termoelektrik hodisalar

DOCX 4 pages 18.2 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.2 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

termoelektrik hodisalar shonazarova donogul 📝annotatsiya termoelektr hodisalari – issiqlik energiyasining elektr energiyasiga va aksincha, to'g'ridan-to'g'ri o'zgarishi jarayonlari. ushbu effektlar turli xil materiallarda kuzatiladi va energiya konvertatsiyasi texnologiyalarida qo'llaniladi. effektning samaradorligi seebeck, peltier va thomson koeffitsiyentlari bilan aniqlanadi. 🔑kalit so'zlar. termoelektr hodisalari, termoelektr kuchlanish, zeebek effekti, pelte effekti, tomson effekti, termoelektr generator, termoelektr sovutgich, yarim o'tkazgichlar, termoelektr hodisalari ta'rifi termoelektr hodisalari temperatura gradienti ta’sirida elektr toki yoki aksincha, elektr toki ta’sirida temperatura gradienti hosil boʻlishini oʻz ichiga oladi, bu jarayonlarda seebeck, peltier va thomson effektlarini kuzatish mumkin. termoelektr generatorlar (teg) va termoelektr sovutgichlar (tec) kabi qurilmalar 0,1 dan 1 gacha boʻlgan zt koeffitsientiga ega boʻlgan materialardan foydalanadi va energiya konvertatsiyasi samaradorligini oshirishga qaratilgan tadqiqotlar olib borilmoqda. materialning termoelektr xossalari uning material xususiyatlari, masalan, issiqlik oʻtkazuvchanligi (κ) va elektr oʻtkazuvchanligi (σ) ga bogʻliq boʻlib, bu xususiyatlar zt (figure of merit) koeffitsienti orqali ifodalanadi. termoelektr materiallar zamonaviy termoelektr generatorlarida 8-12 % ga yaqin …

2 / 4

-20°c dan +80°c gacha harorat oraligʻida ishlashi mumkin va kompyuter protsessorlari, tibbiyot asboblari kabi turli sohalarda qoʻllaniladi. termoelektr sovutgichlar 10-15% gacha samaradorlikka ega boʻlib, peltier effektiga asoslangan va anʼanaviy sovutgichlarga nisbatan ancha jim ishlaydi. thomson effekti tomson koeffitsienti (σ) — tomson effektining miqdoriy ko'rsatkichi bo'lib, uning ishorasi va qiymati (masalan, + 0,1 mkv/k² ) materialning elektron tashuvchilari kontsentratsiyasiga bog'liq. tomson effekti natijasida o'tkazgichda elektr tokining yo'nalishi va harorat gradientining yo'nalishiga bog'liq ravishda issiqlik yutilishi yoki ajralishi kuzatiladi, bu 1-10 mkv/k² tartibidagi koeffitsientlar bilan tavsiflanadi. tomson effektida 1°c ga tegishli issiqlik o'zgarishi metall turiga bog'liq bo'lib, mis uchun taxminan 1,6 mkv/k, temperatura gradientiga esa proportsionaldir. termoelektr qurilmalar qo'llanilishi termoelektr generatorlari kosmik apparatlarda, masalan, radioizotop termoelektr generatorlari (rtg) yordamida 100 vt gacha quvvat ishlab chiqarishda qo'llaniladi va uzoq muddatli missiyalarni ta'minlaydi. ba'zi sanoat uskunalarida, 50-100 °c oralig'ida ishlaydigan termoelektr modullaridan issiqlikni samarali boshqarish va qayta ishlash uchun foydalaniladi, bu energiya samaradorligini oshiradi. …

3 / 4

5-8% atrofida bo'ladi, ammo ilg'or materiallar yordamida 10% dan yuqori samaradorlikka erishish mumkin. seebeck effekti yuqori samarali termoelektr generatorlarini yaratish uchun seebeck koeffitsiyenti yuqori va issiqlik oʻtkazuvchanligi past boʻlgan materiallar tanlanadi, masalan, bi2te3. materialning seebeck koeffitsiyenti uning kimyoviy tarkibi va kristall tuzilishiga bogʻliq boʻlib, odatda, -500 µv/k dan +500 µv/k gacha oʻzgarib turadi. seebeck effekti ikki xil oʻtkazgichning temperatura farqi 10°c dan oshganda 10µv dan ortiq elektr potensial farqini hosil qilishi mumkin. peltier effekti peltier elementlari, bir nechta p va n tipli yarimo'tkazgichlardan yasalgan, 20 vt dan 100 vt gacha quvvatga ega bo'lib, miniatyur sovutgichlar va isitgichlarda qo'llaniladi. peltier effekti samaradorligi, elektr energiyasi sarfini hisobga olgan holda, issiklik o'tkazuvchanligi va seebeck koeffitsienti kabi parametrlar bilan aniqlanadi, odatda 0,1 dan kam bo'ladi. peltier effekti ikki turli o'tkazgichning aloqa nuqtasida elektr toki o'tkazilganda sovutish yoki isitish hodisasini ifodalaydi; to'g'ri tok o'tkazilganda, harorat farqi 10°c ga yetishi mumkin. termoelektr hodisalarining afzalliklari va kamchiliklari …

4 / 4

iqotlar 20-30% gacha samaradorlikni oshirishga olib kelishi mumkin. kelajakdagi tadqiqotlar yuqori samaradorlikka ega bo'lgan, zt koeffitsiyenti 3 dan yuqori bo'lgan yangi termoelektrik materiallarni yaratishga qaratilishi kerak. bu esa 10% dan yuqori energiya konvertatsiya samaradorligiga erishish imkonini beradi. turli xil termoelektrik generatorlarning ishonchlilik muddatini 5-10 yilgacha oshirish va ish haroratini kengaytirish bo'yicha amaliy tadqiqotlar muhim ahamiyat kasb etadi. 📌xulosa termometrik hodisalar energiyani issiqlikdan elektr energiyasiga va aksincha samarali o'tkazish imkoniyatini beradi. ushbu texnologiya kelajakdagi energiya yechimlari uchun katta salohiyatga ega. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. goldsmid, h. j. (2010). introduction to thermoelectricity. springer science business media. 2. disalvo, f. j. (1999). thermoelectric cooling and power generation. science, 285(5428), 703-706. 3. dresselhaus, m. s., dresselhaus, g., jorio, a. (2008). group iv semiconductors

5 / 4

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termoelektrik hodisalar"

termoelektrik hodisalar shonazarova donogul 📝annotatsiya termoelektr hodisalari – issiqlik energiyasining elektr energiyasiga va aksincha, to'g'ridan-to'g'ri o'zgarishi jarayonlari. ushbu effektlar turli xil materiallarda kuzatiladi va energiya konvertatsiyasi texnologiyalarida qo'llaniladi. effektning samaradorligi seebeck, peltier va thomson koeffitsiyentlari bilan aniqlanadi. 🔑kalit so'zlar. termoelektr hodisalari, termoelektr kuchlanish, zeebek effekti, pelte effekti, tomson effekti, termoelektr generator, termoelektr sovutgich, yarim o'tkazgichlar, termoelektr hodisalari ta'rifi termoelektr hodisalari temperatura gradienti ta’sirida elektr toki yoki aksincha, elektr toki ta’sirida temperatura gradienti hosil boʻlishini oʻz ichiga oladi, bu jarayonlarda seebeck, peltier va thomson effe...

This file contains 4 pages in DOCX format (18.2 KB). To download "termoelektrik hodisalar", click the Telegram button on the left.

Tags: termoelektrik hodisalar DOCX 4 pages Free download Telegram