzu: gazlarni suyuqlikka aylantirish usuli. sovutish koeffitsiyentining samaradorligi reja: 1. gazlarning suyuqliklarda erishi. 2. suyuqliklarning suyuqliklarda erishi. 3. ikki suyuqlik qavatida uchinchi moddaning taqsimlanishi. biror berk idishga suyuqlik solinib, ustiga gaz yuborilsa, gaz suyuqlikda eriy boshlaydi va nihoyat, suyuqlik gazga to’yinadi. gazlarning suyuqliklarda eruvchanligi o’sha gaz va suyuqlikning tabiatiga, bosim va timperaturaga bog’liq. temperature ko’tarilgan sari gazning eruvchanligi kamaya boradi. ayni temperaturada gaz eruvchanligining bosim o’zgarishi bilan o’zgarishi genri qonuniga bo’y sunadi. bu qonun juda muhim qonun bo’lib, quyidagicha tariflanadi; ma’lum hajm suyuqlikda erigan gazning og’irlik miqdori gaz bosimiga to’g’ri proportsional bo’ladi. yoki bu yerda: c − suyuqlikda erigan gazning og’irligi; p − bosimi ; k − o’zgarmas kattalik. masalan, 1 atm bosim va 00 temperaturada 1 l suvda 0,0654 g kislorod erisa, o’sha temperaturada 2 atm bosimda 0,1308 g kislorod eriydi. bosim ortgan sari gazning zichligi ham ortishi sababli 0,1308 g kislorodning 2 atm dagi hajmi 0,0654 g …

2 / 18

g miqdori endi 4 marta ortiq bo’ladi a - jadval gazlarning eruvchanligi gazlar suvda etil spirtida 00 150 00 150 h2 o2 co2 0,0215 l 0.0489 l 1,7130 l 0,0190 l 0,0342 l 0,0020 l 0,0693 l 0,2337 l 4,4400 l 0,0773 l 0,2232 l 3,2800 l gaz eritilgan suvga elektrolitlar qo’shilsa, gazning eruvchanligi ―hodisasi “tuzlanish” (tuz vositasi bilan siqib chiqarish) deb ataladi. masalan; 20o da 1 atm bosimda 1 gr suvda 2,3 sm3 xlor eriydi. xuddi o’sha sharoitda 26% li 1 gr nacl eritmasida 0,3 sm3 cl eriydi. „tuzlanish“ hodisasiga tuzning gidratlanishi sabab bo’ladi deyish mumkin. bu vaqtda suvning bir qismi tuz bilan birikib ketadida, erituvchilik ro’lini bajara olmay qoladi va shuning uchun elektrolit qo’shilganda gazning bir qismi eritmadan ajralib chiqadi. gazlarning suyuqlikda eruvchanligihaqida gapirilar ekan, mashhur rus fiziologi i.m.sechenov nomini esga olmay bo’lmaydi. u qonda gazlarning erishiga qanday sharoit ta’sir etishiga qiziqib, korbonat angidridning turli tuzlar eritmasida eruvchanligini …

3 / 18

z hajmi. agar gazning hajmi to = 273,16ok bilan o’lchansa, vo = kyup2 (3) kyu – gazning yutilishi deyiladi. gazning portsial bosimi birga teng bo’lganda, 273,16o k da erituvchining hajm birligida erigan gazning hajmi. agar gaz ideal gazlar qonuniga bo’y sunadi deb faraz qilinsa, gey-lyussak qonuniga binoan, (4) gazlar eriganda issiqlik ajraladi. shunga ko’ra le-shatele prinsipiga muvofiq, temperatura oshishi bilan eruvchanlik kamayadi . bu bog’lanish quyidagicha ifodalanadi ∆h - gazning differensial (portsial) erish issiqligi, agar bu tenglama t2 = t1 chegarasida integrallansa: lnn = (5) agar ∆h temperaturaga bog’liq bo’lmasa, yani turg’un son deb faraz qilnsa: (6) kelib chiqadi. n1, n2 lar t1 va t2 – temperaturadagi eruvchanlik. qattiq moddalarning suyuqlikda erishida eruvchanlik to’yingan eritma konsentratsiyasi bilan o’lchanadi. qttiq moddalar eruvchanligining temperatura bilan o’zgarishini shreder tenglamasi ifodalaydi: n – to’yingan eritma konsentratsiyasi, ∆h- yashirin suyuqlanish erish issiqligi. qattiq moddalar eriganda issiqlik yutilganda (∆h) va le-shatele prinsipiga binoan: demak, temperatura oshishi …

4 / 18

gi uch holat kuzatilada: 1)suyuqliklar o’zaro istalgan nisbatda aralashadi (masalan, suv bilan spirt); 2)suyuqliklar o’zaro ma’lum chegaradagina aralashadi (masalan, suv bilan fenol); 3)suyuqliklar o’zaro aralashmaydi (masalan, suv bilan simob) . shuni ham aytish kerakki, bir birida mutlaqo erimaydigan suyuqliklar bo’lmadi, bir suyuqlik ikkinchi suyuqlikda ozgina bo’lsa ham eriydi. bir-birida ma’lum chegarada eriydigan suyuqliklar bilan tanishaylik; masalan , amil sprtga suv aralashtirsan, aralashma tinigandan keyin , idishda ustma-ust ikki qavat hosil bo’ladi. ustki qavat suvning amil spirtdagi to’yingan eritmasi, pastgi qavat amil spirtning suvdagi to’yingan eritmasidir. o’zaro ma’lum chegaragacha eriydigan suyuqliklarning eruvchanligi temperaturaning o’zgarishi bilan o’zgaradi va ba’zan yuqoriroq temperaturada ikki suyuqlik o’zaro cheksiz eriy boshlaydi. bunga anilin bilan suvni misol qilib olish mumkin. ozgina anilinga suv qo’shilsa, anilin erib ketadi. agar anilin miqdori oshirilsa, aralashma tinigandan keyin , ustma-ust ikki qavat hosil bo’ladi; ustki qavat anilinning suvdagi eritmasi bo’lsa, pastki qavat suvning anilindagi eritmasi bo’ladi (b – jadvalda bu qavatlarning …

5 / 18

i. kritik temperaturadan yuqori temperaturada anilin bilan suv istalgan nisbatda aralasha oladi. kritik temperaturadan past temperaturada esa ma’lum chegaradagina aralashadi. temperatura 20o 60o 100o 140o 160o 167o ustki qavat (100 gr eritmadagi anilin miqdori) 3,1 3,8 7,2 13,5 24,9 48,6 pastki qavat (100 gr eritmadagi suv miqdori) 5 5,8 8,5 11,9 28,8 51,4 suyuqliklarning kritik erish temperaturasini 1875-1886 yillarda rus olimi v. f.alekseev kashf etdi. fenolning suvda eruvchanligi ham temperaturaning ko’tarilishi bilan ortadi. suvga ozgina fenol qo’shilsa erib ketadi. agar fenol miqdori oshira borilsa, tezda ustma-ust ikki qavat hosil bo’ladi; agar temperature oshirilib borilsa, 66o ga yetganda ikkala qavat aralahib ketadi. 66o dan yuqorida fenol suvda cheksiz eriydi. demak, bu sistemaning kritik erish temperaturasi 66o ga teng ekan. uglerod sulfide cs2 va metil spirt ch3 oh sistemaning kritik erish temperaturasi 40,5o ga teng. tanishib chiqilgan sistemlarning kritik temperaturasini topish uchun temperaturani oshirishga to’g’ri keladi. bu yerda yuqori kritik erish temeraturasi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gazlarni suyuqlikka aylantirish usuli"

eruvchanlik mavzu: gazlarni suyuqlikka aylantirish usuli. sovutish koeffitsiyentining samaradorligi reja: 1. gazlarning suyuqliklarda erishi. 2. suyuqliklarning suyuqliklarda erishi. 3. ikki suyuqlik qavatida uchinchi moddaning taqsimlanishi. biror berk idishga suyuqlik solinib, ustiga gaz yuborilsa, gaz suyuqlikda eriy boshlaydi va nihoyat, suyuqlik gazga to’yinadi. gazlarning suyuqliklarda eruvchanligi o’sha gaz va suyuqlikning tabiatiga, bosim va timperaturaga bog’liq. temperature ko’tarilgan sari gazning eruvchanligi kamaya boradi. ayni temperaturada gaz eruvchanligining bosim o’zgarishi bilan o’zgarishi genri qonuniga bo’y sunadi. bu qonun juda muhim qonun bo’lib, quyidagicha tariflanadi; ma’lum hajm suyuqlikda erigan gazning og’irlik miqdori gaz bosimiga to’g’ri proportsional bo’ladi...

This file contains 18 pages in DOCX format (71.9 KB). To download "gazlarni suyuqlikka aylantirish usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: gazlarni suyuqlikka aylantirish… DOCX 18 pages Free download Telegram