“innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali

PDF 10 pages 572.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 572.8 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

microsoft word - 1-80 9 “innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali arxaik va antik davrda o‘rta osiyoda kechgan siyosiy jarayonlarda orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalarning harbiy salohiyati urganch davlat universiteti ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti “tarix” kafedrasi o’qituvchisi botirova nafosat xurmatbek qizi nafosatbotirova90@gmail.com nafosat.b@urdu.uz annotatsiya. ushbu maqolada arxaik va antik davrda orolbo’yi hududlarida yashagan ko‘chmanchi qabilalarning harbiy salohiyati, mudofaa jarayonlari, o’rta osiyodagi ilk davlatlar, eron-ahamoniylari, aleksandr makedonskiy, salavkiylar, yunon-baktriya davlatlari bilan siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar, harbiy tayyorgarligi yoritilgan. kalit so’zlar: orolbo‘yi, yevrosiyo, marg‘iyona, xumbuztepa, yarim o‘troq qabilalari, ikki taraflama keskir xanjarlar, kumush idishlar, podachi, xshatra. kirish orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalarining qadimgi va o‘rta asrlar harbiy tarixi masalasi nafaqat o‘rta osiyo yoki umum yevrosiyo doirasida, balki jahon miqyosida muhim ahamiyat kasb etuvchi mavzulardan biri hisoblanadi. zero, o‘z qo‘shnilari bo‘lmish o‘troq – dehqonchilik dunyosidan yoki davlatlaridan harbiy ustunlikka ega bo‘lgan ko‘chmanchi qabilalar, qadimgi davrlarda ham, o‘rta asrlarda ham o‘rta osiyoda kechgan siyosiy jarayonlarda juda katta ta’sirga ega …

2 / 10

o‘lga qo‘yilganmi yoki siyosiy – ijtimoiy munosabatlar talablari asosida yo‘lga qo‘yilganmi degan masalaga oydinlik kiritish lozim bo‘ladi [1]. bu 10 “innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali muammoni hal qilish asosida arxaik davrda o‘rta osiyo xalqlari harbiy san’ati shakllanishi va rivojlanishi bosqichlari va uning omillari mavzusiga aniqlik kiritiladi. zero, o‘troq – dehqonchilik tamaddunlari sohiblari harbiy san’ati taraqqiyotida aynan shu qo‘shni ko‘chmanchi qabilalar bilan munosabatlar birinchi darajali omillardan hisoblanadi. asosan orolbo‘yi hududlarida yashagan va o‘rta osiyo hududidagi ilk davlatlar, eron – ahamoniylari, aleksandr makedonskiy, salavkiylar, yunon – baqtriya, xorazm, qang‘ va kushon davlatlari bilan siyosiy, ijtimoiy – iqtisodiy va madaniy jihatdan uzviy bog‘liq bo‘lgan sak-massaget va dax qabilalari, o‘rta osiyo xalqlari harbiy san’ati taraqqiyotida ham juda muhim o‘rin tutganlar. adabiyotlar tahlili va metodologiyasi tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, o‘rta osiyoda ilk davlatchilik shakllangan hududlar bo‘lgan baqtriya va marg‘iyona arxaik davr yodgorliklarida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar davrida qurol-yarog‘lar juda oz miqdorda topilgan bo‘lib, ko‘chmanchi dasht …

3 / 10

ohasining eng qadimiy yodgorliklari xumbuztepa va hazorasp yodgorliklaridan palaxmon yadrolari topilgan bo‘lsada, bu yodgorliklar xorasmiylarning vohaga ko‘chib kelishlari davri kichik to‘qnashuvlari izlari hisoblanadi [2]. bu davrning eng muhim yodgorliklari jumlasiga orolbo‘yi yarim o‘troq qabilalari yodgorliklari (ayniqsa qabrlar) kiradi. bu yodgorliklardan topilgan turli buyumlar arxaik davrda orolbo‘yi ko‘chmanchilari bilan o‘troq vohalar ziroatkor aholisi o‘rtasidagi munosabatlarning, jumladan harbiy munosabatlarning qay darajada bo‘lganligini yaqqol namoyon qiladi [3]. miloddan avvalgi vi asr 30 – yillarida o‘rta osiyo xalqlari, shu jumladan, orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalarininng bir qismi, eron – ahamoniylari davlati tarkibiga kiritildi. miloddan avvalgi vi-v asrlar voqealari ko‘plab yozma 11 “innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali manbalarda o‘z aksini topgan bo‘lib, bu yozma manbalarda orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalari, yetakchi harbiy kuch sifatida eslatiladi. umuman olganda, o‘rta osiyoning o‘troq-ziroatkor aholisi harbiy san’ati taraqqiyotining arxaik davrini faqat qiyosiy tahlil orqali ochib berish mumkin. buni arxeologik tadqiqotlar natijasida olingan moddiy ashyolar, topilgan ba’zi tasviriy manbalar ham tasdiqlaydi. jumladan, …

4 / 10

qaratgan s.yatsenko, persepol devoriy suratlarini yozma manbalar ma’lumotlari bilan qiyosiy tahlil qilish asosida orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalari bilan birga o‘rta osiyoning ziroatchi-o‘troq aholisi harbiy tarixiga oid yangi ma’lumotlarni keltirib o‘tadi [4]. orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalarining o‘rta osiyo xalqlari harbiy san’ati taraqqiyotidagi keyingi bosqich bu antik davrlar bo‘lib, miloddan avvalgi iv va milodiy iii asrlarni o‘z ichiga oladi. bu davrda orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalari o‘rta osiyo o‘troq xalqlari va davlatlari bilan birga qadimgi sharq va ulkan yevrosiyo dashtlarida kechgan siyosiy jarayonlarga jalb qilinib, bu jarayonlarda juda katta o‘rin tutganlar. aleksandr makedonskiyning bosqinchilik yurishlari bilan bog‘liq ravishda orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalari sharq xalqlari, jumladan o‘rta osiyo davlatlarida harbiy sohaning taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shdilarki, bu yozma manbalar ma’lumotlari va arxeologik tadqiqotlar natijalari orqali to‘liq tasdiqlangan. ellinistik davlatlar harbiy soha taraqqiyotida ham orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalari muhim o‘rin egallaganlar. tarixdan ma’lumki, yunon – baqtriya davlati aynan ko‘chmanchi qabilalar hujumi natijasida inqirozga yuz tutgan edi. arxeologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, antik …

5 / 10

harbiy san’atiga xosligi ham olimlar ichida shubha uyg‘otmaydi [5]. chunki, bu tasvirlar qang‘ va kushon davlatlariga xos bo‘lgan boshqa tasvirlarga juda o‘xshash bo‘lib, mazkur davlatlar esa ko‘chmanchi qabilalar tomonidan barpo qilinganligi ham juda yaxshi ma’lum. o‘rta osiyo xalqlari tarixi bo‘yicha eng qadimgi yozma manba “avesto”da ham harbiy ish taraqqiyoti xususida ma’lumotlar uchraydi. jumladan, uning mixr- yasht qismida mitra xudosiga bag‘ishlangan madhiyada harbiy jasorat, o‘z so‘zi va qasamiga sodiq bo‘lgan jangchining tasvirlanishi, jangga saf tortgan holda kirilishi holatlari, jang jarayonlarini ko‘rsatuvchi jang oldidan har ikki taraf bahodirlarining yakkama-yakka jang qilganligi jamiyatda harbiy soha an’analarining shakllanib bo‘lganligini ko‘rsatadi. asardagi qo‘shin tuzilishi haqidagi ma’lumotlar, qo‘shinning qator-qator bo‘lib safga tizilgan holda jangga kirishi, qo‘shinning markaz hamda yon qanot qismlariga bo‘linish printsiplariga asoslanganligi muayyan jang taktikasi shakllanganligini ko‘rsatadi [6]. shu bilan birga bu kitobda xudo mitraning jang aravada tasvirlanishi qanday qo‘shin turlari bu davrda mavjud bo‘lganligini yaqqol ifodalagani holda bir qancha jangavor qurol-yarog‘lar turlari ham …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali"

microsoft word - 1-80 9 “innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali arxaik va antik davrda o‘rta osiyoda kechgan siyosiy jarayonlarda orolbo‘yi ko‘chmanchi qabilalarning harbiy salohiyati urganch davlat universiteti ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti “tarix” kafedrasi o’qituvchisi botirova nafosat xurmatbek qizi nafosatbotirova90@gmail.com nafosat.b@urdu.uz annotatsiya. ushbu maqolada arxaik va antik davrda orolbo’yi hududlarida yashagan ko‘chmanchi qabilalarning harbiy salohiyati, mudofaa jarayonlari, o’rta osiyodagi ilk davlatlar, eron-ahamoniylari, aleksandr makedonskiy, salavkiylar, yunon-baktriya davlatlari bilan siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar, harbiy tayyorgarligi yoritilgan. kalit so’zlar: orolbo‘yi, yevrosiyo, marg‘iyona, xumbuztepa, yarim o‘troq qabil...

This file contains 10 pages in PDF format (572.8 KB). To download "“innovations in science and technologies” ilmiy-elektron jurnali", click the Telegram button on the left.

Tags: “innovations in science and tec… PDF 10 pages Free download Telegram